Gerecenseerd

LITERATUUR – Man zonder haat

Journalist verloor vrouw in Bataclan

‘De man zonder haat’ is hij gedoopt door Elle. Op 13 november vorig jaar was Antoine Leiris alleen thuis met zijn babyzoontje. Zijn vrouw was met vrienden naar het concert van de Eagles of Death Metal in de Bataclan. Ze kwam nooit meer thuis. Een paar dagen later verscheen zijn open brief aan de terroristen op Facebook onder de kop: ‘Mijn haat krijgen jullie niet’. En die van mijn zoontje ook niet, voegde hij daaraan toe. Een epistel vol liefde voor het leven en tegelijk tamelijk nuchter. ‘De duizenden, misschien wel miljoenen lezers over de hele wereld die zijn woorden onder ogen kregen zullen niet snel vergeten hoe wijs, nobel en vastberaden ze klonken’, schreef The National.

Leiris heeft die open brief omgewerkt tot een boek met dezelfde titel, waarvan de vertaling door Martine Woudt nu is verschenen bij Atlas Contact.

‘Zijn korte tekst is nu het begin van dit boek, dat in detail verteld wat er is gebeurd en vooral hoe het dagelijks leven met Melvil, hun zoontje van destijds zeventien maanden, eruitzag. Een aangrijpend verhaal over gemis dus. Maar door alle onbeschrijflijke pijn heen, zou het steeds opnieuw ten tonele voeren van het kleine jochie, van zijn avondbadje tot het bezoek aan het graf van zijn moeder, op sommigen kunnen overkomen als onbetamelijk’, schrijft L’Express voorzichtig.

Antoine Leiris bezoekt Nederland eind mei.

FILM – Spanning en sensazi

Nieuwe thriller van Atom Egoyan

De nieuwe film van de Canadese regisseur Atom Egoyan gaat over Zev, een dementerende weduwnaar die op zoek gaat naar de nazi die zijn familie de gaskamer in heeft gestuurd. De Sydney Morning Herald benadrukt dat het geen Holocaust-film is: ‘Remember begaat soms een misstap in termen van geloofwaardigheid. De Holocaust fungeert als bouwsteen voor het plot maar blijft ver op de achtergrond. Deze film gaat meer over het gevaar van vergeten, een terugkerend thema voor regisseur Atom Egoyan (…) De nauwgezette structuur van de film laat weinig ruimte voor zijpaden, al is er een zure en in aanzet geestige ontmoeting met de zoon van [de gezochte nazi], gespeeld door Dean Norris (bekend als Hank, de zwager van Walter White uit Breaking Bad). Hij denkt dat Zev een oude nazicompaan is van zijn geliefde vader.’

The New York Times prijst Christopher Plummer als Zev en Atom Egoyan als ‘iemand die de zaken perfect op de spits weet te drijven in deze psychosociale thriller. (…) Het einde maakt het niet helemaal waar, maar de spanning wordt door de film heen wel mooi opgebouwd.’

Remember van Atom Egoyan draait vanaf 19 mei in de bioscoop.

MUZIEK – Gitaarsolo’s verzekerd

Iron Maiden komt naar Arnhem

Begin juni speelt Iron Maiden in GelreDome. Op 1 mei stonden de ‘titanen van de metal’ in Auckland. The New Zealand Herald vond het ‘over de top’: tweeëntwintig varianten van het T-shirt, het eigen biermerk, de eigen Boeing 747, het gouden drumstel, het theatrale podium, en vooral de muziek. ‘Iron Maiden speelt alsof ze de muziek voor een actiefilm met galopperende trekpaarden aan het opnemen zijn. Het nummer The Red and the Black bevatte zo veel gitaarsolo’s dat ik de tel kwijtraakte na ongeveer zes. Waarbij de gitaar zo veel mogelijk in verticale positie wordt bespeeld.’

De tournee brengt de oude rotten door vijfendertig landen, waaronder een primeur voor de vier decennia oude band: China. De China Daily noteert droogjes dat ‘fans in groten getale kwamen opdagen, jong en oud door elkaar. Velen droegen een T-shirt van de band en schreeuwden opgewonden bij het horen van de hits.’

