Wereldnieuws

BELGIË – Geen vogelpoep maar kaarsvet op De schreeuw

Onderzoekers van de Universiteit 
van Antwerpen menen dat zij de 
oorsprong hebben achterhaald van een vreemde witte vlek op de eerste versie van het schilderij Skrik (De Schreeuw) uit 1893 van de Noorse schilder Edvard Munch. Het is kaarsvet, volgens de Belgen, geen vogelpoep, zoals lange tijd is gedacht. Het schilderij, een van de vier versies die Munch schilderde, bevindt zich in de Nasjonalgalleriet in Oslo.

De theorie van de vogelpoep was overigens plausibel: op oude foto’s is te zien dat Munch vaak werkte in de buitenlucht, of door ruimtegebrek in zijn atelier schilderijen tijdelijk opsloeg onder een afdak in de tuin.

Maar Geert Van der Snickt, een Belgische chemicus die is gespecialiseerd in het onderzoek van schilderijen (hij promoveerde op zijn onderzoek naar de pigmenten die zijn landgenoot James Ensor gebruikte), liet op het schilderij een techniek los die aan de universiteit zelf is ontwikkeld: de Macro-X-ray fluorescencescanner. De meest voor de hand liggende mogelijkheid, namelijk dat het hier een verfvlek betrof, kon terzijde worden geschoven: de vlek bevatte geen pigmenten en geen calcium.

‘Dit is weer zo’n ontdekking waardoor ik in de ban blijf van de relatie tussen kunst en wetenschap’

‘Vogelpoep vormt wel een grote bedreiging voor kunstwerken in de open lucht, zoals monumenten en beelden. Maar ik heb die mogelijkheid nooit in verband gebracht met schilderijen,’ zegt Van der Snickt. Voor zover bekend was deze versie De Schreeuw destijds bovendien vanuit het atelier van Munch rechtstreeks naar het museum gegaan.

‘De vaststelling dat het hier kaarsvet betreft dat in het atelier op het doek terecht is gekomen en niet grondig door de schilder is verwijderd, is weer zo’n ontdekking waardoor ik in de ban blijf van de relatie tussen kunst en wetenschap,’ aldus Van der Snickt. ‘Het toont aan dat ons werk als twee druppels kaarsvet lijkt op forensische wetenschap.’ Een van de drie andere versies van het schilderij werd in 2012 voor 120 miljoen dollar geveild bij Sotheby’s in New York.

(ArtNet, New York)

VS – Op iedere hoek een tacotruck

Het was bedoeld als afschrikwekkend voorbeeld. In een interview op MSNBC waarschuwde Marco Gutierrez, oprichter van Latinos for Trump, dat als Trump de verkiezingen zou verliezen, er in Amerika ‘weldra op iedere hoek een tacotruck zou staan’. ‘Mijn cultuur is een heel dominante cultuur,’ zo vertelde hij de verbouwereerde interviewer. Maar Gutierrez bleek het verkeerde voorbeeld te hebben gekozen, want veel Amerikanen vonden zo’n armada aan tacotrucks wel een aanlokkelijk idee. Op internet werd de hashtag #TacoTrucksOnEveryCorner al snel populair. Gustavo Arellano, auteur van Taco USA, verklaarde op NPR: ‘Als er iets is waar álle Amerikanen van houden, is het wel Mexicaans eten. Je houdt misschien niet van de Mexicaan, maar wel van zijn keuken.’

DUITSLAND – Merkel in de problemen, Europa op zigzagkoers

Is Angela Merkel nog altijd de koningin van Europa, zoals de Britse pers haar noemt? Verzwakt in eigen land door haar vluchtelingenpolitiek, heeft de bondskanselier een jaar voor de Bondsdagverkiezingen nauwelijks nog middelen om invloed uit te oefenen in Europa – en dat op het slechtst denkbare moment: niet alleen verlaat Groot-Brittannië de EU, maar de crises in Europa van de laatste jaren smeulen nog steeds na. Merkel zal genoodzaakt zijn te temporiseren om haar tegenstanders geen nieuwe argumenten in handen te geven: de eurofoben van de AfD in de eerste plaats, maar ook de sociaaldemocraten, haar partner in de Grote Coalitie, die afstand van haar beginnen te nemen. Met een bondskanselier die wordt opgeslokt door binnenlandse politiek ligt het in de lijn der verwachting dat er zich op het Brusselse toneel vóór eind 2017 weinig zal afspelen. De EU lijkt ertoe veroordeeld nog enige tijd een zigzagkoers te varen.

(Libération, Parijs)

POLEN – ‘Russen schuldig aan vliegramp bij Smolensk’

De Poolse minister van Defensie, 
Antoni Macierewicz, zal ‘binnen een maand’ een rapport publiceren waarin ‘zonder twijfel’ wordt vastgesteld dat Rusland schuldig is aan de ramp met een Pools regeringstoestel in april 2010 nabij de Russische stad Smolensk, waarbij de Poolse president Lech 
Kaczynski, een deel van de militaire top, parlementsleden en tal van hoge Poolse functionarissen om het leven kwamen. ‘De handelingen van de Russische luchtverkeersleiders en hun opdrachtgevers in Moskou waren er destijds op gericht de ramp te veroorzaken,’ zegt Macierewicz in de krant Rzeczpospolita.

Het Poolse regeringstoestel was met 
de hoge Poolse delegatie op weg naar 
de eerste Pools-Russische herdenking van de massaslachting onder Poolse officieren in 1940 in Katyn, nabij Smolensk, door de Russische geheime dienst. Kort voor de landing op de luchthaven van Smolensk verongelukte het toestel. Twee onafhankelijke 
onderzoeken leidden destijds tot de conclusie dat de ramp het gevolg was van een fout van de bemanning van het toestel, een Russische Tupolev.

