Iedereen in Hollywood wist van het gedrag van Harvey Weinstein en consorten. Maar sinds het schandaal uitbrak is de crisis er niet minder om. Grote vraag is: gaat er nu echt iets veranderen?
Keuze uit ons archief
Zoals zo vaak was Amerika ons voor, vele jaren zelfs. Dit stuk uit het archief over waartoe #MeToo zou kunnen leiden, en wat er speelt, is uit 2017, toen Weinstein net was aangeklaagd. Interessant is o.a. dat van de twee kampen die hierin worden genoemd – degenen die de gevaren van een heksenjacht aanstippen en degenen die zich verzetten tegen grensoverschrijdende gedrag – het eerstgenoemde aanzienlijk stiller is geworden. De consensus lijkt al te zijn verschoven naar dat zulk gedrag ronduit onacceptabel is, en dat de daders hier verantwoordelijkheid in dragen. Daarmee is een deel van de vraag wat er zal veranderen beantwoord.
Dit artikel maakte onderdeel uit van een minidossier over #MeToo. In #134 besteedde 360 eveneens een dossier aan het onderwerp.
De sluier is weggetrokken, en o, wat een puinhoop wordt er zichtbaar.
Hollywood is altijd al gekleurd geweest door schandalen. Roddels. Insinuaties. Verontschuldigingen. Mensen die weer in genade worden aangenomen. Maar de verhalen over seksueel misbruik die de laatste tijd aan het licht komen vormen een bonte verzameling van banale vergrijpen en perverse verlangens, verhalen uit films die werkelijkheid zijn geworden tegen een smakeloze achtergrond.
Door de beschuldigingen van verkrachting en seksueel misbruik aan het adres van Harvey Weinstein, Brett Ratner, James Toback en vele anderen is er in dit prijzenseizoen weinig te merken van de gebruikelijke bravoure in een stad die zichzelf graag mag presenteren als onverschrokken en vrijgevochten, maar die in de praktijk liever alle touwtjes in de hand houdt en het script volgt. De entertainmentindustrie is weggezakt in een meerpolige catharsis van vrouwen die zich gesterkt voelen, mannen die gespannen afwachten, advocaten die dreigen, carrières die zijn stukgelopen en een algehele onzekerheid over hoe het verder moet nu er plots diepe scheuren opduiken in vele façades.
‘Ik denk dat de showbizz voorgoed is veranderd,’ zegt Marcel Pariseau, een publicist die werkt voor Scarlett Johansson en Olivia Munn – een van de vijf vrouwen die onlangs Ratner heeft beschuldigd van seksueel wangedrag. ‘We worden elke ochtend wakker met de vraag wat ons nu weer te wachten staat. Je durft haast niet op je mobiel te kijken wat de laatste onthulling is. Niemand gaat meer naar de hotelkamer van een producent of een regisseur,’ zegt hij. ‘Er vindt geen gesprek meer plaats zonder dat er een derde aanwezig is – om beide partijen te beschermen. Iedereen is op zijn hoede.’ Er worden Instagram-accounts gezuiverd, Facebook-pagina’s bijgewerkt, publicisten geraadpleegd en hersenen gepijnigd over wat er ook al weer precies is gebeurd, en met wie, op die ene schimmige avond, jaren terug.
Dit is het nieuwe Hollywood. Gespannen, onzeker, getekend door een luide roep om rechtvaardigheid, door mensen die zich indekken, mensen die zich afvragen hoe het verder moet
Op borrels heerst een gespannen sfeer; de opwinding rond de Oscars lijkt wat mat. Impresariaten laten klanten vallen en schonen hun adressenbestand op. Studio’s kijken kritisch naar hun contacten, mensen worden ontslagen zodra er ook maar één aantijging in de pers verschijnt.
Bij elke pitch of voortgangsbespreking wil men ‘het erover hebben’, zegt een vrouwelijke scenarioschrijver die liever niet bij naam genoemd wil worden. ‘Het lijkt wel of iedereen in therapie zou moeten. Iedereen is ermee bezig, ofwel omdat ze er direct bij betrokken zijn, ofwel omdat het net zoiets is als langs een auto-ongeluk rijden – je moet er wel naar kijken. Eerst ging het vrijwel de hele tijd over Trump, nu gaat het de hele tijd hierover.’
Dit is het nieuwe Hollywood. Gespannen, onzeker, getekend door een luide roep om rechtvaardigheid, door mensen die zich indekken, mensen die zich afvragen hoe het verder moet na een lange geschiedenis van discriminatie en seksueel geweld, mensen die zich afvragen hoe de verlichte samenleving valt te realiseren die men in de films zo graag mag uitdragen.
