2. China is het pinnen allang voorbij

Terwijl ik in de rij sta bij een Starbucks in het centrum van Shenzhen, realiseer ik me 
plotseling dat niemand vóór me 
contant betaalt. Ze betalen ook niet met een creditcard, ze houden gewoon hun mobieltje boven een laser en – piep! – de latte is van hen. ‘Bijna 
niemand gebruikt hier nog contant geld,’ zegt bedrijfsleider Lily Li. ‘Meer dan 80 procent van alle betalingen 
hier gaat via mobieltjes.’

Maar het zijn niet alleen wereldwijde ketens die de mogelijkheid voor mobiele betaling bieden in een van de technologisch meest geavanceerde steden van China. In een stalletje op straat verkopen twee vrouwen tijdens de ochtendspits noedels. Te midden van de stoom die opstijgt uit de grote ketel en de geur van scherpe kruiden hoor ik het constante gepiep van mobieltjes die 
de QR-code van het stalletje scannen. Waar digitale betaling in de meeste westerse landen voornamelijk via 
pinpassen of creditcards gebeurt, zijn Chinese consumenten rechtstreeks overgestapt van contant op mobiel.

Van de 710 miljoen internetgebruikers in het land – meer dan in de Verenigde Staten en Europa bij elkaar – betaalt 57,7 procent mobiel. Met andere woorden, de meerderheid van de mensen die regelmatig online zijn, gebruikt zijn smartphone voor de betaling van goederen en diensten, voornamelijk via Alipay van Alibaba of de betalingsdienst WeChat, zo blijkt uit een in november 2016 gepubliceerd rapport van Ernst & Young en de Singaporese bank DBS.

‘Maar weinig buitenlanders beseffen hoe snel en geavanceerd de nieuwe betalingswijzen en de mobiele financiële dienstverlening zich in China 
ontwikkelen’

‘Ik kan me nauwelijks herinneren wanneer ik voor het laatst mijn portemonnee heb gebruikt,’ zegt Mofei Chen, oprichter en CEO van Money Bazaar, een peer-to-peervalutaplatform. Hij is een van de vele nieuwe ondernemers in de digitale financiële 
dienstverlening, die in China een stormachtig 
ontwikkeling doormaakt. Volgens het rapport van Ernst & Young en DBS is China uitgegroeid tot het onbetwiste centrum van wereldwijde fintech-innovatie en heeft het Londen, New York, Silicon Valley, Singapore, Hongkong en andere wereldwijde 
fintech-hubs ver achter zich gelaten [FinTech is een samentrekking van de Engelse woorden financial en technology. Het omvat alle innovatieve financiële producten en diensten die de manier waarop we 
met geld omgaan vereenvoudigen en versnellen].

‘Maar weinig buitenlanders beseffen hoe snel en geavanceerd de nieuwe betalingswijzen en de mobiele financiële dienstverlening zich in China 
ontwikkelen,’ zegt Chen. En inderdaad zijn de vier meest vermogende fintech-bedrijven ter wereld 
Chinees. Het grootste is Ant Financial, een poot 
van e-commercegigant Alibaba, waarvan de waarde wordt geschat op 60 miljard dollar. Tweede is peer-to-peerkredietverlener Lufax (18,5 miljard dollar), gevolgd door JD Finance (7 miljard dollar), een joint venture van de e-commercesite JD en Tencent, en Qufengi (5,9 miljard dollar), gespecialiseerd in termijnkrediet. China is ook de grootste markt ter wereld voor Bitcoin, goed voor 42 procent van alle transacties met deze digitale valuta tijdens de eerste zes maanden van 2016, aldus Bitcoin-analist Chainalysis.

De opkomst van de fintech-sector wordt een steeds groter hoofdpijndossier voor de traditionele banken, die pijnlijk achterop zijn geraakt in de strijd om e-commerce en nieuwe betalingsmethodes. Deze nieuwe diensten worden gedomineerd door de 
internetgiganten: Alipay van Alibaba, met een marktaandeel van meer dan 50 procent, WeChat Wallet van Tencent, gebaseerd op zijn populaire instant-messagingdienst, en het op Google lijkende Baidu. Buitenlandse concurrenten worden gehinderd door overheidsbeperkingen, terwijl Chinese betalingsapps ook buiten China worden uitgerold, met name op andere Aziatische markten zoals Hongkong en Japan.

Ondertussen blijft het bancaire systeem in China relatief onderontwikkeld. Een op de vijf Chinese 
volwassenen heeft geen bankrekening, terwijl 80 procent van de kleine en middelgrote ondernemingen onvoldoende door banken wordt bediend. 
De nieuwe alternatieve financiële bedrijven kunnen daarentegen op een veel betere dienstverlening en klantervaring bogen, evenals op lagere tarieven en minder bureaucratie.

Toezichtoperaties

‘Ik gebruik mijn gewone bankrekening nauwelijks meer. Mijn salaris wordt via Alipay gestort en ik doe de meeste betalingen met de app. Ze hanteren ook voordeliger rentetarieven dan de gewone banken,’ zegt Allen Yu, wiskundige en directeur van MJL, 
een bedrijf dat aandelen selecteert op basis van kwantitatieve analyse. ‘Als ik geld wil lenen, ga ik naar een peer-to-peerplatform, niet naar een bank. De fintech-scene groeit stormachtig. Fintech is 
doorgedrongen in alle aspecten van het leven.’
Toch zien de Chinese fintech-bedrijven zich voor heel wat uitdagingen geplaatst, net als hun gebruikers. De steeds grotere greep van de overheid op het 
internet, waardoor de censuur en de individuele 
controle de afgelopen jaren aanzienlijk zijn toegenomen, zijn een bedreiging voor de innovatie en de 
ontwikkeling van nieuwe ideeën. Ook is het, dankzij de waaier aan nieuwe digitale financiële diensten, makkelijker geworden voor de Communistische Partij om massale toezichtsoperaties uit te voeren. Het nieuwsagentschap FactWire in Hongkong onthulde afgelopen december dat bij Chinese mobiele betalingsapps – WeChat, Taobao, Taobao World, Alipay en Tmall – al gevoelige informatie wordt geregistreerd die mensen in hun mobieltjes opslaan, zodat hun persoonlijke 
activiteiten kunnen worden gevolgd.

Ondertussen wordt de bedrijfstak 
overspoeld door oplichters. In 2015 
zijn zo’n negenhonderd Chinese peer-to-peerkredietverleners failliet gegaan en gingen sommige eigenaren met 
het geld aan de haal. De overheid heeft veelvuldig ingegrepen en strengere regels ingevoerd, zoals voor Bitcoinplatforms, om te voorkomen dat de digitale valuta voor geldsmokkel wordt gebruikt.

Daar komt nog bij dat de technologie niet altijd betrouwbaar is. Om de 
efficiency van mobiele betalingsapps 
te demonstreren, bood Chen aan een kop koffie voor me te kopen bij een automaat. Nadat hij had betaald met zijn mobieltje en op de espressoknop had gedrukt, kwam er geen koffie uit, maar melk. ‘O, wat gênant,’ zei hij, maar de verklaring was algauw gevonden. ‘Kijk, die automaat komt uit Duitsland!’

Auteur: Johan Nylander
Vertaler: Peter Bergsma

Asia Times
Hong Kong | atimes.com

Onlinekrant in het Engels met economie, politiek, business en cultuur vanuit een Aziatisch perspectief.