In een bijna duizend jaar oud slot in Rijnland-Palts leidt Duitsland bankiers op die het land moeten behoeden voor het spook van de geldontwaarding van bijna een eeuw geleden. Want de Europese Centrale Bank is één ding, maar ‘alle Duitsers geloven in de Bundesbank’.
Hachenburg is een oud vestingstadje dat uitkijkt over een groene vallei, vijftig kilometer verwijderd van de dichtstbijzijnde stad, Koblenz, en alleen bereikbaar via een kronkelweg door de bossen. En hier, in een kasteel uit de twaalfde eeuw, wordt Duitslands eerste verdedigingslinie tegen buitenlandse instabiliteit gedrild. Vroeger was slot Hachenburg een grafelijk paleis. Nu huist er een topacademie voor ongeveer driehondervijftig jonge mannen en vrouwen die maar voor één ding worden opgeleid: werken bij de centrale bank. Het typische studentenprofiel? ‘Risicomijdend,’ zegt de rector van de school, Erich Keller.
Risicomijdend
In 2002 verloor Duitsland door de komst van de euro zijn eigen munt. Aan de bestuursraad van de Europese Centrale Bank mag Duitsland slechts een van de vijfentwintig leden leveren – evenveel als de lidstaat Malta. Maar de Bundesbank is nog steeds een gezaghebbend instituut, met een eigen interne opleiding, de Hochschule der Deutschen Bundesbank, die nieuwe bankiers blijft afleveren.
Ongeveer een kwart van de circa tienduizend medewerkers van de Bundesbank heeft deze driejarige opleiding gevolgd, onder wie relatief veel hoger kader. En meer dan tachtig procent van de studenten die de opleiding voltooit, werkt tien jaar later nog steeds voor de Bundesbank.
In een Europese Unie die naast het uittreden van Groot-Brittannië ook wordt geteisterd door hoge werkloosheid, terrorisme, een vluchtelingenstroom en een negatieve rente, blijft Schloss Hachenburg een eiland van stabiliteit. Het onwankelbare Duitse streven naar monetaire stabiliteit is een erfenis van de traumatische hyperinflatie van de jaren twintig van de vorige eeuw en vormde het fundament voor de naoorlogse economische groei van West-Duitsland. Tegenwoordig is de Bundesbank ondergeschikt aan de ECB, die het monetair beleid van de negentien eurolanden bepaalt. Maar hoewel het personeelsbestand van de Bundesbank sinds begin jaren negentig bijna is gehalveerd, is het nog steeds drie keer zo groot als dat van de ECB. En de bank breidt zijn opleiding uit: sinds oktober worden er meer studenten aangenomen, zelfs vijftien procent meer.
De Bundesbank geniet in Duitsland nog steeds ‘veel vertrouwen’, aldus Johann Schopp, student aan de Hochschule. Dat vertrouwen heeft een lange geschiedenis. Al in 1992 zei Jacques Delors, de toenmalige Franse voorzitter van de Europese Commissie: ‘Niet alle Duitsers geloven in God, maar ze geloven wel allemaal in de Bundesbank.’ Schopp heeft zijn baan bij een Duitse spaarbank opgezegd om aan de Bundesbank Hochschule te kunnen studeren: hij ‘wil helpen de stabiliteit te bewaken’.
‘Mensen die het alleen om het geld gaat, kunnen beter vertrekken’
Het onderwijs wordt gegeven in kleine lokalen met grote kroonluchters en een schitterend uitzicht. De lessen beginnen stipt om half acht ’s ochtends. Zo kregen vijfentwintig studenten onlangs les hoe ze derivaten moeten waarderen. ‘We gebruiken de Duitse methode, niet de Amerikaanse,’ zei hun docent, Beate Juettner-Nauroth. De Duitse aanpak is grondiger, voegde ze eraan toe.
Er woedt een felle strijd om tot deze opleiding te worden toegelaten: er zijn tien keer zo veel aanmeldingen als er eerstejaars kunnen worden geplaatst. De studenten betalen geen collegegeld en krijgen een studiebeurs van 1400 euro per maand. In ruil daarvoor verplichten ze zich om na hun afstuderen ten minste vijf jaar voor de Bundesbank te gaan werken.