‘Het gesprek gaat er nu over of we de mensen in het vak al dan niet in bescherming moeten nemen tegen de mensen die dit geweld plegen,’ zegt komiek en producent Judd Apatow. ‘Ik zou me er persoonlijk niet prettig bij voelen om verkrachters en misbruikplegers de hand boven het hoofd te houden. Iedereen moet zelf beslissen hoe hij zijn geld wil verdienen. Iedereen maakt zijn eigen morele afwegingen. Ik realiseer me dat een misdadiger ook rechten heeft, maar tegelijkertijd brengen we anderen in gevaar.’ Het is lastig om alles glad te strijken wanneer er zelfs gelauwerde namen op de voorpagina verschijnen: Dustin Hoffman heeft zijn verontschuldigingen aangeboden nadat hij ervan is beschuldigd in 1985 een zeventienjarige stagiaire te hebben lastiggevallen. Kevin Spacey heeft gezegd dat hij op zoek gaat naar ‘zelfinzicht en behandeling’ na beschuldigingen van aanranding en ongewenste intimiteiten.
De mensen die worden beschuldigd, worden vrijwel onmiddellijk geconfronteerd met de gevolgen: Netflix heeft Spaceys House of Cards gecanceld en Warner Bros heeft de banden verbroken met Ratner, die de beschuldigingen van aanranding en seksueel wangedrag, afkomstig van meerdere vrouwen, heeft ontkend.
‘Toen die Dustin Hoffman-kwestie naar buiten kwam had ik echt zoiets van, jemig, nu is er een hele verzameling fantastische films die ik niet meer kan bekijken vanwege die nare bijsmaak,’ aldus de scenarioschrijfster.
Zowel publiek als recensenten zijn al begonnen aan een herwaardering van Weinsteins films. Tijdens de opnamen van een van die films, Shakespeare in Love, zegt en de hoofdrolspeelster, Gwyneth Paltrow, in een hotelkamer door de producent te zijn aangerand.
Veel vrouwen worden heen en weer geslingerd tussen afgrijzen en opluchting. Een aantal actrices is van mening dat de golf van beschuldigingen de filmindustrie er eindelijk toe zal dwingen zelfregulerend op te treden, en zich te realiseren welke risico’s een vastgeroest mannenbolwerk met zich meebrengt. In een poging de heersende cultuur te doorbreken, twitterde Ellin Barkin: ‘Ik roep de onverschrokken, machtige zusters in ons vak op om de vrouwen die zich hebben uitgesproken, te omarmen.’
De schokken die L.A. nu op haar grondvesten doen trillen ‘konden eigenlijk niet uitblijven’, aldus Jordana Oberman, actrice en producente. ‘De hele industrie is medeplichtig aan dit soort gedrag en heeft het afgedaan als iets wat nu eenmaal bij Hollywood hoort. Velen van ons hopen dat dit een keerpunt zal zijn, maar dat moet de tijd leren. Ik hoop vooral dat er kritischer zal worden gekeken naar de medeplichtigheid en dat mensen er niet langer het zwijgen toe zullen doen.’
Twee polen
De gebalde vuist van Rose McGowan, die zegt te zijn verkracht door Weinstein, en de bezorgde woorden van Woody Allen, die waarschuwt voor een ‘heksenjacht’ – het zijn de twee polen van dit verontrustende universum. De schandalen raken aan het wezen van de macht in L.A. – wie heeft de macht, en hoe wordt die gebruikt – en deze schandalen volgen op de jaren waarin er veel klachten waren over racisme en discriminatie, uitmondend in de campagne #OscarsSoWhite. Een campagne die er, volgens velen, mede toe heeft geleid dat de Oscar voor de beste film in 2017 naar Moonlight ging, een coming-of-ageverhaal met een homo in de hoofdrol, een zwarte regisseur en een zwarte cast.
Maar de feestvreugde was niet van lange duur. We hebben het tenslotte over Hollywood, in het tijdperk van Donald Trump – een realityshowhost die glamour en politiek aaneen heeft gesmeed, een presidentskandidaat die heeft toegegeven dat hij vrouwen in hun kruis greep, en die vervolgens toch in het Witte Huis belandde. De entertainmentindustrie trok van leer tegen Trump, maar de beschuldigingen aan het adres van Weinstein, Ratner en anderen duiden op een stevig geworteld patroon van misbruik, gepleegd door mannen die zichzelf als kunstzinnig en links beschouwen.
