De prijs van duurzame energie is sinds kort concurrerend met die van fossiele brandstoffen. Gevolg: voor het eerst wordt wereldwijd meer geïnvesteerd in zonne- en windenergie dan in kolen-, gas- en kerncentrales.
Als gevolg van de dalende kosten van wind- en zonne-energie wordt er wereldwijd nu meer in duurzame energie geïnvesteerd dan in stroom uit kolen-, gas- en kerncentrales. Meer dan de helft van de nieuwe energieproductie van de laatste jaren betreft volgens het in Parijs gevestigde Internationaal Energieagentschap (IEA) duurzame bronnen als wind en zonlicht. In 2016, het recentste jaar waarover cijfers beschikbaar zijn, werd ongeveer 297 miljard dollar uitgegeven aan duurzame energiebronnen – meer dan tweemaal zo veel als de 143 miljard voor nieuwe energiecentrales op basis van kernenergie en fossiele brandstoffen. Volgens ramingen van het IEA zal duurzame energie in 2025 56 procent van de netto toegevoegde productiecapaciteit leveren.
Vroeger moesten zonne- en windenergie zwaar gesubsidieerd worden door de overheid, maar al tien jaar lang dalen de kosten zo gestaag dat investeren in duurzame energie aantrekkelijker is geworden. Ze zijn de afgelopen jaren zo sterk gedaald dat ‘wind- en zonne-energie nu de goedkoopste optie zijn’, zegt Francis O’Sullivan, hoofd onderzoek van het Energy Initiative van MIT. De gevolgen laten zich voelen bij fabrikanten van apparatuur voor stroomproductie. General Electric en Siemens kampen met een dalende vraag naar grote gasturbines en hebben ontslagen aangekondigd, terwijl vooral Aziatische fabrikanten van zonnepanelen goede zaken doen.
Op veel plaatsen is de keuze voor duurzame energie ‘zuiver economisch’, zegt Danielle Merfeld, hoofd technologie op de afdeling voor duurzame energie van General Electric. ‘Op de meeste plaatsen is dat nu goedkoper en zijn andere technieken duurder geworden.’
Overvloed aan zonnepanelen
In Europa en andere ontwikkelde economieën is de ontwikkeling van duurzame energie gestimuleerd met structurele overheidssteun. Maar de kostendaling heeft andere redenen. China heeft zo zwaar in de sector geïnvesteerd dat er een overvloed aan zonnepanelen op de markt is. Dankzij innovaties kunnen grotere windmolenwieken worden gemaakt, wat turbines oplevert die voor minder kosten aanzienlijk meer stroom opwekken. Duurzame stroomproductie kent ook minder hindernissen dan traditionele elektriciteitscentrales. Kerncentrales kampen met vooral technische vertragingen, fossiele-brandstofcentrales met onzekerheid over de regelgeving vanwege de klimaatverandering. En pensioenfondsen, die altijd voor stabiel langetermijnrendement gaan, zijn fors gaan investeren in wind- en zonneparken, met als gevolg dat ontwikkelaars die goedkoop kunnen financieren. ‘Het is gewoon gemakkelijker om duurzame energieparken te bouwen,’ zegt Tony Clark, oud-bestuurder bij de Amerikaanse toezichthouder voor de energiesector. ‘Dat stuit op veel minder weerstand.’
Die aanhoudende investeringen hebben gevolgen voor de stroomvoorziening van huishoudens en fabrieken. Volgens een gezamenlijk rapport van de Frankfurt School of Finance & Management en het Milieuprogramma van de VN bedroeg het percentage groene stroom vorig jaar 12,1 procent, meer dan tweemaal zo veel als tien jaar eerder. En dan is de productie van grote waterkrachtcentrales nog niet meegerekend.
