Donald Trump zette de verhoudingen met China meteen op scherp door zijn telefoontje met de president van Taiwan. De Chinese diplomatie gaat een paar zware jaren tegemoet.
Dat een simpel telefoontje de wereldorde op zijn kop kan zetten, laat zien hoe vreemd en onvoorspelbaar de wereld is. Het gaat om een langeafstandsgesprek van de president van Taiwan, Tsai Ing-wen, met de toekomstige president van de Verenigde Staten, Donald Trump, om hem te feliciteren met zijn overwinning. Zo’n beleefdheidsgesprekje zou de internationale gemeenschap als onbeduidend hebben kunnen afdoen, ware het niet dat de correlatie tussen de Chinees-Amerikaanse betrekkingen en de betrekkingen tussen Beijing en Taiwan een zeer gevoelig onderwerp is, zodat een dergelijke stap als bijzonder ‘politiek incorrect’ wordt beschouwd. Bovendien hebben de ongenuanceerde uitlatingen van Donald Trump, bedoeld of niet, een diplomatieke storm ontketend.
Voor Donald Trump was het de gewoonste zaak van de wereld om een felicitatietelefoontje aan te nemen en was de reactie van Beijing volstrekt overdreven; en trouwens, ‘had China soms toestemming aan de Verenigde Staten gevraagd om de eilandjes in de Zuid-Chinese Zee te militariseren?’ repliceerde hij sarcastisch in een tweet. Hij ging nog verder door eraan toe te voegen dat de VS geen reden had zich achter het idee van ‘één China’ te scharen, en dus alleen de regering in Beijing te erkennen, als China niet bereid was tot handelsconcessies aan de VS.
Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, dat zich na het telefoontje met Tsai Ing-wen betrekkelijk gematigd had getoond, reageerde als door een adder gebeten toen Trump het principe van één China ter discussie stelde. Minister Wang Yi waarschuwde dat iedereen die aan het principe van één China tornde de cruciale belangen van China schaadde en zich in eigen voet schoot omdat daarmee iedere samenwerking tussen China en de VS onmogelijk zou worden. Het officiële dagblad Huanqiu Shibao verzekerde zelfs dat als de VS dat principe liet varen, de Volksrepubliek China een militaire interventie niet uitsloot om Taiwan met de rest van het land te herenigen.
Infantiel
De kwalificatie ‘infantiel’, die door de Chinese pers werd gebezigd, sluit naadloos aan op de onervarenheid van Trump. De Chinees-Amerikaanse relaties berusten immers op drie gemeenschappelijke communiqués, dat van Shanghai in februari 1972, na het bezoek van Nixon aan China, dat van januari 1979 over het aanknopen van diplomatieke betrekkingen tussen China en de VS en dat van 17 augustus 1982, waarin het probleem van Amerikaanse wapenverkopen aan Taiwan werd geregeld. In dat laatste staat onomwonden dat ‘de Verenigde Staten van Amerika erkennen dat de regering van de Volksrepubliek China de enige legitieme regering in China is’. Hoewel de VS het principe van één China al veertig jaar huldigt, zou Donald Trump met zijn opmerkingen de hoeksteen onder de Chinees-Amerikaanse betrekkingen vandaan trekken.
In groter verband zal elke samenwerking tussen China en de VS onmogelijk worden als deze twee gespierde mastodonten elkaar naar het leven staan. Al zal Beijing misschien niet direct militair ingrijpen om Taiwan in te lijven, het kan wel zwijgend instemmen, om niet te zeggen meewerken, met de provocaties van schurkenstaten als Noord-Korea, die Japan en Zuid-Korea, trouwe bondgenoten van Uncle Sam, het leven zuur maken. En dat zou Donald Trump weleens lelijk kunnen opbreken, om nog maar te zwijgen van een domino-effect dat een mondiale chaos zou kunnen veroorzaken.
In de ogen van de miljardair staat alles wellicht in het teken van marchanderen en winstbejag. Daarom heeft hij het principe van één China er waarschijnlijk bij gehaald toen hij het over de handelsbetrekkingen met de VS had. Maar voor Beijing gaat het om een wezenlijk principe waarmee de waardigheid van het land in het geding is en waaraan geen enkele concessie mag worden gedaan; de relatie tussen China en Taiwan is betrekkelijk stabiel. Maar ook al heeft een gewelddadige hereniging een funeste connotatie en ziet niemand momenteel het nut in van een grote militaire operatie, die eventualiteit zal altijd meespelen in de ijzeren wil van de Chinese Volksrepubliek om het principe van één China te verdedigen.
