Wereldnieuws

FRANKRIJK – Macron vergist zich soms een paar eeuwen

Ter gelegenheid van de Franse 
monumentendagen bezocht president Macron met een middelbareschoolklas het kasteel Monte Christo, waar de schrijver Alexandre Dumas ooit verbleef. Een gids liet de leerlingen de ordonnantie van 1539 zien, waarin koning François I ‘het Frans in plaats van het Latijn tot officiële taal uitriep’. ‘Daarom spreken wij nu Frans.’ Vervolgens speelde ook Macron voor geschiedenisleraar, een pedagogisch optreden dat nadrukkelijk door zijn persdienst werd verspreid. ‘Op dat moment heeft de koning besloten dat iedereen die zich in zijn koninkrijk bevond Frans moest spreken.’ Dat wekte de hoon 
van de historica Mathilde Lemerre, 
die op Twitter brandhout maakte van het optreden van de president. ‘De ordonnantie legt het Frans niet op als de taal van het volk, maar heeft uitsluitend betrekking op wettelijke en notariële akten. De verheffing van het Frans tot volkstaal, die u toeschrijft aan de koning, was in feite het werk van de Franse Revolutie van 1789!’ En die bracht ook de monarchie aan het einde van haar Latijn.

(Le HuffPost, Parijs)

GRENS MEXICO-VS – Kiko

Aan de Mexicaanse kant van de stalen muur tussen de Verenigde Staten en Mexico is afgelopen week een twintig meter hoge foto geplaatst van een klein kind, Kiko, dat over de muur heen kijkt. De foto is het werk van van de Franse kunstenaar JR, die zo commentaar levert op het door president Trump gewijzigde immigratiebeleid waardoor jonge illegalen, de zogenaamde dromers, 
de bescherming verliezen die Barack Obama hun tijdelijk bood. JR schoot voor zijn wereldwijde project Inside Out al 150.000 portretten van ‘gewone mensen’ uit meer dan honderd landen. Dit idee kwam tot hem in een droom; daarin zag hij een kind over het grenshek kijken. Kiko blijft een maand hangen.

(The Colossal, Chicago)

NOORD-KOREA – China belemmert smokkel uit Korea

Bronnen in Noord-Korea melden dat de grenssmokkel met China rond de stad Dandong aan de rivier de Yalu vrijwel tot stilstand is gekomen door strenger optreden van Chinese grenswachten. ‘De Chinezen hebben de smokkelroute over de rivier geblokkeerd na een 
ongeval met een smokkelschip, 
waarbij tien Chinese burgers zouden zijn omgekomen’, aldus de bron. In de regio worden vanuit Noord-Korea vooral vis en schaal- en schelpdieren naar China gesmokkeld.

De Chinese autoriteiten hebben de aanpak van de smokkel verstevigd 
om hun bereidheid te tonen de nieuwe sancties van de VN-Veiligheidsraad tegen Noord-Korea toe te passen. Sinds het aannemen van Resolutie 2371 in augustus worden de wegen langs de Yalu scherper gecontroleerd. Noord-Korea zelf neemt ook maatregelen. Zo bemoeilijkt Pyongyang het telefoonverkeer door het versterkt verstoren van de radiofrequenties. Maar dat zal, net als in het verleden, spoedig weer ophouden.

(Daily NK, Seoul)

DUITSLAND – Elanden bevolken bossen rond Berlijn

De eland nadert Berlijn. Half september meldden automobilisten dat zij langs een oostelijke uitvalsweg een dood exemplaar hadden zien liggen. Eerder dit jaar waren er al dertien meldingen geweest van mensen die in de bossen rond de stad een levende eland hadden gezien. Het Landeskompetenzzentrum van het bosgebied ten oosten van de stad heeft inmiddels al een Elch-Beauftragte aangesteld. Volgens deze toezichthoudster, Kornelia Dobias, wil het aantal van dertien meldingen nog niet zeggen dat er ook dertien exemplaren rondlopen. ‘Het kunnen er ook vier zijn die op verschillende plekken werden gezien.’ Dobias vermoedt dat de dieren zich op Duitse bodem nog niet hebben voortgeplant. Ze komen volgens haar ‘ongetwijfeld niet rechtstreeks over de Oostzee uit Scandinavië gezwommen’; vermoedelijk zijn ze vanuit Polen de Oder of de Neisse overgestoken. 


(Der Tagesspiegel, Berlijn)

TSJECHIË – Virtueel Rode Kruis op virtueel slagveld

Liefhebbers van games zijn geen oorlogsmisdadigers, maar ze begaan soms wel ‘virtuele oorlogsmisdrijven’. In populaire spelletjes worden de Conventies van Genève en het internationale humanitaire recht vaak met voeten getreden. Het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) dringt er bij producenten van deze spelletjes al jaren op aan daar eens aandacht aan 
te besteden. Maar niemand luisterde.

Tot dusverre, althans. Want Bohemia Interactive, een Tsjechische onderneming die onder meer de superrealistische serie Arma op de markt brengt, doet dat nu wel. De nieuwste game, Arma III: Laws of War genaamd, is een poging om vraagstukken van internationaal humanitair recht in het spel te verweven. Er komt bijvoorbeeld een hulpverlener in beeld die werkt voor een fictieve organisatie die naar het ICRC is gemodelleerd, en die stelt 
fundamentele zaken aan de orde.

