Door vereende inspanningen van de overheid en ngo’s staat het op een na belangrijkste koraalrif ter wereld niet langer op de rode lijst van bedreigd werelderfgoed.
Na bijna tien jaar is eindelijk een begin gemaakt met het herstel van het barrièrerif voor de kust van Belize. Door de toerismeboom, overbevissing en boorvergunningen aan oliemaatschappijen kwam een van de grootste natuurwonderen van mariene biodiversiteit ter wereld in de gevarenzone. Het onderwatergebied, dat sinds 1996 op de werelderfgoedlijst staat, werd wegens aantasting van het koraalrif in 2009 door UNESCO op de rode lijst van bedreigd werelderfgoed geplaatst.
De door UNESCO geluide noodklok heeft de bevolking en internationale organisaties wakker geschud. Een reddingscampagne heeft na negen jaar haar vruchten afgeworpen. De werelderfgoedcommissie besliste in Bahrein dat het barrièrerif van de rode lijst kan worden geschrapt dankzij de door Belize ingevoerde maatregelen, met name het moratorium op olieboringen in het zeegebied van het land en de bescherming van het mangrovebos langs de kunstlijn.
‘Het volledige koraalrif in Meso-Amerika (Mexico, Belize, Guatemala en Honduras) plukt hier de vruchten van. Het onderwaterleven staat in verbinding met elkaar. Als er iets gebeurt in Mexico, Belize of Guatemala dan ondervindt het hele ecosysteem daar hinder van,’ zegt Nadia Bood, medewerker klimaatverandering van het Wereld Natuur Fonds.
Vanaf de kust van Belize is te zien waar het werelderfgoed zich bevindt. In de diepte schuilt een onderwaterrijk waar wiegende koraalkolonies, kleurrijke vissenscholen, murenes en verschillende soorten schildpadden zachtjes meebewegen met de stromingen in de Atlantische Oceaan. Dit natuurwonder is, althans voorlopig, behoed voor olieboringen en de bouwwoede van vastgoedbedrijven.
De uitvaardiging van het verbod heeft veel stof doen opwaaien. Tegenover de noodzaak om het koraalrif te beschermen, klonk de roep om de economische ontwikkeling van het kleine Midden-Amerikaanse land voorrang te geven. ‘Belize is geen rijk land. Uiteraard weten we wat de olievoorraden in onze kustwateren ons economisch kunnen opleveren. Daarom deinzen veel landen ervoor terug om dit soort maatregelen te nemen. Maar voor ons staat de bescherming van het koraalrif bovenaan,’ aldus Patrick Faber, vicepremier van Belize.
Maar met het verbod op olieboringen is het gevaar voor het grootste koraalrif van het Amerikaanse continent nog niet afgewend. Illegale vissers komen af op de enorme aantallen visscholen en het schitterende onderwaterlandschap trekt toeristen aan die vlak bij de koraalbanken een selfie willen maken. Dit kan tot gevolg hebben dat het precaire ecosysteem wordt aangetast.
‘De strijd is nog niet voorbij, nog steeds is er de dreiging van aanmerende cruiseschepen en overbevissing. En de mangrovebossen, die onderdeel zijn van het koraalrif, moeten beschermd worden,’ licht milieuactiviste Kristin Marin toe. De uitgestrekte, in zout water groeiende mangroven zijn de kraamkamers van vissen, weekdieren en schaaldieren. En die leggen het af tegen oprukkende hotels en resorts die aan de oevers van de lagunes herrijzen. Uit een onderzoek van het Wereld Natuur Fonds blijkt dat er op dit moment een mangrovegebied zo groot als 6500 voetbalvelden verloren is gegaan.
Met de opkomst van het toerisme kwamen de hotelketens en particuliere investeerders die resorts en dure luxe villa’s met uitzicht op de paradijselijke Caribische kust bouwden. Veel eilandbewoners kunnen zich nu geen woning aan de kust meer veroorloven en hebben hun land aan de hoogste bieder verkocht.
Kurt Godfrey uit het stadje Palencia, beroepsvisser net als zijn vader en grootvader, zag met eigen ogen de transformatie die het eiland heeft doorgemaakt door de komst van toeristen en buitenlanders die zich er vestigden. Vanaf zijn boot zijn de nieuw aangeplante mangrovebossen zichtbaar waarmee Belize een balans hoopt te vinden tussen de bescherming van het milieu en de ontwikkeling van luxe vastgoed. Met beide handen aan het roer legt de negenenvijftigjarige visser uit dat het toerisme en de visvangst de economische aanjagers van zijn land zijn. ‘Als je beroepsvisser wilt worden, moet je, net als in Cuba, naar de ambachtsschool gaan om te leren hoe je de zee kunt beschermen.’
‘De vissers die er ’s nachts op uit trekken denken dat ze niet worden gepakt. Aan ons om daar samen met de kustwacht iets aan te doen’
Lijnrecht tegenover hem staat Deidra Mahler, woordvoerster van de Southern Environmental Association (SEA). Ze somt op wat het koraalrif in de beschermde gebieden zoal bedreigt: het toerisme, de komst van invasieve soorten en de zeer lucratieve illegale visserij. ‘De vissers die er ’s nachts op uit trekken denken dat ze niet worden gepakt. Aan ons om daar samen met de kustwacht iets aan te doen,’ aldus Mahler.
Mahlers organisatie heeft medezeggenschap in het nationale park Laughing Bird Caye, dat eveneens op de UNESCO-lijst staat. Het kleine eiland – nauwelijks een hectare groot – ligt voor de kust van Belize. Een deel van het eiland is gereserveerd voor toeristische activiteiten, het resterende deel is beschermd natuurgebied.
Met 48.000 banen, ongeveer 40 procent van het bnp, genereert het toerisme bijna een derde van de inkomsten van het eiland. In de gemeente San Pedro, aan de noordkant van Belize, staan honderden hotels en bieden duikscholen watersportactiviteiten en boottochtjes aan. Op het ritme van reggaemuziek serveren kroegjes, strandtentjes en restaurants tropische drankjes en zeegerechten.
Karen Waight, die al zeventien jaar de duikersschool annex winkel Ambergris Divers runt, vindt het de taak van de gidsen om de eilandbezoekers er bewust van te maken dat het koraalrif moet worden beschermd. ‘Toeristen zijn de kinderen van de toeristenindustrie. Wij leren ze hoe ze met het koraal moeten omgaan, want wij kennen het gebied en het ecosysteem.’
Het behoud van een van de grootste natuurwonderen op onze planeet staat op de kaart. Nu Belize weer op de werelderfgoedlijst is gezet, moet het land de habitat van de Antilliaanse zeekoe, de groene zeeschildpad, meer dan vijfhonderd verschillende vissoorten en zo’n veertienhonderd verschillende andere soorten zeefauna beschermen. De tijd zal leren of dit werelderfgoed van UNESCO voorgoed gevrijwaard zal blijven van de gevaren van overbevissing, toerisme en bouwwoede.
Auteur: Karina Suárez
El País
Spanje | dagblad | oplage 397.000
Zes maanden na de dood van Franco opgericht. Prachtige tabloidkrant met exquise journalisten en bijdragen van grote Spaanse schrijvers.