Uit gegevens van de zwarte doos zou blijken dat de piloten door ‘hoge Poolse functionarissen’ aan boord onder druk waren gezet om de landing door te zetten, ondanks het slechte zicht rond de luchthaven van Smolensk. Maar de 
huidige Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid, geleid door Jaroslaw Kaczynski, de tweelingbroer van de omgekomen president, heeft altijd 
volgehouden dat Moskou en de toenmalige Poolse premier Donald Tusk 
(nu voorzitter van de Europese Raad) schuld droegen aan de ramp.

(The Moscow Times, Moskou)

ETHIOPIË – Skelet van Lucy als 3D-print beschikbaar

Het beroemdste fossiel ter wereld, de mensachtige Lucy (3,1 miljoen jaar oud en een halve eeuw geleden gevonden in Ethiopië) is voor de liefhebber beschikbaar als 3D-print. Onlangs publiceerde Nature een artikel van een onderzoeksgroep die de botten van Lucy nog eens goed heeft onderzocht en concludeerde dat ze is overleden aan de gevolgen van een val uit een hoge boom. Met toestemming van het National Museum of Ethiopia in Addis Abeba maakte het onderzoeksteam de scans van Lucy’s gehavende botten openbaar. De leider van het onderzoek, de paleoantropoloog John Kappelman van de Universiteit van Texas, hoopt dat het museum op korte termijn ook digitale scans van de rest van Lucy zal publiceren. Maar Kappelman ziet daar ook wel de bezwaarlijke kant van in. De doorgaans armlastige musea zijn voor een groot deel afhankelijk van de verkoop van modellen uit hun soms rijke collectie aan fossielen om hun hoofd boven water te houden.

(Nature, Londen)

ZWITSERLAND – Zwitserse taalstrijd voorkomen

De onderwijscommissie van de Zwitserse Nationale Raad heeft haar voorstel ingetrokken om het leren van een tweede officiële landstaal (Duits, Frans, Italiaans of Reto-Romaans) vanaf de vierde klas van de lagere school verplicht te stellen. Men wil nu eerst het voorstel daaromtrent van minister van Binnenlandse Zaken Alain Berset afwachten. Daardoor is een taalstrijd voorlopig voorkomen.

Die strijd gaat vooral tussen het Duits (dat door 65 procent van de Zwitsers wordt gesproken) en het Frans (20 procent). Verder spreekt 6 procent Italiaans, 0,5 procent Reto-Romaans en bijna 9 procent iets anders, van Swahili tot Nederlands. Sinds twee jaar bedreigt de taalkwestie de eenheid van het land. Vooral de Duitstalige kantons willen af van de verplichting tot het geven van onderwijs in ‘de tweede landstaal’. 
Het kanton Thurgau gooide de knuppel in het hoenderhok door op de lagere scholen Engelse les te geven in plaats van Frans. 


(Neue Zürcher Zeitung, Zürich)

WAT ZIJ ZEGGEN OVER… de heiligverklaring van Moeder Teresa

Romain Herreros, The Huffington Post

Moeder Teresa was volgens haar medezuster Martin de Porres (76) ‘permanent in contact met God’. Wat dat betreft was haar leven vol van op zijn minst verbazingwekkende gebeurtenissen. 
September 1946. In de trein naar Darjeeling krijgt de jonge non, zoals ze zelf zegt, ‘een openbaring’. Dat mag ook wel, want God zelf spreekt. ‘Plotseling hoorde ik met zekerheid Zijn Stem. De boodschap was helder: ik moest het klooster verlaten en de armen helpen door met hen te gaan samenleven. Dat was een opdracht.’

Douglas Robertson, The Independent

De voornaamste reden dat Moeder Teresa nu alle erkenning krijgt van het Vaticaan, is dat zij de grootste troef is op het gebied van kerkelijke pr van de afgelopen eeuw. Een charismatische verschijning, een zeer goed gevoel voor fotomomenten met prinses Diana (een succesvolle en symbiotische samenwerking tussen twee geweldige merken) en een troef bij de wereldwijde fondsenwerving. En ze predikte een heerlijk verteerbare boodschap van vrede en liefde, die grensde aan het hippiedom.

Lucas Wiegelmann, Die Welt

‘Ze was opvliegend en ongeduldig,’ zegt Leo Maasburg over Moeder Teresa. De Oostenrijkse geestelijke kan het weten, want hij was haar biechtvader. Wanneer heeft hij zichzelf in gebed voor de laatste keer tot haar gericht? ‘Dat doe ik voortdurend.’ En helpt dat? ‘Toen ik in 2004 begon met het schrijven van een boek over haar, zei ik voortdurend: laat me alleen schrijven wat jij werkelijk wilt. Kort daarop werd mijn laptop gestolen en was het manuscript weg. Dat zag ik duidelijk als een teken van boven.’

Christopher Hitchens, Slate (in 2003)

Het was gebruik dat iemand tot vijf jaar na zijn of haar dood zelfs niet ‘zalig verklaard’ kon worden, de eerste stap op weg naar ‘heiligheid’. Maar de vorige paus nomineerde Moeder Teresa, die fanatieke, fundamentalistische bedriegster, al een jaar na haar dood. Het was tevens gebruik om een heel onderzoeksapparaat op te tuigen, 
inclusief een advocatus diaboli, ofwel een advocaat van de duivel. Maar de paus schafte dat af en creëerde meer instantheiligen dan al zijn voorgangers sinds de vroege zestiende eeuw bij elkaar.

Samengesteld door Lambiek Berends en IJsbrand van Veelen