Aydan Engin, commentator van Cumhuriyet, beschrijft de deplorabele staat van de Turkse media onder de noodtoestand.
Er is me gevraagd de situatie van de Turkse media uit de doeken te doen en iets te vertellen over de journalistiek tijdens de noodtoestand. Dat zal niet meevallen. Wat ik vertel zal Noord-Koreanen of Chilenen die het tijdperk-Pinochet hebben meegemaakt vertrouwd in de oren klinken, maar ik vrees dat het voor Europeanen moeilijker te begrijpen is. Maar laten we het toch maar proberen.
Het is gemeengoed geworden in Turkije, en elders op wereld, dat staten of grote concerns op bestelling artikelen over bepaalde onderwerpen laten schrijven door ‘journalisten’ die zich daartoe lenen. Maar deze aanpak rent achter elke mug aan in de hoop de malaria uit te roeien. In Turkije heeft het regime van Erdogan een veel doeltreffender manier gevonden: het simpelweg laten opkopen van kranten en televisiezenders. De grote bouwbedrijven, rijk geworden in de publieke sector, hebben de onafhankelijke media in handen gekregen om ze om te vormen tot propagandainstrumenten.
Inmiddels zijn deze media gespecialiseerd in het verspreiden van allerlei leugenachtige en tendentieuze informatie. Journalisten die zich daartegen verzetten zijn eruit gegooid. Naar schatting hebben in drie jaar tijd 2600 journalisten hun baan verloren. De media en persgroepen die niet zijn opgekocht en tot de orde geroepen, zijn onschadelijk gemaakt. Tijdens het Gezi-protest van 2013, gericht tegen de sloop van het Taksim Gezi-park, koos een bepaalde informatiezender ervoor een documentaire over pinguïns uit te zenden in plaats van verslag te doen van de gebeurtenissen. Sindsdien worden dit soort media aangeduid met de spotnaam ‘pinguïnmedia’.
Ook al zitten onze collega’s achter de tralies, toch zullen we geen duimbreed afwijken van onze redactionele koers
Op dit moment bestaan er simpelweg geen oppositiekranten meer, met uitzondering van Cumhuriyet en twee andere dagbladen met een relatief beperkte oplage, Birgün en Evrensel. Bij de televisie is de situatie nog beroerder. Buiten enkele slecht bekeken web-tv-zenders hebben alle televisiezenders zich aan de kant van het regime geschaard. Pro-Koerdische kranten en televisiezenders zijn verboden. Wat rest is een immense mediawoestijn. De enige die nog niet het loodje hebben gelegd zijn enkele informatiesites. Maar hoe lang nog?
Zelfs in de nog vrije pers is het erg moeilijk geworden je vak van journalist uit te oefenen. Sinds het uitroepen van de noodtoestand is het zelfs vrijwel onmogelijk. Als gevolg van zelfcensuur zijn we ware schrijfacrobaten geworden, die elk woord wegen om niet voor de rechter gesleept en gevangengezet te worden. Sommigen van ons zijn hier inmiddels meesters in. Anderen zijn in een proces verwikkeld of zitten achter de tralies.
Ik wil van deze gelegenheid gebruikmaken om enkele woorden over onze krant te zeggen. Cumhuriyet is de oudste krant van Turkije, even oud als de republiek waarnaar hij is vernoemd, en geldt als een belangrijke informatiebron waarvan de invloed de dagelijkse oplage ruimschoots overstijgt. Cumhuriyet heeft de democratie, de scheiding der machten en de vrijheid van geweten en vergadering altijd hoog in het vaandel gehad. Daarom willen de politieke islamisten die momenteel aan de macht zijn ons het zwijgen opleggen. Elf journalisten die onmisbaar zijn voor het administratieve en redactionele functioneren van de krant zitten op dit moment gevangen zonder dat we weten wanneer ze zullen worden vrijgelaten of zelfs maar voor de rechter gebracht. Maar ook al zitten onze collega’s achter de tralies, toch zullen we de krant dagelijks laten verschijnen zonder ook maar een duimbreed af te wijken van onze redactionele koers. Als Cumhuriyet binnenkort slachtoffer wordt van nieuwe aanvallen, zullen we daar niet van opkijken.
Auteur: Aydan Engin
Vertaler: Peter Bergsma
Aydan Engin (76), commentator van Cumhuriyet, is gearresteerd en daarna in beperkte vrijheid gesteld met het verbod om het land te verlaten.
Beeld: Na de couppoging in juli vorig jaar staan bij de Bosporusbrug mensen en aan de regering trouwe politieagenten op de door het leger verlaten tanks. In de nacht van 15 op 16 juli vielen 90 doden en raakten 1154 mensen gewond in Istanboel en Ankara. Op de coup volgden vele arrestaties en ontslagen. – © Burak Kara / Getty
