Gerecenseerd

WETENSCHAP – Why worry?

Een inventarisatie van de mens

De aankondiging van een nieuwe Nederlandse editievan het werk van neurowetenschapper Robert Sapolsky deed ons denken aan een les van de Krisna-brahmaan Gaur Gopal Prabhu, bekend om zijn aanstekelijk opgewekte humeur. In het dagelijks leven is hij computerprogrammeur in India, maar zijn charisma als voorganger op het pad naar een goed leven wordt wereldwijd erkend. The Times of India noemde hem begin dit jaar een ‘eminente spreker’ op het congres ‘Storm in de religie of religie in de storm’.

De les in kwestie was de afgelopen tijd een hit op sociale media en is gemakkelijk te vinden door in het zoekveld van YouTube in te voeren: ‘do you have a problem in life why worry’. In het leven kunnen we problemen tegenkomen die onoplosbaar zijn, andere waar we wel iets aan kunnen doen, of we kunnen helemaal geen problemen hebben. In alle drie de gevallen is de conclusie: why worry?

Wat heeft dat te maken met het werk van Robert Sapolsky, de neuroloog, beroemd om zijn onderzoek naar het stresshormoon in alfa-apen, en volgens wijlen Oliver Sacks ‘de beste wetenschappelijke schrijver van onze tijd’? Zoals The Guardian schrijft, heeft Sapolsky aangetoond ‘dat wij een chemische beloning krijgen voor het behoud van een gevoel van onvoltooidheid’. De dopamine die onze hersens zo lekker vinden komt vrij ‘niet als we krijgen wat we hebben willen maar zolang we het najagen’. Sapolsky heeft dat omschreven als ‘the element of maybe’.

Bij uitgeverij Ambo Antos verschijnt in september ‘Het beste en het slechtste in de mens – een biologie van agressie en compassie in menselijk gedrag’

MUZIEK – Vinyl in het bos

Zware jongens langs het IJ

Van 4 tot 7 augustus vindt de vierde editie van het Dekmantelfestival plaats. Niet alleen in het Amsterdamse Bos, de vaste basis van het festival, maar ook langs de oevers van het IJ zal dit jaar de heavy beat van de elektronische avant-garde te horen zijn. Slotact op de derde avond is dj Sadar Bahar, over wie The Guardian vijf jaar geleden al schreef: ‘Er lijkt maar weinig aandacht te zijn voor dj’s als Bahar, die alleen dj zijn zonder hun eigen muziek te produceren, behalve op heel obscure blogs waar mensen beschrijven dat ze op hun vijfde hun eerste plaat kochten en hoe zwaar het was om op te groeien in een schoorsteen in Detroit. Maar Sadar Bahar timmert al sinds de jaren tachtig aan de weg en in zijn thuisbasis Chicago heeft hij duizenden dansers in vervoering gebracht met zijn unieke mix van soul, funk, house en disco.’ The Age uit Australië noemt Bahar een ‘icoon’ van de housescene, die, ‘hoewel house de ruggengraat is van zijn optredens, ook geniet van het gebruik van live-instrumenten en zang’.

Ook de Chileense dj Matias Aguayo zal plaatsnemen achter de draaitafels (veel vinyl altijd op Dekmantel). Rue89 zag hem in de Parijse muziektempel Rex: ‘De meeste muziek van dj’s in clubs klinkt koud, wat niet betekent dat het slecht is. Maar die van Matias Aguayo is warm, vol met traditionele percussie. Om in de Rex op zijn muziek te dansen was een bijzondere ervaring, een om te koesteren. Uitzonderlijk voor een dj: hij zingt. Er zijn wel dj’s die hun eigen stem sampelen, maar dat is meestal meer spreken dan zingen. Aguayo zingt echt, met een stem die over je heen komt als een sensuele golf.’

Dekmantel, van 4 tot 7 augustus in Amsterdam

FILM – Toen flim nog film was

Klein en vederlicht van Woody Allen

‘Er kleeft iets zwaars aan, en een zekere droefenis, die niet te verklaren is uit het verhaal zelf’, schrijft The New Yorker over de nieuwe film van Woody Allen, Café Society. Het verhaal speelt in de jaren dertig, toen ‘films nog films waren, auto’s groot waren als boten en mannen een pak konden dragen in de kleur van pindakaas en er toch goed uitzagen’.