De invloed van het Rode Kruis is het hele spel door merkbaar, zoals in scènes waarin hulpverleners met soldaten praten over het belang van het humanitaire recht. ‘Natuurlijk is het een moeilijk onderwerp,’ zegt Jay Crowe, art director van Bohemia, 
‘maar wij en onze spelers zijn geïnteresseerd in complexe zaken. We scheppen een zo authentiek mogelijk modern slagveld, en de mensenrechten maken daar deel van uit.’

Joris Jan van ’t Land, de Nederlandse ontwerper van Laws of War, voegt toe: ‘Om het slagveld zo realistisch mogelijk te laten lijken, raadplegen we ook militaire experts. En we wilden de humanitaire vraagstukken evenzeer zo authentiek mogelijk overbrengen.’

(Motherboard, New York)

VS – Dood werkt mee in het atelier

Kunstenaars lopen grote risico’s – 
vaak in eigen atelier. Ze werken 
geregeld met spullen die niet goed 
zijn voor de gezondheid.

Cadmium: dit stofje, ontdekt in 1817, geeft de verf een diepe glans en is lichtsterk. Zonder cadmium zou L’Atelier rouge van Matisse uit 1911 nooit zo’n verpletterende indruk hebben gemaakt. Maar cadmium is giftig: kanker, nier- en leverproblemen worden ermee geassocieerd.

Arsenicum: ondanks de associatie 
met moord werd dit goedje in de negentiende eeuw aangetroffen in allerlei huishoudelijke zaken. Zoals in de frisse behangetjes die de Britse arts-and-craftskunstenaar William Morris ontwierp. Maar zijn familiefortuin was gebaseerd op het bezit van een van de grootste arsenicummijnen ter wereld.
Lood: met Vincent van Gogh was er van alles aan de hand, maar wellicht, denken sommige onderzoekers nu, had dat vooral te maken met zijn slechte gewoonte om tijdens het schilderen zo nu en dan aan een kwast te likken, waardoor hij een chronische loodvergiftiging opliep.

Volgens sommigen maakt Damien Hirst er zo scheutig gebruik van dat bij een expositie in Tate Modern de toegestane hoeveelheid met een factor 10 overschreden werd

Synthetische hars: ook beeldhouwers verkeren in het atelier op het randje van de dood. De kunstharsen waarmee ze werken zijn soms hoogst giftig. Het kan de oorzaak zijn geweest van de vroege dood van de postminimale beeldhouwster Eva Hesse.

Glasvezel: Duane Hanson, de hyperrealistische popartkunstenaar, werkte 
er graag mee. Hij vermoedde dat 
dit de oorzaak was van zijn long- 
en lymfeklierkanker.

Formaldehyde: behalve dat het stinkt in gasvorm, is de stof kankerverwekkend. Volgens sommigen maakt Damien Hirst er zo scheutig gebruik van dat bij een expositie in Tate Modern de toegestane hoeveelheid met een factor 10 overschreden werd.

Grote stukken metaal: de installatie van de stalen sculptuur van Alexander Calder, Five Disks: One Empty, kostte het leven aan twee installateurs. In hetzelfde jaar viel een stuk lood van Richard Serra’s Sculpture No 3 met fatale gevolgen op een werknemer van het Walker Art Museum in 
Minneapolis.

(artNet, New York)

WAT ZIJ ZEGGEN OVER… Aung San Suu Kyi

Le Monde – redactioneel

Aung San Suu Kyi verafschuwt het feit dat ze een icoon wordt genoemd en benadrukt regelmatig dat ze, minder glorieus, ‘aan politiek doet’. Maar het was in elk geval wel haar verdienste dat Kofi Annan voorzitter werd van een commissie die aanbevelingen deed voor de verbetering van het lot van de ruim een miljoen Rohingya in de deelstaat Rakhine, en die melding maakte van 
de discriminatie waaronder zij lijden.

Neue Zürcher Zeitung – Volker Pabst

Dat de kritiek vrijwel uitsluitend de draagster van de Nobelprijs treft, is opmerkelijk. De onderscheiding schept verplichtingen: de dragers lijken zich daar hun leven lang van bewust te moeten zijn. Aung San Suu Kyi is niet 
de eerste die daarin teleurstelt. Dat mag zo zijn, maar een oorkonde uit Oslo maakt iemand nog niet tot een heilige.

Toronto Star – redactioneel

Aung San Suu Kyi alleen kan geen einde maken aan het geweld. Hoewel ze met een straatlengte voorsprong is gekozen, reikt haar macht niet zo ver. Wij zouden alle middelen die ons ter beschikking staan moeten inzetten om de Rohingya uit hun benarde positie 
te bevrijden en de militairen te 
dwingen een einde te maken aan 
hun meedogenloze optreden.

The Observer – Emma Graham-Harrison

Het besluit van Aung San Suu Kyi om 
het lijden van de Rohingya los te zien 
van dat van anderen, nadat zij jarenlang 
had beweerd dat mensenrechten een universeel geboorterecht zijn en had gevochten om ‘onze mensengemeenschap veiliger te maken’, lijkt het begin van een nieuw en verontrustend hoofdstuk in een opmerkelijk leven.

Samengesteld door: Lambiek Berends en IJsbrand van Veelen