Corbyn: oude ideeën, jonge volgers

In dit internettijdperk is het binnen de politiek niet langer mogelijk om een scenario te volgen of de touwtjes strak in handen te houden; elke misser wordt vastgelegd en hypocriete standpunten komen snel aan het licht en worden moeiteloos naar buiten gebracht. Dat mensen teleurgesteld zijn in de huidige politiek is niet te wijten aan toenemende hypocrisie of een groter aantal missers, maar aan het gemak en de snelheid waarmee alles momenteel naar buiten kan worden gebracht. Dat laatste heeft nog meer gevolgen. De politici die zich momenteel in een grote populariteit mogen verheugen, die serieus worden genomen en een trouwe achterban hebben, zijn niet degenen die zich aan de oude regels houden, maar juist degenen die de regels openlijk aan hun laars lappen: de Trumps, de Farages, de Corbyns en de Sanders van deze wereld.

De kracht van dit nieuwe slag politici schuilt niet in het feit dat ze zich tegen het establishment keren (wat overigens nog maar de vraag is), maar eerder in de manieren waarop ze dat doen, en degenen op wie ze hun pijlen richten. Hun taalgebruik vervult een sleutelrol. Populistische politici, zowel ter linker- als ter rechterzijde, geven de voorkeur aan een staccato spreekstijl, gaan complexe problemen te lijf met ‘simpele waarheden’ en lijken spontaan en vanuit hun hart te spreken. Om kort te gaan wordt een beeld van authenticiteit opgeroepen door hun manier van doen, niet zozeer door de boodschap. Een boodschap die niet altijd vertrouwen wekt, maar die – en dat is cruciaal – steevast een emotionele reactie in de hand werkt.

Deze intergenerationele affaire tussen een babyboomer van zekere leeftijd en de gefrustreerde millennials is zonder meer een nieuw fenomeen

Hoewel deze populisten het afgelopen jaar een duidelijk stempel hebben gedrukt op de Anglo-Amerikaanse politiek, bekleedt over een jaar naar alle waarschijnlijkheid slechts een van hen een machtspositie – en wel Jeremy Corbyn. Centrumlinks in Engeland is er net zomin als de Republikeinen in geslaagd de opmars van hun populistische kandidaat te stuiten en zal waarschijnlijk tot een volgende algemene verkiezing moeten wachten om weer controle over de partij te krijgen. Nu het ernaar uitziet dat Corbyn zijn leiderschapspositie zal weten vast te houden en dat een overweldigende meerderheid van de leden voor hem zal stemmen, zal centrumlinks moeten zien te doorgronden wat de aantrekkingskracht is van deze rattenvanger.

Corbyn mag dan misschien niet één originele gedachte hebben gehad sinds 1985, dat lijkt weinig uit te maken: zijn oude ideeën, zijn achtergrond en zijn amateurisme maken deel uit van zijn aantrekkingskracht. Voor zijn achterban maakt zijn onbekwaamheid hem alleen maar ‘echter’, en hoe meer mensen het tegen hem opnemen, hoe principiëler hij lijkt. Cameron mag dan tegen hem zijn uitgevaren in het Lagerhuis, om zelf te scoren, maar juist doordat Corbyn een leider is die doet denken aan een verstrooide aardrijkskundeleraar, wordt hij beschouwd als authentiek. Hij is de retropoliticus pur sang, met de charme van een platenspeler in een iPod-tijdperk.

Dergelijke eigenschappen zien we niet alleen in zijn manier van doen, maar ook bij zijn achterban. Met zijn 67 jaar oefent hij vooral een grote aantrekkingskracht uit op jongeren.

De politiek werkt wel vaker merkwaardige allianties in de hand, maar deze intergenerationele affaire tussen een babyboomer van zekere leeftijd en de gefrustreerde millennials is zonder meer een nieuw fenomeen. Het zou geen verbazing hoeven wekken, net zomin als de opkomst van een progressief radicalisme onder Britse jongeren. De jongeren van nu zijn in economische zin slechter af dan welke generatie ook, sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. Hun onvrede is alleen maar toegenomen sinds het EU-referendum. Ze hebben weinig middelen en grote schulden; de lonen zijn bevroren terwijl de woonlasten in hoog tempo stijgen. Een kwart van de afgestudeerden zit tien jaar na het verlaten van de universiteit nog altijd op een salaris van zo’n 23 duizend euro per jaar. Ze zijn terecht gefrustreerd over de kabinetten die hen hebben opgezadeld met een verlammend hoge schuld, voor een diploma dat geen enkele garantie biedt op een fatsoenlijke baan. En toch zijn het, net als alle radicalen voor hen, voornamelijk de blanke middenklassers die zich keren tegen een systeem waar ze in grote lijnen baat bij hebben, en die troost zoeken bij een leider met een vergelijkbare achtergrond.

