‘We want our country back.’
Ontleed deze zin semantisch of vraag aanjager van de Brexit Nigel Farage wat hij nou precies bedoelt met ‘we’ en ‘our’, of zelfs met ‘country’, en de betekenis van de vijf woorden verliest aan (emotionele) kracht. Voor wie spreekt hij? En hadden die ‘we’ hun country weggegeven dan?
Het tekort aan werk door globalisering, technologische ontwikkelingen en straffe bezuinigingen, de vluchtelingencrisis en de dreiging van het terrorisme zorgen al tijden voor een onbestemd gevoel bij een grote groep die economisch achterblijft en nauwelijks profiteert van het genietuh, door H.J.A. Hofland (dat zijn ziel ons altijd mag vergezellen) de succesvolste ideologie van deze tijd genoemd.
In dat amalgama aan onzekerheden geeft taal houvast. Geen ellenlange pleidooien waarin de voors en tegens genuanceerd uiteen worden gezet, noch een goed debat is wat men verlangt. Als een gecompliceerde kwestie met een primitief ja of nee kan worden beantwoord, is structurele vereenvoudiging van de materie het meest effectief.
De Britten zijn er goed in. See EU later.
De hardwerkende burger heeft zijn antwoord klaar zonder zich in welk dossier dan ook te verdiepen
Bij referenda in het algemeen wordt het web op de dag dat er gestemd moet worden massaal bezocht met de vraag welke gevolgen de uitkomst zal hebben. Maar de gewone, hardwerkende burger heeft zijn antwoord allang klaar zonder zich in welk dossier dan ook te hoeven verdiepen. Hij wordt genegeerd door de elite en de gezagsdragers en elke mogelijkheid om een vuist te ballen is meegenomen. Sinds de ‘ik mag zeggen en vinden wat ik wil’-doctrine in opmars is, groeit het populistisch blok als een slingerplant aan een Pokon-infuus. Want taal geeft houvast. En identiteit. ‘Take back control.’ Dat appelleert aan de toch al boze Britse burger die de buitenlandse medemens met hatelijkheden het kanaal over wil jagen.
Ontsteltenis tussen de respectievelijke ambtsgenoten. Want haatzaaien mag niet. In webmagazine Spiked klinkt een heel ander geluid. Niks geen codes voor internetgiganten als Facebook en Twitter om schelders en schimpers van het web te weren. Weg met elk ideologisch instrument dat vermomd is als dwangmiddel van de moraal. Want haat is emotie, misschien niet de meest nobele, maar als we toestaan dat mensen beboet worden voor hun frustraties betreden we het rijk van de tirannie. Maatregelen tegen beledigende taal zijn, zegt Sarah Haider, een rechtvaardiging van een andere vorm van geweld, en zorgen er slechts voor dat de haat ondergronds gaat.
Je zou kunnen beweren dat haat altijd vermomde angst is. En zou het medicijn dat Merel Kindt tegen angst vond dan ook helpen tegen die opspelende onderbuikgevoelens? Laat dan de propranolol maar door de waterleiding stromen.