De prijzen van groene stroom zijn op veel plaatsen nu concurrerend met die uit fossiele brandstoffen. In 2017 kostte stroom uit windenergie op land gemiddeld 60 en uit zonne-energie 100 dollar per megawattuur. Dat komt volgens cijfers van het Internationaal Agentschap voor Hernieuwbare Energie overeen met de laagste prijzen voor stroom uit nieuwe fossiele-brandstofcentrales in ontwikkelde landen, die variëren van 50 tot 170 dollar.
De combinatie van dalende kosten en een stijgende hoeveelheid beschikbaar kapitaal stimuleert ook de groei van groene energie in ontwikkelingslanden. Het Italiaanse energiebedrijf Enel SpA won in november een order voor de bouw van energiecentrales in Chili. Bij die aanbesteding dongen zowel duurzame als fossiele energiebronnen mee. Enel gaat centrales bouwen voor geothermische, wind- en zonne-energie en belooft een stroomprijs van 32,50 dollar per megawattuur: een tarief dat zonder subsidie al lager is dan de kosten van aardgas- of steenkoolverbranding in bestaande centrales. Ook andere aanbestedingen wijzen op een verdere daling van de prijzen voor duurzame energie. Eerder dit jaar is in Saoedi-Arabië de bouw van een zonnecentrale toegekend aan een offerte van 300 megawatt voor 17,90 dollar per megawattuur. De extreem lage arbeidskosten in het Midden-Oosten en India leiden daar tot baanbrekend lage kosten van zonne-energie. En bij een Mexicaanse aanbesteding werden vorig jaar internationale offertes gedaan met een ongesubsidieerde stroomprijs van nog geen 21 dollar per megawattuur. Ver onder de gangbare marktprijs, die vorig jaar rond de 70 dollar per megawattuur lag, zegt Veronica Irastorza, directielid van economisch adviesbureau NERA en voormalig Mexicaans staatssecretaris van energie. ‘Duurzame energie gaat concurreren met traditionele centrales. Ze worden sneller in het systeem opgenomen dan ik vijf jaar geleden dacht,’ zegt ze.
De overheid wilde oorspronkelijk maar 400 megawatt laten produceren, maar maakte daar 600 megawatt van toen ze de prijzen zag
In Canada werden bij een veiling in Alberta in december vier offertes voor windenergie gehonoreerd voor gemiddeld 37 dollar per megawattuur, subsidievrij. De overheid wilde oorspronkelijk maar 400 megawatt laten produceren, maar maakte daar 600 megawatt van toen ze de prijzen zag: die lagen net onder de gemiddelde stroomprijs op het provincienetwerk in 2018.
In India wordt de overstap naar zonne-energie niet alleen gedreven door een behoefte aan schonere energie, maar ook doordat er meer geld beschikbaar is voor de financiering voor zonne-energie dan voor steenkool, zegt Rahul Tongia, een onderzoeker van Brookings India in New Delhi. De productie van duurzame energie is variabel, afhankelijk van of de zon schijnt en de wind waait. De stroom is niet zo gemakkelijk op afroep beschikbaar als bij een kolen- of gascentrale. Dat kan een uitdaging zijn voor netbeheerders. Maar volgens industriewaarnemers speelt dat probleem alleen op sommige markten. Californië bijvoorbeeld, waar het aandeel groene stroom wereldwijd het hoogst is. ‘Op veel markten kunnen we nog jarenlang zeer competitieve aanlegprijzen zien voordat we tegen problemen aanlopen,’ zegt Tom Heggarty, analist bij energieconsultant Wood Mackenzie. ‘Over tien, twintig jaar, dan kan het een ander verhaal worden.’
Auteur: Russell Gold
The Wall Street Journal
Verenigde Staten | dagblad | oplage 2.096.463
De bijbel voor zakenmensen. Maar bij het lezen is enig beleid nodig: naast reportages van hoge kwaliteit drukt de krant hoofdredactionele commentaren af die zó patriottisch zijn, dat ze hun geloofwaardigheid verliezen.
