Wereldnieuws: Russische codetaal & meer

West-Azië verliest superjachten aan Zuidoost-Azië, Boekhandels worden overspoeld door bulkbestellingen & meer kort wereldnieuws

Tumblehair

Een enorme, 3 meter hoge bal mensenhaar rolde vorige maand door de straten van New York, meldt Creative Boom. Tumblehair trok door Midtown en kwam via West Village en Chinatown in Seaport terecht.

Uncommon Creative Studio bedacht de campagnestunt voor Future IQ, een nieuw haargroeimiddel. De haarbal symboliseert de miljarden haren die New Yorkers verliezen door natuurlijke uitval. Het kunstwerk moet uiteraard aantonen dat het product uitkomst biedt.

De bedenkers zeggen te willen breken met het taboe dat er volgens hen op haaruitval ligt. De bal kwam tot stilstand op Gansevoort Plaza, waar bezoekers een gratis scalpanalyse konden krijgen. Hoe het ding precies bewoog en waar al dat haar vandaan komt, werd niet bekend.

West-Azië verliest superjachten aan Zuidoost-Azië

Sinds de uitbraak van de oorlog tussen de VS en Iran verhuizen steeds meer superjachten van Dubai naar het Thaise resorteiland Phuket, aldus Nikkei Asia. Dat komt doordat de eigenaren Zuidoost-Azië onderhand als een veiligere regio zien dan het Midden-Oosten. Spelers in de superjachtenbranche zien de toenemende geopolitieke risico’s en hogere verzeke- ringskosten in het Midden-Oosten als factoren die de interesse in de ‘veiligere’ wateren van Zuidoost-Azië aanwakkeren. Daarbij worden Singapore en Thailand steeds vaker gezien als tussenstops om het bereik in de regio uit te breiden.

De Perzische Golf werd alom beschouwd als een favoriete winterbestemming voor de wereldwijde superjachtvloot, maar door de spanningen in de Rode Zee neemt het aantal jachten de laatste jaren af. Bovendien schoten na het uitbreken van de Iranoorlog de verzekeringspremies voor plezierjachten omhoog, parallel aan de risico’s van scheepvaart in de kustwateren van knooppunten in het Midden-Oosten, zoals Dubai.

Hoe Russische soldaten met codetaal de realiteit verdoezelen

Een antropoloog en psycholoog analyseerden ruim 6700 berichten die Russische militairen en hun familieleden tussen eind april en begin september 2025 schreven aan de Russische mensenrechtencommissaris. Daarin viel op dat de soldaten codetaal gebruikten om situaties te beschrijven die het Kremlin zorgvuldig verzwijgt, meldt Der Spiegel.

Zo spreken ze van een ‘zakenreis’ wanneer ze naar het front moeten, van een ‘aankomst’ wanneer een vijandelijke luchtaanval ophanden is en van ‘vogels’ wanneer ze drones bedoelen.

Ook getallen spelen een rol: ‘200’ staat voor het afvoeren van gevallenen, ‘300’ voor gewonden, ‘500’ voor deserteurs en ‘positie 0’ voor de plaats het dichtst bij de frontlinie. Wie op die plek staat, loopt de meeste kans om ‘vlees’ (kanonnenvoer) te worden.

Boekhandels worden overspoeld door bulkbestellingen

Tweedehands boekhandels in het Verenigd Koninkrijk en Ierland melden een golf van bulkbestellingen van anonieme kopers. Ze zeggen bestellingen van honderden boeken te ontvangen van kopers in de VS, Canada, Europa en het VK. Ook boekhandels in de VS, Australië en continentaal Europa melden ongebruikelijke bestellingen.

Volgens boekverkoper Stuart Manley zijn de bestellingen – die drie maanden geleden begonnen binnen te komen – ongebruikelijk omdat ze niet thematisch gerangschikt zijn. Zo bevatte een recente bestelling onder meer een Estse vertaling van John le Carrés The Mission Song, een exemplaar van Anne Brontës Agnes Grey van een specifieke uitgeverij en de oktobereditie van 1983 van het maandblad Warship.

