Tien mythen over migratie

Over migratie bestaan veel vooroordelen. Journalisten van vijf grote Europese kwaliteitskranten hielden er tien tegen het licht.

‘Ze pikken onze banen in’

Volgens een studie uit 2012 voor het strategisch-analytische centrum van de Franse staat vormen immigranten 9 procent van de werkzame bevolking in Frankrijk en dragen ze 8,9 procent bij aan de arbeidsmarkt. Er is meer werkloosheid dan onder niet-immigranten: 16,1 procent vergeleken met 9,1 procent, volgens gegevens uit datzelfde jaar van het Franse Nationale Instituut voor Statistiek en Economische Studies (Insee).

Immigranten werken over het algemeen in sectoren waarvoor weinig dan wel geen diploma’s nodig zijn, zoals de bouw, catering en seizoensgebonden landarbeid. Een eind 2012 uitgevoerde regeringsstudie wees uit dat ongeveer eenderde van de huishoudelijke hulpen en een kwart van de mensen die in de bouw werkten immigranten waren.

Studies stellen dat Frankrijks vergrijzende bevolking immigratie noodzakelijk maakt

Ze zijn ook in hoge mate oververtegenwoordigd in onstabiele werkomstandigheden, zoals parttimewerk en kortetermijncontracten. Frankrijk heeft een hoog werkloosheidscijfer, maar heeft ook te kampen met een tekort op bepaalde gebieden, zoals de medische sector waarvoor te weinig mensen zijn te vinden. De meerderheid van de studies stellen dat Frankrijks vergrijzende bevolking immigratie noodzakelijk maakt om de loonafdracht op hetzelfde niveau te houden.

Le Monde

‘Ze vormen een aanslag op het uitkeringsbudget’

In Frankrijk vallen immigranten en autochtonen niet in verschillende categorieën wat betreft uitkeringen. Het is dus moeilijk om erachter te komen wie wat verdient of ontvangt. Maar we weten bijvoorbeeld wel dat immigranten meer werkloosheidsuitkeringen aanvragen dan niet-immigranten: van de eerste groep is 17,3 procent van de vrouwen en 16,3 procent van de mannen werkloos, vergeleken met respectievelijk 10 en 9,7 procent van de totale bevolking.

Uit een studie uit 2005 van de econoom Xavier Chojnicki bleek echter dat immigranten weliswaar meer uitkeringen kregen voor huisvesting, welzijn en werkloosheid, maar dat ze ook meer bijdroegen dan anderen. Dat verschil is te verklaren door de pensioenen. Immigrantenpopulaties hebben een andere leeftijdsstructuur. Ze zijn jonger (ook relatief) en dus actiever (55 procent is tussen de 22 en 55 jaar, vergeleken met 40 procent van de totale bevolking). Daarom betalen ze meer, terwijl ze minder kinderbijslag of pensioen krijgen.

Le Monde

‘Ze integreren niet’

Aan het eind van de jaren negentig was er in veel Italiaanse steden een enorme toename van Chinese pizzeria’s. Jonge migranten uit China kochten oude restaurants met een beperkte omzet op en veranderden die in bruisende centra van activiteit. Die zaken hadden hun oude ovens nog en de koks bleven hun versie van de pizza quattro stagione maken, net zoals in de Beneluxlanden kebab nog steeds wordt geserveerd met friet.

Samen zijn is een kwestie van wil en respect voor elkaars rechten en plichten. De Organisation for Security and Cooperation in Europe heeft waargenomen dat electorale participatie van immigranten in landen als Hongarije en het Verenigd Koninkrijk op de lange duur hoger is dan die van autochtone burgers.

De Europese Commissie heeft ook vastgesteld dat een kandidaat met een buitenlandse naam soms twee keer zo vaak moet solliciteren om een baan te krijgen als iemand met een gangbare naam. Hetzelfde geldt voor scholen. ‘De uitdaging voor scholieren uit immigrantenfamilies is twee keer zo groot als die voor hun leeftijdsgenoten, die misschien andere achterstanden hebben,’ zegt een bron binnen de Commissie. De meest voorzichtige schattingen zijn dat een kwart van de bevolking tegen 2061 van buitenlandse afkomst zal zijn. Integratie wordt noodzakelijk.

Volgens het Migration Policy Centre in Bologna integreren latino’s, Filipino’s en Oost-Europeanen goed in Italië, en vinden Chinezen en Afrikanen dat moeilijker.

