Orbáns oorlog tegen Soros wordt steeds absurder

Wie dacht dat de campagne van de Hongaarse regering tegen belegger en filantroop George Soros zijn dieptepunt wel had bereikt, komt bedrogen uit. In een postercampagne in juli werd het land zo ongeveer overstroomd met weinig flatteuze portretten van de 86-jarige Amerikaan van Hongaarse afkomst. Naast de gemene grijns waarmee hij was afgebeeld stond: ‘Wij staan niet toe dat Soros als laatste lacht.’ En de volgende propagandagolf is al onderweg. De regering heeft een ‘nationale consultatie’ georganiseerd: een soort volksraadpleging die door de partij van Orbán, Fidesz, is ingevoerd. Aan alle huishoudens wordt een lijst met uiterst suggestieve vragen gestuurd, dit keer over het zogenaamde ‘Soros-plan’: het door de regering naar voren gebrachte verwijt dat Soros jaarlijks een miljoen migranten in Europa wil vestigen en zodoende de naties wil opheffen.

Staatsvijand

Fidesz-fractieleider Lajos Kósa bevestigt dit voornemen in de wandelgangen van een besloten vergadering in Velence, waar de partij bijeen is ter voorbereiding op de parlementsverkiezingen van komend voorjaar. ‘Het echte gevaar komt van het plan-Soros,’ zei premier Orbán in zijn speech, aldus de regeringsgezinde internetsite Origo. Naar aanleiding van de nederlaag van de Hongaarse regering − wier klacht over het verplichte quotum asielzoekers door het Hof van Justitie van de Europese Unie werd afgewezen − verklaarde hij dat Brussel ‘de wil van Soros’ probeert door te zetten. Maar de EU zou Hongarije niet klein krijgen en het plan zou tot mislukken gedoemd zijn als het volk Fidesz steunde en Orbán voor de derde keer de verkiezingen zou winnen.

Al maanden lijkt dit het belangrijkste verkiezingsthema van Fidesz te worden. Orbán heeft voor zijn confronterende en polariserende politieke stijl altijd een tegenstander nodig, en daarvoor voldoet de zwakke oppositie allang niet meer. Daarom heeft hij Soros de afgelopen twee jaar uitgeroepen tot een soort staatsvijand die op de achtergrond alles aanstuurt. Kritische, linkse non-gouvernementele organisaties (ngo’s) en zelfs de EU worden door diens ‘maffia-achtige netwerk’ beïnvloed, zo beweert Orbán. Het afwijzen van de klacht van Hongarije door het Europese Hof is een geschenk uit de hemel, omdat het zijn standpunt bevestigt.

Maar op deze manier wordt het verhitte klimaat geschapen waarin Orbán floreert en waardoor hij zich als redder van Hongarije kan voordoen

In haar veldtocht tegen Soros − die pikant genoeg ooit Orbán ondersteunde met een beurs voor Oxford − pakte de regering afgelopen voorjaar eerst de door de miljardair opgerichte Central European University aan. Ze vaardigde kort daarop een wet uit die alle vanuit het buitenland gefinancierde ngo’s aan de leiband legt. Ook al heeft de postercampagne in juli volgens Hongaarse media de belastingbetaler meer dan 17 miljoen euro gekost en de regering het verwijt bezorgd antisemitisch te zijn, de toon is inmiddels nog veel grover geworden. Al in maart waarschuwde László Kövér, een van de voornaamste Fidesz-ideologen, dat er voorafgaand aan de verkiezingen gewelddadige botsingen zouden komen. Hij had het over een mogelijke aanval op Hongaarse instituties door een vermeende alliantie van de oppositie met ‘organisaties van Soros’. Kövér beweerde zelfs dat in Boedapest burgeroorlogachtige toestanden dreigden te ontstaan.

De laatste tijd hebben steeds meer partijvertegenwoordigers zijn waarschuwing voor een ‘hete herfst’ overgenomen, al is daar geen enkele concrete aanwijzing voor. Links Hongarije bevindt zich nog steeds in een beklagenswaardige positie en is alleen met zichzelf bezig, terwijl de rechts-extremistische partij Jobbik zich de afgelopen twee jaar opvallend gematigd opstelt. Bij de laatste grote demonstraties, zoals die tegen de ngo-wet, kwam het niet tot botsingen van enige omvang. Toch verklaarde de plaatsvervangend voorzitter van de nationale veiligheidscommissie (en van Fidesz), Szilárd Németh, dat de geheime diensten straatgevechten voorafgaand aan de verkiezingen als een serieus gevaar beschouwden. Door het buitenland gefinancierde organisaties zouden van plan zijn de binnenlandse orde in Hongarije te verstoren, beweerde Németh, en hij noemde drie activistische leden van de oppositie, onder wie de internationaal bekende toneelregisseur Árpád Schilling, als de aanstichters. Volgens de website Budapest Beacon verklaarden andere leden van de veiligheidscommissie juist dat de geheime diensten helemaal niet hadden gewaarschuwd voor onrust.

Iets dergelijks gebeurde recent met betrekking tot journalisten die de regering onwelgevallig waren. Al eind juli had Orbán in zijn jaarlijkse toespraak op de zomeruniversiteit in Baile Tusnad (een stad in Roemenië waar veel etnische Hongaren wonen) gezegd dat de verkiezingsstrijd niet tegen de oppositie zou worden gevoerd, maar tegen vijanden van buiten. Hij noemde zoals gebruikelijk het ‘netwerk’ van Soros, maar voor het eerst ook diens ‘media’. Een paar dagen geleden publiceerde de nieuwssite 888.hu, eigendom van een nauw aan Orbán gelieerde adviseur, een lijst van ‘Soros-propagandisten’ die Hongarije in het buitenland zwartmaken. De Hongaarse Vereniging van Journalisten Múosz veroordeelde de lijst, waarop namen van medewerkers van Politico, Reuters en Bloomberg prijkten.

Geen enkel bewijs

Voor de tegen leden van de oppositie, journalisten en activisten ingebrachte verwijten ontbreekt ieder bewijs. Maar op deze manier wordt het verhitte klimaat geschapen waarin Orbán floreert en waardoor hij zich als redder van Hongarije kan voordoen. De ‘nationale consultatie’ tegen het ‘Soros-plan’ dient geen enkel ander doel, evenmin als die tegen de EU afgelopen voorjaar. Ook toen verpakte de regering in een overheidsenquête een massa valse beweringen, zodanig dat de Europese Commissie zich genoodzaakt zag die in een brochure van vier pagina’s te rectificeren. De juridisch overigens vrijblijvende enquêtes kosten de belastingbetaler 4 miljoen euro, aldus de krant Magyar Nemzet. En daar komt de miljoenen verslindende informatiecampagne, die feitelijk alleen Fidesz-propaganda is, nog bij.

Auteur: Meret Baumann

Openingsbeeld: De gewraakte poster waarop Soros met een gemene grijns staat afgebeeld. – © HH

Text Here Neue Zürcher Zeitung
Zwitserland | dagblad | oplage 155.000

Een van de oudste kranten ter wereld. Dagblad van wereldklasse bekend om zijn intellectuele diepgaande stijl en zijn liberale signatuur.