De golf van bestellingen heeft onder boekhandelaren de speculatie aangewakkerd dat AI-bedrijven de boeken opkopen om de inhoud te scannen en data te verzamelen voordat ze tot pulp worden verwerkt.

Eerder dit jaar werd onthuld dat Anthropic tientallen miljoenen dollars had uitgegeven aan het opkopen van boeken en het afsnijden van de ruggen, zodat de inhoud kon worden gescand voordat de boeken werden gerecycled. AI-tools zoals chatbots worden getraind met enorme hoeveelheden data om hen te helpen bij het genereren van antwoorden. Tweedehands boeken, waarvan sommige decennia geleden zijn verschenen en niet online verkrijgbaar zijn, zouden een aanzien- lijke bron van nieuwe data kunnen zijn. (The Guardian)

Hoe ons moderne lichtgebruik onze stofwisseling beïnvloedt

Onze moderne leefomgeving kan ervoor zorgen dat we aan veel minder rood en infrarood licht blootstaan dan vroeger, wat gevolgen heeft voor onze stofwisseling. Dat blijkt uit nieuw onderzoek. Sinds de jaren 2000 zijn gloeilampen grotendeels vervangen door ledverlichting en zijn ramen steeds vaker voorzien van glas dat infrarood licht tegenhoudt.

Daardoor is het lichtspectrum binnenshuis sterk versmald, terwijl mensen tot 90 procent van hun tijd binnen doorbrengen.
Rood en infrarood licht blijken belangrijk te zijn voor onze stofwisseling. Wanneer deze lange lichtgolven het lichaam binnendringen, kunnen ze de mitochondriën stimuleren. Deze ‘energiecentrales’ van onze cellen produceren ATP, de belangrijkste energiedrager van het lichaam. Rood en infrarood licht versnellen volgens onderzoek de elektronentransportketen in mitochondriën, waardoor meer ATP beschikbaar komt. Blauw licht, dat veel voorkomt in ledverlichting en schermen, heeft juist een remmend effect op dit proces.

Een tekort aan rood licht zou daardoor kunnen bijdragen aan een minder efficiënte energieproductie en aan gezondheidsproblemen zoals een verhoogde bloedsuikerspiegel, diabetes type 2 en mitochondriale problemen die samenhangen met veroudering en neurodegeneratieve aandoeningen. Onderzoek laat onder meer zien dat rood licht bloedsuikerpieken kan verminderen en dat blootstelling aan natuurlijk daglicht samenhangt met een betere bloedsuikerregulatie en een lager risico op dementie. Ook worden verbanden onderzocht met kanker en hart- en vaatziekten, al zijn de onderliggende oorzaken daarvan nog niet volledig opgehelderd.

De voorgestelde oplossing is eenvoudig: meer blootstelling aan natuurlijk daglicht en, waar mogelijk, aan lichtbronnen met een breed spectrum. Vooral in moderne kantoren zou meer rood en infrarood licht kunnen helpen. De onderzoekers pleiten daarom voor een andere benadering van energiezuinige gebouwen: niet alleen kijken naar energiebesparing, maar ook naar de invloed van verlichting op de menselijke gezondheid. (New Scientist)

Voetbalbonden pleiten voor reorganisatie van FIFA

Drie continentale voetbalconfederaties hebben een open brief geschreven waarin ze FIFA-voorzitter Gianni Infantino unaniem oproepen snel af te treden, schrijft Le Monde. Ze willen de structuren binnen FIFA veranderen om zo het machtsmonopolie van Infantino, voorzitter sinds 2016, te doorbreken.

Het huidige autoritaire model moet dan vervangen worden door een representatieve en ceremoniële voorzittersrol met een vaste termijn van twee jaar, die rouleert tussen de zes continentale confederaties. Ook moet er een zeskoppig Confederatiebestuur voor strategisch toezicht en politieke aansprakelijkheid komen.

Verder pleit de coalitie voor een FIFA-congres voor constitutionele, electorale en belangrijke financiële beslissingen en een professioneel managementteam dat verantwoordelijk is voor de bedrijfsvoering, onder leiding van een algemeen directeur die rapporteert aan de raad van bestuur. Zodoende willen de confederaties de huidige bestuurscrisis binnen FIFA voor eens en altijd bezweren.