Onzalig socialisme

Het is een generatie die prijsstelt op ogenblikkelijke behoeftebevrediging, en dat is precies wat Corbyn biedt. Hij is geen begenadigd redenaar maar hij gebruikt precies de juiste woorden – waarden in plaats van beleid, morele verontwaardiging in plaats van oplossingen. Echte corbynista’s geven niet om gedetailleerd uitgewerkte politieke oplossingen, omdat ze denken dat die toch niet zullen werken, of dat ze in de praktijk toch weer worden teruggedraaid. Ze hechten ook geen waarde aan politieke competenties of zelfs verkiesbaarheid. Wat is er zo geweldig aan macht als het ten koste gaat van je principes?

Natuurlijk staan niet alle jongeren achter Corbyn, en ook zijn niet alle corbynista’s jong. Er zijn ook babyboomers die zich weer laten meevoeren door de ‘democratische politiek’ die ze kennen uit hun jeugd. Het is belangrijk om vast te stellen wie we precies bedoelen met ‘jongeren’. De volgelingen van Corbyn zijn niet de kinderen van Thatcher – ze zijn nog geen vijfentwintig, ze zijn geboren in de jaren negentig, toen John Major aan de macht was. Zij zijn vertrouwd met crisis in plaats van een hausse, met campagnes voor een veilig onderkomen in plaats van gesloten winkels, en ze beschouwen drank en drugs als geldverkwisting. Gezien het feit dat zij de zwaarste klappen opvangen van de financiële crisis, wekt het nauwelijks verbazing dat zij meer neigen tot politiek radicalisme dan de kinderen van Thatcher, die hun schaapjes al aardig op het droge hadden toen een voor een de banken omvielen.

Corbyns grootste kracht is misschien wel zijn vermogen om aansluiting te vinden bij de belevingswereld van de jongeren – om preciezer te zijn: om het linkse, progressieve gedachtegoed van de twintigste eeuw te verbinden aan het populisme van de eenentwintigste eeuw. Zijn motto ‘powered by the people’, (mogelijk gemaakt door de mensen zelf) is de perfecte leus voor de Facebookgeneratie, die een ingebakken wantrouwen heeft tegen een anonieme bureaucratie, die gelooft in e-burgeractivisme en die meer vrijwilligerswerk verricht binnen de eigen gemeenschap dan welke demografische groep ook. Het zou echter een vergissing zijn om te denken dat het corbynisme een nieuwe, post-Thatchersolidariteit in de hand werkt. Het tegendeel is waar. Het is precies zijn soort onzalig socialisme – een en al snapchatpolitiek en hashtaggen – dat neoliberaal geconditioneerde mensen aanspreekt die ervan overtuigd zijn dat hun mening van belang is, maar dat hun stem er niet toe doet. Ondertussen rest de centrumlinkse politiek niets anders dan wachten tot de corbynistatrein tegen het stootblok knalt.

Auteur: Eliza Filby
Vertaler: Nicolette Hoekmeijer

Standpoint
VK | 20.000

Brits cultureel en politiek tijdschrift, in 2008 opgericht met als missie ’het vieren van de westerse beschaving’ en de bijbehorende waarden: democratie, debat en vrijheid van meningsuiting. De redactie ijvert er ook voor het Britse essay nieuw leven in te blazen, ter verrijking van het medialandschap ‘dat wordt overspoeld door het journalistieke equivalent van fastfood’.

CONTEXT: Verkiezingen

Jeremy Corbyn, de zeer linkse Labourleider, zal op 24 september moeten worden herkozen. Hoewel die verkiezing noodzakelijk is geworden door een motie van wantrouwen, die eind juni met overweldigende meerderheid werd aangenomen door de leden van de fractie in het Lagerhuis, zal Corbyns mandaat volgens The Guardian niettemin worden hernieuwd: 54 procent van de 650.000 leden van de partij heeft te kennen gegeven hem te steunen. Zijn voornaamste concurrent, Owen Smith, die in de partij tot het centrum behoort, zou slechts kunnen rekenen op 22 procent.

De herverkiezing van Corbyn zal geen einde maken aan de crisis binnen Labour, maar de kloof tussen de basis en de parlementsfractie slechts kunnen verbreden. Volgens een peiling van het onderzoeksbureau YouGov zou Labour in de huidige situatie bij verkiezingen een zware nederlaag lijden, een verlies dat vooral ten goede zou komen aan de Conservatieven.