Overal in Europa wordt heftig geprotesteerd tegen het TTIP-verdrag met de Verenigde Staten. Maar volgens de Süddeutsche Zeitung zijn de voordelen groter dan de nadelen.
Bij zijn bezoek onlangs aan de Hannover Messe, een van de grootste industriebeurzen ter wereld, werd president Barack Obama hartelijk verwelkomd, nog voordat hij ook maar in Duitsland was geland. Duizenden burgers trokken de straat op en eisten stopzetting van de onderhandelingen over het TTIP-verdrag, omdat het een bedreiging zou vormen voor sociale en milieurechten. Oftewel, naar analogie van Obama’s motto tijdens de race om het presidentschap in 2008: ‘Yes we can stop it!’
De president was evenwel niet onder de indruk. Bij zijn bezoek van zondag gaf hij aan nog dit jaar het handelsverdrag met Europa te willen sluiten. Bondskanselier Angela Merkel staat daarvoor open. En ondanks alle protesten hebben ze gelijk.
Positief tegenwicht
Europa zou profiteren van de TTIP-deal. Er zijn momenteel meerdere signalen die erop wijzen dat de wereldconjunctuur mogelijk een dalende lijn zal gaan vertonen. Dat is een bedreiging voor de al zo lang aanhoudende economische bloei in Duitsland. Een verdrag tussen de grootste economische blokken ter wereld zou een positief tegenwicht tegen deze neergang vormen. TTIP vereenvoudigt de export over de Atlantische Oceaan en bespaart ondernemingen de kosten van dubbele regulering.
De critici zien niet in hoe zeer Europa sinds de middeleeuwen – toen bij elke stadsmuur tol werd geheven – steeds weer heeft geprofiteerd van vrijere handelsregels. Het is geen toeval dat grote bevolkingsgroepen pas welvaart bereikten toen in de twintigste eeuw de grenzen opengingen voor de export. Wie de uitbreiding van handelsfaciliteiten tegengaat, zet die welvaart op het spel.
De bewering dat Europa zijn normen opoffert voor TTIP kan de realiteitstoets niet doorstaan. De landen van Europa hebben ontelbare handelsverdragen gesloten zonder de sociale zekerheden en consumentenbescherming op te geven waaraan de burgers terecht waarde hechten. En toont het dieselschandaal bij Volkswagen niet aan dat er in de Verenigde Staten soms striktere voorschriften gelden?
Zoals de afgelopen tweehonderd jaar hebben aangetoond, zorgt de vrijhandel voor de noodzakelijke groei om meer welvaart te creëren
Ontegenzeglijk heeft de globalisering in de afgelopen jaren ook tot frustraties geleid. Veel modale inkomens zijn nauwelijks gestegen. In de verkiezingsstrijd om het Amerikaanse presidentschap staat dit thema centraal en wordt de vrijhandel tot zondebok gemaakt. Maar dat is ten onrechte. Zoals de afgelopen tweehonderd jaar hebben aangetoond, zorgt de vrijhandel voor de noodzakelijke groei om meer welvaart te creëren. Pas zodra dat gelukt is, kan worden getwist over een rechtvaardige verdeling van die welvaart. De nullijn bij de lonen is derhalve niet ongedaan te maken met beperking van de export. Het is zinvol om de vruchten van het succes beter te verdelen tussen de modale en de hogere inkomens.
De tijd dringt voor een TTIP-verdrag dat nog dit jaar wordt gesloten. Als er in 2016 geen overeenstemming wordt bereikt, dan groeien de onzekerheden. De verkiezingen in Duitsland en Frankrijk in 2017 zullen een ondertekening in elk geval vertragen. De nieuwe president die Amerika in november kiest, heeft mogelijk een andere agenda. Is zijn naam Donald Trump, dan zou dat het slechtste bericht voor de vrijhandel zijn. Trump attaqueert alle soorten van import; TTIP heeft hij zo goed als afgeschreven, hoewel hij als president waarschijnlijk weer afstand zal nemen van veel populistische uitspraken. Hillary Clinton laat zich in de verkiezingsstrijd ook kritisch uit, maar houdt alle opties open.
De veiligste variant zou een snelle ondertekening dit jaar zijn, maar daarvoor moet het onderhandelingstempo omhoog. Opvallend genoeg zijn het juist de Amerikanen die twijfelen, terwijl Duitse critici toch suggereren dat die staan te trappelen om op rooftocht door Europa te gaan. In werkelijkheid heeft voor Obama altijd het TTP-verdrag met elf landen rond de Stille Oceaan prioriteit gehad.
Een akkoord vraagt om beweeglijkheid aan beide kanten. Voor de Europeanen betekent dat bijvoorbeeld een versoepeling van de productiegaranties voor de landbouw. Dat zou geen drama zijn, want ondanks alle fabels worden daarmee meestal niet de biologische boeren getroffen, maar net zoals in de Verenigde Staten conventionele bedrijven, ook in de intensieve veeteelt. De Europeanen hoeven hun grenzen beslist niet te verleggen, bijvoorbeeld voor genetisch gemodificeerd voedsel of hormoonvlees. De regeringsleiders van de EU-landen hebben hun burgers de garantie gegeven dat het beschermingsniveau op alle belangrijke terreinen onaangetast blijft. Dat weten de Amerikanen en dat respecteren ze ook.
Ook wat betreft het tweede grote hangijzer, de rechtsbescherming voor het bedrijfsleven, hebben de regeringsleiders een garantie gegeven. Ze moeten tot een oplossing zien te komen die meer transparantie garandeert dan private rechtbanken kunnen bieden. Daar wordt nu hard aan gewerkt. Het bezoek van Obama moest het sein tot een laatste krachtsinspanning in de onderhandelingen zijn. De demonstranten zijn de waarschuwing dat een grotere krachtsinspanning bitter noodzakelijk is.
Auteur: Alexander Hagelüken
Vertaler: Pieter Streutker
Süddeutsche Zeitung
Duitsland | dagblad | oplage 445.000
Opgericht in 1945. De intellectuele, liberale krant van links Duitsland. Samen met de FAZ een van de belangrijkste dagbladen van het land. De SZ staat bekend om de drie-eenheid: tolerantie, onafhankelijkheid en waakzaamheid.