Na de première in Cannes dit voorjaar waren de recensies van Allens zevenenveertigste speelfilm zeer gemengd. De Franse editie van The Huffington Post liet zich nog wel behagen door ‘een film die geen andere ambitie heeft dan te behagen’. Indiewire sneerde dat het voordeel van zo’n immens oeuvre is dat ‘de mindere films in gunstige zin vergeleken worden met de regelrechte mislukkingen’.

Buzzfeed vond Café Society een ‘low-impact bildungsroman’ die in Cannes amper de aandacht kon afleiden van de opnieuw oplaaiende controverse rondom de tachtigjarige Allen. “Time vond de film eenvoudig ‘niet veel’, behalve het ‘subtiele en betoverende spel van Kristen Stewart’.

Rolling Stone vergeleek het verschijnsel Allen met de regen: ‘Of je gecharmeerd bent van zijn films, of dat alleen het vooruitzicht je al een rothumeur geeft: hij is er gewoon, jaar in, jaar uit’, maar oordeelt relatief mild over Café Society: ‘Een klein wonder van historisch decorontwerp en vederlichte oneliners.’

Café Society draait momenteel in de Nederlandse bioscoop

BEELDENDE KUNST – De confrontatie met het moderne

Zvi Goldstein exposeert in S.M.A.K.

Distances and Differences heet de solotentoonstelling van de Israëlische kunstenaar Zvi Goldstein op de bovenste etage van het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst in Gent, beter bekend als het S.M.A.K. Goldstein maakt vrijstaande beelden, installaties die aan de muur hangen en architectonische installaties. De expositie geeft een overzicht van veertig jaar kunstenaarschap.

Naar aanleiding van een vorige show, in Düsseldorf, schreef Die Tageszeitung: ‘De confrontatie met het moderne is al dertig jaar lang het thema van deze kunstenaar, die in de Levant leeft. [Goldstein is geboren in Roemenië, maar verhuisde in 1978 naar Jeruzalem.] Dat is een regio die in de woorden van Goldstein de Industriële Revolutie heeft overgeslagen en in één klap modern moest wor- den. In veel van zijn werk staan westerse vormen tegenover premoderne esthetiek. Aziatische en Afrikaanse voorwerpen worden geplaatst in een context van glimmende, industrieel vervaardigde vormen.’

Tot 23 november in het S.M.A.K.

LITERATUUR – Over het geringschatten

Geschiedenis van de arrogantie

De Finse wetenschapsjournalist Ari Turunen heeft een ‘cultuurgeschiedenis van de arrogantie’ geschreven, die onder de titel Weet je wel wie ik ben? is vertaald door Annemarie Raas. Het Duitse weekblad Der Spiegel begint zijn recensie met een eerbetoon aan het onderwerp: ‘Dit is de beste recensie die u van dit boek zult lezen. Ze is beter dan het boek zelf.’ Turunen heeft casussen verzameld van Napoleon Bonaparte tot Richard Fuld, de laatste CEO van Lehman Brothers, de bank die in 2008 de halve wereldeconomie in zijn val meetrok. Fuld had alle waarschuwingen voor naderend onheil als laffe praat naast zich neergelegd.

Der Spiegel ziet dat voor Turunen de grens tussen arrogantie en zinsbegoocheling dun is. Want Turunens voorbeelden van de arrogantie van veertigers en vijftigers die in golven voor de kust van Hawaï verdrinken omdat ze denken dat ze nog net zo sterk zijn als toen ze dertig waren, of de statistieken die aantonen dat de invoering van ABS (elektronische remsystemen in auto’s) het aantal ongevallen niet heeft doen dalen maar stijgen doordat bestuurders zich veiliger wanen, hebben niet per se met arrogantie te maken. Die Zeit vindt de anekdotische opzet van het boek ‘onderhoudend zonder oppervlakkig te worden’. En wat Turunens ‘stuntelige sprongen door de geschiedenis betreft: ‘die moet je de schrijver vergeven.’

Weet je wel wie ik ben? verschijnt bij Nijgh & van Ditmar

Auteur: Pieter van den Blink