De rol van UKIP lijkt na de Brexit uitgespeeld. Maar de partij heeft een moeilijk te overschatten rol gespeeld.
Dit had het moment moeten zijn waarop de sputterende UKIP-trein weer ging rijden. Sinds de Britten voor de Brexit stemden leek de voorheen rebelse partij stuurloos, met een boodschap die niet meer strookte met de realiteit in het Verenigd Koninkrijk van na het referendum.
De tussentijdse verkiezingen van 23 februari in [het kiesdistrict] Stoke-on-Trent Central, een arbeidersbolwerk waar naar schatting 65 procent van de stemmers voor de Brexit koos, vormden voor de nieuwe partijleider van UKIP, Paul Nuttall, een uitgelezen mogelijkheid voor een comeback. Maar zelfs in deze ideale omstandigheden en ondanks de aanwezigheid van de meest impopulaire Labour-leider aller tijden, Jeremy Corbyn, slaagde UKIP er niet in het resultaat van 2015 te verbeteren. Met bijna 25 procent van de stemmen ging de partij maar twee procentpunten vooruit, terwijl Labour de race met een marge van 2500 stemmen royaal won.
Desalniettemin zal het UKIP-verhaal de politicologiehandboeken ingaan als een klassiek geval van een populistische ruk naar rechts. UKIP wordt alom belachelijk gemaakt vanwege het onvermogen stemmen in zetels om te zetten, maar ondertussen zijn veel van hun standpunten, van de Brexit en de steun voor grammar schools tot de roep om een nieuw immigratiesysteem (dat vorig jaar in zijn geheel werd overgenomen door de Conservatieven Michael Gove en Boris Johnson), onderdeel geworden van de mainstream. In de toekomst zullen politieke historici melkmuil UKIP de verdiende betekenis toekennen: een partij die Groot-Brittannië richting de Brexit stuurde en het land hiermee duidelijk een geheel ander pad op duwde.
Nigel Farage zal de geschiedenis ingaan als de belangrijkste politicus van het huidige tijdperk
De liberale elite heeft alle reden om een grondige hekel aan UKIP te hebben, want de partij heeft op succesvolle wijze een einde gemaakt aan alles wat hun lief was, van het EU-lidmaatschap tot het behoud van vrij verkeer van personen in de hele Unie. Voormalig UKIP-leider Nigel Farage zal de geschiedenis ingaan als de belangrijkste politicus van het huidige politieke tijdperk.
UKIP heeft ook nog steeds een harde kern die op de partij stemt, zoals bleek uit het feit dat in Stoke een kwart van de stemmen werd vergaard en in landelijke opiniepeilingen steevast een aandeel van 10 procent wordt behaald. Bij de volgende algemene verkiezingen, in 2020, zou het UKIP-merk ook nog wel eens tussen de 5 en 15 procent van de zetels in het land kunnen behalen, waardoor de weg naar de overwinning voor de andere partijen lastiger wordt. Die aantallen zijn alleen te klein om in dit meerderheidsstelsel iets te bereiken en maken duidelijk wat het huidige plafond voor UKIP is, of wellicht steeds is geweest.
Kleurrijke zonderlingen
Als UKIP net als de Liberal Democrats een doorgewinterde campagneorganisatie was geweest, had het nu kunnen investeren in lokale verkiezingen en terug naar de basis kunnen gaan om een bredere boodschap te ontwikkelen. UKIP heeft nooit echt begrepen hoe belangrijk straatpolitiek is, en de partij bekommerde zich ook nooit wezenlijk om een breder beleid. Wat de zaken nog verergert, is dat UKIP het met het formeel verlaten van de EU in 2019 zal moeten stellen zonder de zo geliefde verkiezingen voor het Europees Parlement, dat vanwege het kiessysteem van evenredige vertegenwoordiging kleine partijen veel meer kans op zetels biedt. De Europese verkiezingen van 2014 leverden UKIP 24 EP-leden op. Het wordt hierdoor voor de jonge partij ook steeds moeilijker om zichtbaar te blijven en bovendien lopen ze ook de inkomsten mis. Hoelang kun je de ware gelovigen zonder salaris en met sombere vooruitzichten aan je binden? Nu ziet het ernaar uit dat het zelfbenoemde ‘volksleger’ een laatste stelling heeft ingenomen. In de toekomst zal deze chaotische en kleurrijke cast van zonderlingen, die de Britse politiek korte tijd in de ban hield, worden herinnerd vanwege het blijvende effect op onze vaderlandse geschiedenis.
Auteur: Matthew Goodwin
Vertaler: Martinette Susijn
Openingsbeeld: De nieuwe UKIP-leider Paul Nuttall (midden). – © Finbarr Webster / HH
Financial Times
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 448.000
Toonaangevende krant voor de Londense City en de rest van de wereld. Internationale economie en management worden uitputtend behandeld.
CONTEXT: UKIP: de ‘partij met de zwavelige reputatie’
‘UKIP is dood’, constateert The Times zonder omhaal. Zoals blijkt uit de nederlaag eind februari bij de tussentijdse verkiezingen in Stoke-on-Trent, toch een pro-Brexit-bastion, ‘is de partij niet meer de motor van maar de rem op het populisme’, schrijft de conservatieve krant. Als UKIP de politiek van de Conservatieven wil beïnvloeden, met name ten aanzien van Brexit, kan het zich beter gaan gedragen als een pressiegroep.
De krant herinnert eraan dat UKIP voortdurend te maken heeft gehad met ‘disfunctioneren op belangrijke momenten, leden met een twijfelachtige reputatie, schandalen en interne ruzies’.
Het heeft UKIP ook geen goed gedaan dat de huidige partijleider, Paul Nuttall, onder vuur is komen te liggen omdat hij zijn levensloop nogal heeft opgeleukt. ‘De biografie van Nuttall op zijn website is een warrig mengsel van overdrijvingen, halve waarheden en hele leugens’, benadrukt The Guardian.
Bovendien wordt de partij vanwege zijn tegen immigratie gerichte programma door een deel van de publieke opinie geassocieerd aan de British National Party, de partij van neofascistisch extreem-rechts, die geen zetel heeft in het parlement. ‘Het is onjuist in UKIP de opvolger te zien van de BNP, maar het is een feit dat de doorbraak van UKIP de British National Party overbodig heeft gemaakt’, aldus The Times. Dat heeft tot gevolg dat ‘die kwalijke reuk altijd rond UKIP is blijven hangen. Het beeld van “een nette BNP” kleeft de partij nog altijd aan, evenals haar eigen zwavelige reputatie’.