‘Toen ik in de jaren twintig van de vorige eeuw in de showbizz terechtkwam, heerste het idee dat je als rijke, machtige man in Hollywood echt alles kon maken – en dat was ook het geval,’ zei producente Christine Vachon onlangs.
De opkomst van Trump en de stortvloed van beschuldigingen in Hollywood hebben een nieuwe impuls gegeven aan de feministische beweging. De honderden vrouwen in de showbizz die nu een boekje hebben opengedaan, komen uit alle geledingen, variërend van topactrices tot secretaresses. Hun beschuldigingen zijn olie op het vuur van een breder gevoel in heel Amerika, het gevoel dat het maar eens afgelopen moet zijn met dat misbruik. Social media – van #MeToo op Twitter tot ontelbare Facebook-pagina’s – bepalen het gesprek van de dag in L.A., als een soort moderne stadsomroepers die niet alleen de vrouwen op de hoogte stellen van de nieuwste misstanden, maar die ook het gedrag aan de kaak stellen dat tot dan toe werd gedoogd.
‘Of ik nou kijk naar de gesprekken die ik heb gehad met schrijvers, of naar de algehele stemming, ik proef overal oprecht respect en bewondering voor de vrouwen die de stilte hebben doorbroken,’ zegt John Eisendrath, scenarioschrijver en executive producer van The Blacklist. Eisendrath zegt: ‘Ik, en ik weet zeker dat ik niet de enige man ben die dat heeft gedaan, heb de dertig jaar die ik nu in de showbizz werkzaam ben nog eens grondig de revue laten passeren. Ben ik er getuige van geweest? Heb ik er zelf mee te maken gehad? Heb ik het laten gebeuren? Zijn er situaties geweest waarin ik had moeten ingrijpen?’
De beschuldigingen van seksueel misbruik hebben ook geleid tot een debat over juridische kwesties en morele vraagstukken – wie moet wie beschermen bij alle politieonderzoeken, rechtszaken en schikkingen
Alec Baldwin zegt dat de cultuur in L.A. is veranderd en dat er een terugslag zal volgen, met beschuldigingen over en weer. ‘In ieder geval zullen er voorlopig geen castings meer plaatsvinden zonder dat er een derde partij aanwezig is. Uitgesloten,’ zegt hij. ‘Iedereen zal er iemand bij willen hebben, zodat er nooit onduidelijkheid kan ontstaan over wat er precies is voorgevallen.’ Hij voegt eraan toe: ‘Mijn agent heeft contact met me opgenomen. Ze zei dat ze zich zorgen maakt over de mensen die er het zwijgen toe doen, en die als gevolg daarvan opdrachten zullen mislopen. Want ze weten altijd wel een of andere foto boven tafel te krijgen waar je op staat met iemand die is beschuldigd van iets wat niet door de beugel kan.’
De beschuldigingen van seksueel misbruik hebben ook geleid tot een debat over juridische kwesties en morele vraagstukken – wie moet wie beschermen bij alle politieonderzoeken, rechtszaken en schikkingen. Het maakt allemaal al jaren deel uit van de complexe machinerie die carrières heeft gemaakt, heeft doen wankelen en heeft gebroken, in een vuurhaard waar spektakel wordt beschouwd als een vorm van kunst en waar alles in het teken staat van het beeld.
Nathanael West, F. Scott Fitzgerald en Raymond Chandler waren geïntrigeerd, betoverd en vaak tamelijk nuchter over deze stad, met alle ego’s en onzekerheden, alle ambities en gekonkel. Ze waren zich bewust van de schandalen, en in hun ogen waren Los Angeles en Hollywood in elkaar verstrengelde buurten, waar privélevens van de ene buurt overliepen in de andere, en dat alles strekte zich door de canyons uit tot aan zee, onstuitbaar, als een koortsachtige droom. Maar onder de stad, ergens diep in de aarde, schuilt een breuklijn die elk moment naar de oppervlakte kan komen. Niemand weet waar of wanneer hij zal openscheuren.
‘Dit is een lastige tijd om je koers te bepalen,’ zegt Amanda Lenker Doyle, casting director. ‘Het zijn afschuwelijke verhalen die je steeds maar weer hoort en waar het elke dag over gaat. Ik hoop maar dat dit de industrie verandert, verder helpt.’
Auteur: Jeffrey Fleishman
Los Angeles Times
Verenigde Staten | dagblad | oplage 657.000
Meest links georiënteerde van de grote Amerikaanse kranten. Belangrijke nieuwsbron voor de entertainmentindustrie en winnaar van vele Pulitzerprijzen. Eigendom van de Tribune Company in Chicago.