Marco Zatterin, La Stampa

‘Ze komen hier illegaal’

Na de Arabische Lente ontvluchtten 140.000 mannen en vrouwen de diverse catastrofes in hun landen en kwamen naar Europa. Frontex telde er in 2013 alleen al 107.000. Dit jaar is dat aantal hoger geworden en volgens sommigen zelfs verdubbeld. Die mensen zijn illegale immigranten omdat ze geen papieren hebben, hoewel slechts een klein aantal van hen om economische redenen naar Europa is gekomen. Dit zijn mensen die zijn gevlucht voor de verschrikkingen van de oorlog en van de politieke crises in Syrië, het Midden-Oosten, Egypte, de Hoorn van Afrika, Libië, Mali en Nigeria. Niettemin is dit maar een klein deel van het totaal: minder dan 10 procent van de migratiestromen naar heel Europa.

Marco Zatterin, La Stampa

‘Waar immigranten zijn, is misdaad’

Veel uitdrukkingen bevatten een ingebouwd vooroordeel: gettovorming, no-go-area, maffia. Ze klinken alsof er obscure netwerken bestaan die leiding geven aan criminele immigrantenbendes in Europese hoofdsteden waartegen de maatschappij niets kan ondernemen. Maar de theorie dat immigranten van nature crimineler zijn dan autochtonen slaat nergens op. Een onderzoek door de Duitse criminoloog Christian Walburg maakt duidelijk dat volwassen immigranten in Duitsland niet makkelijker een misdaad begaan dan een inheemse Duitser.

De lust tot geweld en misdaad heeft meer te maken heeft met sociale marginalisatie dan met afkomst

Als het over jongere migranten gaat, wordt het een ander verhaal: er zijn meer niet-Duitse jonge verdachten. Maar de statistieken zijn niet helemaal duidelijk: jonge mensen met een Duits paspoort tellen in de statistieken als Duitser, al hebben ze een immigrantenachtergrond. Walburg zegt dat de lust tot geweld en misdaad meer te maken heeft met sociale marginalisatie dan met de afkomst van de daders.

Isabel Pfaff, Süddeutsche Zeitung

‘Door hen verwateren onze normen en waarden’

Normen en waarden zijn statisch noch zuiver. Voor elk individu in een maatschappij zijn ze anders en ze veranderen voortdurend. In de jaren zeventig had een Duitse vrouw nog toestemming van haar man nodig om een baan te nemen. Dat is tegenwoordig wel anders, maar aan dat soort dingen denken we niet meer. Toch hebben we kritiek op immigranten wegens hun veronderstelde discriminatie van vrouwen.

De normen en waarden van een aanhanger van de Grünen verschillen van die van iemand die stemt op de conservatieve partij van Angela Merkel, de CDU. Hoe kan een migrant die waarden aantasten? Misschien zijn ze ook wel lid van de CDU, net zoals Cemile Giousouf, de eerste Duitse politica van Turkse afkomst die in de Bundestag zit. De C van CDU, zegt ze, staat voor de normen en waarden die ze als moslim deelt met christenen.

Normen en waarden zijn altijd de som van de diverse overtuigingen waarover in de samenleving onderhandeld moet worden. Hoe meer die individuen hun horizon verbreden via immigratie, hoe breder het spectrum van hun normen en waarden wordt.

Isabel Pfaff, Süddeutsche Zeitung

‘Ze willen de lokale taal niet leren’

De overgrote meerderheid van de migranten die in Groot-Brittannië wonen hoeft geen Engels te leren, want dat spreken ze al. Zoals het meest recente bevolkingsonderzoek uit 2011 liet zien, spreken slechts 138.000 van de 7,5 miljoen niet in het Verenigd Koninkrijk geboren mensen in Engeland en Wales geen Engels.

Het klopt dat van 4 miljoen mensen in Groot-Brittannië de voornaamste taal niet het Engels of Welsh is, maar Pools, Punjabi of Urdu, in die volgorde. Slechts 1,7 miljoen van hen spreekt zeer goed Engels, nog eens 1,6 miljoen spreekt het goed en 726.000 redden zich in gesprekken, maar hebben moeite met het geschreven Engels.

Werklozen worden op hun uitkering gekort als ze niet bereid zijn om Engels te leren

Deze situatie blijft waarschijnlijk bestaan, omdat de regering eist dat iemand een Engelse taaltoets doorstaat om een visum voor werk of studie te krijgen dan wel een Brits paspoort aan te vragen. Bovendien is het werklozen duidelijk gemaakt dat hun uitkering wordt gekort als ze niet bereid zijn om Engels te leren.

Men heeft al lang in de gaten dat de 138.000 mensen die helemaal geen Engels spreken waarschijnlijk allemaal behoren tot een oudere generatie Aziatische vrouwen die nooit Engels hebben geleerd en dus nooit buitenshuis of buiten hun gemeenschap hebben gewerkt. Vroeger financierde de staat cursussen ‘Engels als tweede taal’ om de integratiekansen te bevorderen van nieuwe migranten en mensen die in gesloten gemeenschappen wonen. Maar die subsidie is gestopt en studenten moeten nu tot wel 1000 pond per cursus betalen. Desondanks zijn er te veel gegadigden – een indicatie van de grote wens van de meeste nieuwe migranten om zo snel mogelijk te integreren.