Iron Maiden speelt op 8 juni in GelreDome.

KUNST – SMAK in je gezicht

Kunstenaar Lee Kit maakt zich boos in Gent

Lee Kit krijgt een solotentoonstelling in het Gentse SMAK. Het museum kondigt aan dat ‘deze kunstenaar een milde kritiek levert op de ongelimiteerde zucht naar efficiëntie in een tijd van snelle economische groei’. Dat ‘milde’ is opmerkelijk, want Lee Kit staat niet bekend als een kunstenaar die zijn publiek spaart. Nadat Lee Kit (Hongkong, China) zijn land had vertegenwoordigd op de Biënnale van Venetië in 2013, bezocht de South China Morning Post een show van hem in Hongkong. De verslaggever zag ‘een figuratief schilderij naast een projectie van een afbeelding van datzelfde schilderij’ en hoorde ‘geluiden afkomstig uit verschillende bronnen – er was een zaal waar muziek zich vermengde met de geluiden van scheurend papier en kletterend gereedschap’. Er was ook ‘een video-installatie die toonde hoe worstjes in een oven langzaam worden gegrild totdat ze openbarsten’. In een toelichting had de kunstenaar gezegd dat hij daarmee een gevoel van ‘woede’ had willen uitdrukken. De verslaggever probeerde bij de curator van de tentoonstelling nog een toelichting te krijgen maar kwam niet verder dan dat die woede ‘te maken heeft met ontwikkelingen in de wereld’.

ePeak.in schrijft: ‘Lee betrekt vaak politiek commentaar in zijn werk. Zijn herhaaldelijk gebruik van buitenlandse producten en Engelse woorden refereren aan de aanwezigheid van het kapitalisme en Hongkongs sociale geschiedenis.’

Lee Kit is vanaf 28 mei te zien in SMAK in Gent.

FILOSOFIE – Safranski loopt leeg

Sterbiograaf van (onze) Tijd

Volgens Der Tagesspiegel maakt Rüdiger Safranksi deel uit van de ‘falanx van prominente critici’ van het vluchtelingenbeleid van Angela Merkel, samen met toneelschrijver Botho Strauss en filosoof Peter Sloterdijk. Steen des aanstoots voor de redacteur – die Safranski beschouwt als een bange oude man – is een uitspraak die Safranksi deed in Die Welt, dat ‘de politiek de beslissing heeft genomen om Duitsland te laten vollopen’.

Al eerder, in december vorig jaar, had de grote biograaf van Goethe, Nietzsche en Schiller zijn vaderland in een interview met de Zwitserse Weltwoche vergeleken met een failed state en het moralisme van Angela Merkel ‘infantiele wereldvreemdheid’ genoemd.
In dat interview gaat Safranksi, aangevuurd door vragen over ‘wat er mis is met Duitsland’ en de ‘typisch Duitse welkomstcultuur die door de asielzoekers wordt toegejuicht’ tekeer tegen ‘de hele multiculti-voorstelling’, de ‘nationale zelfhaat’ van Duitse intellectuelen en de gevaren van open grenzen.

Rustiger is Safranski als hij praat over zijn laatste boek, Tijd (in de vertaling van Mark Wildschut verschenen bij Atlas Contact). In de Süddeutsche Zeitung vertelde hij vorig jaar over de ‘kleine eeuwigheden’ van liefde en kunst die wij binnen ons eindige leven kunnen kennen, en over de verveling, die ons juist bewust maakt van de tijd. Sloterdijk schreef in maart een groot stuk in Die Zeit waarin hij het opnam voor zijn vriend en diens rol in het debat verdedigde.

‘Het is een klassieke pavlovreactie wanneer uitgerekend Safranski als xenofobe extremist en stemmingmaker (…) wordt neergezet. In mijn hele leven heb ik geen edelmoediger, menslievender en meer integere ziel ontmoet dan hij.’ Safranski had volgens Sloterdijk ‘een therapeut’ voor Duitsland kunnen zijn.

Op 3 juni is Rüdiger Safranski in de Balie te Amsterdam.

Auteur: Pieter van den Blink