Na de infantiele uitlatingen van Donald Trump heeft Josh Earnest, woordvoerder van het Witte Huis, zich een stuk volwassener betoond door te verzekeren dat de VS wel degelijk hecht aan het principe van één China. Hij benadrukte dat de VS Taiwan sinds lange tijd als een deel van China beschouwt en herinnerde eraan dat het feit dat Taiwan een trouwe bondgenoot is van de VS geen rol mag spelen in de gesprekken met Beijing, evenmin als de Taiwanees-Amerikaanse betrekkingen; het is niet in het belang van de VS om zich in te laten met dergelijke koehandel.
China zal het moeten wennen aan de ongenuanceerde taal van deze dwaze president en de momenten waarop hij iets serieus meent moeten kunnen scheiden van de momenten waarop hij zomaar wat zegt
Donald Trump heeft bakzeil gehaald, maar een andere karaktertrek van hem maakt dat hij heel makkelijk terugkomt op zijn uitspraken en vervolgens het tegendeel beweert van wat hij eerder heeft gezegd. Als hij eindelijk zal begrijpen dat het principe van één China niet onderhandelbaar is, zal hij ongetwijfeld snel inbinden; laten we niet vergeten dat hij voorlopig alleen nog maar de toekomstige president van de VS is en nog niet officieel zijn intrek in het Witte Huis heeft genomen. Een draai van 180 graden is voor hem geen enkel probleem en zal hem niet doen blozen.
De officiële media van de Volksrepubliek dringen erop aan dat China ‘een genadeloze strijd’ tegen Donald Trump voert om hem duidelijk te maken dat China en andere wereldmachten niet bereid zijn zijn spelletje mee te spelen. Volgens de pers moet China zich erop voorbereiden dat zijn relaties met de VS een woelige toekomst tegemoetgaan. Ook zal het moeten wennen aan de ongenuanceerde taal van deze dwaze president en de momenten waarop hij iets serieus meent moeten kunnen scheiden van de momenten waarop hij zomaar wat zegt, zodat daar op een gepaste manier op kan worden gereageerd en de situatie niet ontaardt in een strijd tussen een demente feniks en een dwaze draak, die slechts twee verliezers zou kennen.
CONTEXT: Trump, Rusland en China
Trump begint Beijing op de zenuwen te werken, zoals het commentaar in de zeer nationalistische Huanqiu Shibao aantoont: ‘De Chinese publieke opinie maakt zich ongerust over de verbetering van de Russisch-Amerikaanse betrekkingen ten koste van de relatie tussen China en de VS’, zo bevestigt de krant, die deze ongerustheid ‘logisch maar weinig onderbouwd’ acht.
‘De verbetering van de betrekkingen tussen Moskou en Washington zal op belangrijke structurele tegenstellingen stuiten, zoals de kwestie-Oekraïne, de versterking van de NAVO-strijdkrachten in Oost-Europa en rond de Baltische Zee, die de Russische veiligheid bedreigen, maar ook de oorlog in Syrië. Die problemen vormen voor Poetin de rode lijnen, maar als Trump al te veel concessies aan Moskou zou doen, zullen de Europese bondgenoten het gevoel krijgen dat zij worden verraden door Washington.’
Daarenboven ‘heeft China altijd respect getoond voor Poetin, zelfs is de moeilijkste perioden voor Rusland’, aldus de krant uit Beijing.
Volgens de commentator ‘zal Moskou nooit de onafhankelijkheid van zijn diplomatie opgeven en zich verlagen tot de rol van collaborateur van de Amerikaanse wereldpolitieke strategieën. Als Rusland op het wereldtoneel een hoofdrol wil blijven spelen, zal het zeker niet het “bureau buitenland” van Trump willen worden.’
Shun Po
China | dagblad | oplage 65.000
Liberale krant met als Engelse ondertitel ‘Hongkong Economic Journal’. De enige krant in het Chinees die zich kan meten met de Financial Times of de Wall Street Journal.