Volgens Keller, die in 1980 bij de eerste lichting afgestudeerden zat, wordt bij de selectie ook gekeken of toekomstige studenten wel goed ‘in de organisatie passen’. Kapitaalbeheer mag dan een belangrijk onderdeel van het lesprogramma vormen, aspirant-beleggingsbankiers zijn hier niet op zijn plek. ‘Mensen die het alleen om het geld gaat, kunnen beter vertrekken,’ zegt Keller.
De Bundesbank wint in eigen land aan populariteit, mede door haar inspanningen om Duitse spaarders te beschermen tegen negatieve effecten van het ECB-beleid. Naar aanleiding van een maatschappelijk debat over de veiligheid van de goudvoorraad heeft de bank honderden tonnen Duits goud teruggehaald uit New York en Parijs, en ze laat het Geldmuseum in Frankfurt renoveren.
Verder heeft de Bundesbank kritiek geuit op de ECB, die experimenteert met het grootscheeps opkopen van staatsleningen om de Europese economie te stimuleren. De Italiaanse ECB-voorzitter Draghi sloeg hard terug door te spreken over het negatieve ‘nein zu allem’-beleid van de Bundesbank.
De Bundesbank kocht het vervallen en failliete kasteel in Hachenburg halverwege de jaren zeventig, toen de Duitse economie onstuimig groeide en alle Europese regeringen nog sidderden voor de Bundesbank. Het zorgvuldig gerestaureerde interieur van het kasteel herinnert aan die vervlogen tijden. Maar in Duitsland gaan stemmen op dat de Hochschule te duur is: 38.000 euro per student per jaar. De Duitse Rekenkamer buigt zich daar nu over en zal advies uitbrengen aan het parlement.
‘Je moet mensen strikken als ze hun eigen marktwaarde nog niet kennen’
Per saldo profiteert de Duitse belastingbetaler van de opleiding, zegt Keller. ‘Je moet mensen strikken als ze hun eigen marktwaarde nog niet kennen,’ zegt hij over zijn centrale bankiers in spe. De gemiddelde personeelskosten van de Bundesbank zijn volgens hem lager dan die van andere Europese centrale banken, die hun talent van buiten moeten aantrekken. ‘KPMG aast ook op mijn studenten, maar ik laat ze hier niet toe,’ zegt hij. De internationale accountants- en adviesorganisatie wil daar geen commentaar op geven.
Keller wijst erop dat meer landen een soortgelijke opleiding hebben: Rusland, China, Wit-Rusland. Oekraïne heeft er zelfs twee. Al die scholen hebben een uitwisselingsprogramma met Hachenburg – al is de uitwisseling met Oekraïne vanwege de politieke spanningen even opgeschort. ‘In landen met een markteconomie zie je dit soort opleidingen minder,’ zegt hij.
Door de relatief lage salarissen kan de Bundesbank moeilijk concurreren met de groeiende ECB, waar de salarissen tweemaal zo hoog zijn, aldus Keller. Onlangs zijn in korte tijd meer dan honderd medewerkers van de Bundesbank overgestapt naar de nieuwe tak van de ECB, die de functie van waakhond over de aangesloten nationale banken vervult. Maar studenten en docenten zeggen eensgezind dat het een unieke ervaring is om je in dit stille middeleeuwse stadje te verdiepen in generaties oude methoden voor inflatiebestrijding.
‘Vrienden thuis vertel ik altijd dat ze zich moeilijk kunnen voorstellen hoe het leven hier is,’ zegt student Schopp.
Auteur: Tom Fairless
Vertaler: Frank Lekens
Beeld bovenaan: Slot Hachenburg. – © Wikimedia
The Wall Street Journal
Verenigde Staten | dagblad | oplage 2.000.000
De bijbel voor zakenmensen. Maar bij het lezen is enig beleid nodig: naast reportages van hoge kwaliteit drukt de krant hoofdredactionele commentaren af die zó patriottisch zijn, dat ze hun geloofwaardigheid verliezen.
