Een selectie uit de buitenlandberichtgeving op televisie, radio en internet.
Strafpleiten
De berechting van Rode Khmer-kopstukken verloopt moeizaam.
Het schrikbewind van de Rode Khmer bestond uit een primitief soort communisme – denk aan speelfilm The Killing Fields – waarbij twee van de zeven miljoen Cambodjanen om het leven kwamen. De eerstverantwoordelijken voor deze genocide gingen lange tijd vrijuit; hun vervolging werd door Cambodjaanse politici met een Khmer-verleden tegengewerkt. Pas in 2004 werd op aandrang van de VN alsnog een tribunaal opgericht, maar zonder internationale status, want op Cambodjaans grondgebied en onder Cambodjaans recht, waarbij internationale advocaten en rechters in de minderheid waren. Bovendien mochten alleen de hoogste leiders worden vervolgd. Broeder Nummer 1 Pol Pot was al in 1998 overleden, in 2013 gevolgd door zijn zwager Ieng Sary, Broeder Nummer 3.
Vanaf 2004 sleepte het tribunaal zich voort. Tien jaar en 280 miljoen dollar verder werden Nuon Chea en Khieu Samphan, de Nummers 2 en 4, tot levenslang veroordeeld. In die door corruptie en overheidsbemoeienis getraineerde rechtspleging hadden ook twee Nederlandse advocaten een aandeel: Michiel Pestman en Victor Koppe. Ze werden in 2007 uitgenodigd om Nuon Chea te verdedigen. De VPRO-documentaire Defending Brother No2 volgt hen gedurende vier jaar in hun streven het Khmer-kopstuk te verdedigen voor het tribunaal. Wanneer Pestman gedesillusioneerd afhaakt, neemt Koppe het over. Hij verhuist naar Cambodja en wijdt zich volledig aan het bestuderen van de Cambodjaanse geschiedenis.
(Maarten van Bracht)
2Doc: Defending Brother No2
Woensdag 24 mei, NPO 2, 22.55-0.25 uur
Ambon moest vrij
Ook veertig jaar na de Molukse kapingen is er voldoende stof tot napraten.
Op 23 mei 1977 kaapten Zuid-Molukse jongeren een passagierstrein bij De Punt. Tegelijkertijd nam een andere groep Zuid-Molukkers op een lagere school in Bovensmilde 105 kinderen en vijf leerkrachten in gijzeling. Hun eisen: de Nederlandse regering moest eindelijk werk maken van de beloofde onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken en 21 Zuid-Molukse gevangenen vrijlaten. Deze kaping en gijzeling lieten een blijvende indruk na, vanwege de lange duur, de enorme media-aandacht en de acht dodelijke slachtoffers die bij de bevrijdingsacties vielen. Macaber waren de tv-beelden van schoolkinderen die, uit het raam hangend, onder dwang van de gijzelnemers ‘Van Agt, wij willen leven’ riepen.
In de film Wij willen leven! praat Coen Verbraak met mensen die de kapingen van nabij meemaakten: treinpassagiers, gegijzelden van de school in Bovensmilde, oud-minister van Justitie Van Agt, de commandant van de precisieschutters Kees Kommer, de woordvoerder van de kapers Noes Solisa en Dick Berlijn, later Commandant der Strijdkrachten, die toen een Starfighter bestuurde die bij de bestorming van de trein werd ingezet. Verbraak vraagt hun wat voor invloed die drie weken op de rest van hun leven hebben gehad.
(Maarten van Bracht)
‘Wij willen leven!’ – 40 jaar na de Molukse kapingen
Maandag 22 mei, NPO 2, 20.25-22.00 uur
Giftig
‘Dood aan de Arabieren,’ roepen de ultra’s van Beitar Jerusalem FC.
Miljardair Arcadi Gaydamak kocht in 2005 Beitar Jerusalem omdat hij burgemeester wilde worden en uit was op de stemmen van de omvangrijke aanhang. Hij werd niet verkozen. Toen trok hij twee spelers uit Tsjetsjenië aan, moslims. De ultra’s van Beitar reageerden furieus. La Familia, de extreem-rechtse en nationalistische harde kern, toonde zijn ware gezicht: ‘Dood aan de Arabieren’. De doodsbedreigingen aan het adres van beide Tsjetsjenen noopten teamgenoten, trainer en clubbestuur hen in bescherming te nemen – tevergeefs. Toen de voorzitter het spandoek ‘Forever pure’ veroordeelde omdat Joden die term ‘gezien het verleden’ niet mogen gebruiken, zong La Familia bij zijn woning dat ze zijn dochter gingen verkrachten. ‘Wat je op de oosttribune ziet is een samengebalde, versterkte versie van de houding in onze samenleving,’ zei Gaydamak. Toenmalig minister van Defensie Lieberman en ook premier Netanyahu associeerden zich graag met de club.
Filmmaker Maya Zinshtein volgt in haar documentaire Forever Pure de gebeurtenissen bij Beitar Jerusalem in het seizoen 2012-2013 op de voet. Vergeleken met de gedragingen van La Familia oogt ‘de Noord-Londense derby [tussen Arsenal en Tottenham] als een love-in’, schreef The Guardian. Forever Pure is geen vrolijk stemmende documentaire, en helemaal niet als het giftige klimaat rond Beitar Jerusalem inderdaad een geconcentreerde afspiegeling is van de Israëlische samenleving.
(Maarten van Bracht)
Forever Pure
Zondag 28 mei, Canvas, 22.05-23.30 uur
Tokio aus der Asche
Aardbeving, brand, bommen –
de stad van 1868 tot nu
Zaterdag 20 mei
Arte, 20.15-21.45 uur
Turkey with Simon Reeve
BBC-docu-tweeluik. Journalist Reeve bereist Turkije
Maandag 22 mei
Canvas, 21.15-22.05 uur
The Fifteen Billion Pound Railway
Nieuw metrostelsel in Londen. Afl.: The Final Countdown
Maandag 22 mei
BBC 2, 22.00-23.00 uur
The War Show
De oorlog in Syrië, bezien door radiopresentatrice in Damascus
Dinsdag 23 mei
NPO 2, 22.55-0.00 uur
Das andere Jerusalem
De strijd om Oost-Jeruzalem, vijftig jaar na de bezetting
Dinsdag 23 mei
Arte, 23.00-23.55 uur