Alan Travis, The Guardian

‘Als je de immigratiewetten versoepelt, wordt het land overspoeld’

Toen Victor Spiresau, afkomstig uit een Transsylvaans dorp, op 1 januari 2014 op Luton Airport landde om in een autowasserij in Londen te gaan werken, werd hij begroet door twee parlementsleden die met eigen ogen de algemeen voorspelde toevloed kwamen bekijken. ‘Ik kom niet om jullie land te plunderen. Ik kom om te werken en daarna weer terug te gaan. Hier is alles duur, in Roemenië is het goedkoop,’ zei hij tegen Labour-parlementslid Keith Vaz.

Er waren alarmerende voorspellingen geweest dat het Europese besluit om de arbeidsmarktrestricties voor Roemenen en Bulgaren op te heffen honderdduizenden mensen zou aantrekken. In werkelijkheid bleek Victor een uitzondering te zijn: het aantal Roemenen en Bulgaren dat in Groot-Brittannië kwam werken was in de eerste drie maanden van 2014 maar 7000 hoger dan in het eerste kwartaal van 2013.

Het feit dat Roemenen en Bulgaren dit jaar niet in groten getale kwamen opdagen wil niet zeggen dat het schrappen van alle Britse grenscontroles niet zou leiden tot een massale instroom vanuit de hele wereld. Maar het toont wel aan dat een strenge immigratiecontrole slechts één factor is in dit omvangrijke proces. Roemenen en Bulgaren die wilden emigreren hebben dat waarschijnlijk al zeven jaar geleden gedaan, toen de EU haar deuren openzette, al zaten daar nog beperkingen aan vast. De meesten gingen niet naar Groot-Brittannië maar naar Italië en Spanje, waar de taal, het klimaat en de landgenoten die hen voor waren gegaan veel meer te bieden hadden.

In het geval van Groot-Brittannië zijn strenge immigratiecontroles een effectief middel gebleken voor de beperking van migratie uit landen buiten de EU, vooral die van ongeschoolde arbeiders. Maar het Verenigd Koninkrijk heeft toch te maken met een historisch hoog netto migratieniveau van 243.000 mensen per jaar – voornamelijk van binnen de EU, waar de kwestie van externe grenscontroles van theoretisch belang is vanwege het principe van vrij verkeer. De sterkte van de euro en het pond, de relatieve arbeidsmarkt in Europa, verschillen in bruto binnenlands product, affiniteit met de taal en goedkoop bus- en treinverkeer blijken allemaal veel belangrijker in het bepalen van de migrantenstroom binnen Europa dan één enkele immigratiemaatregel.

Alan Travis, The Guardian

‘Basisvoorzieningen zoals ziekenhuizen en scholen worden uitgehold’

Dit is een van de argumenten waartoe mensen die vijandig staan tegenover immigranten hun toevlucht nemen. Als ze naar Europa komen als burgers met rechten, zullen ze dan uiteindelijk geen misbruik maken van ons waardevolste privilege, de verzorgingsstaat?

‘Er is geen enkele studie die wijst op een verband tussen immigratie en misbruik van de sociale voorzieningen,’ zegt Sergio Carrera, onderzoeker bij het Centre for European Policy Studies, een van de invloedrijkste denktanks in Europa.

Immigranten zijn minder vaak ziek, omdat het meestal om jongeren gaat

Sommige experts hebben zich aan een complexe taak gewaagd: de berekening van het verschil tussen wat immigranten bijdragen aan publieke budgetten en wat ze verbruiken. Een recente studie van het Migration Policy Centre, die stoelt op cijfers van de Organisation for Economic Cooperation and Development, toont aan dat buitenlanders netto contribuanten zijn (ze voegen meer toe aan de staat dan ze kosten). Dit geldt voor bijna het hele continent, afgezien van zeven landen (waaronder Spanje).

Toch tonen ook Spaanse studies aan dat immigranten wat gezondheid betreft netto contribuanten zijn; ze zijn minder vaak ziek, omdat het meestal om jongeren gaat die fitter moeten zijn voor hun werk dan de autochtone bevolking.

El País

‘Ze gaan niet terug naar hun eigen land als hun situatie verbetert’

Landen volgen de evolutie van hun bevolking altijd op de voet, en vooral het ritme van immigranten die op hun kust aankomen. Ze vertellen je echter maar zelden hoeveel buitenlanders besloten hebben om terug te keren naar huis. De EU beschikt niet over gedetailleerde cijfers, maar volgens de laatste Eurostatgegevens hebben in 2012 bijna 1,3 miljoen mensen de lidstaten verlaten. 541.000 van hen – bijna de helft – waren burgers van een derde land.

‘Sommigen vertrekken en komen later weer terug’

Het aantal terugreizen van mensen die als immigranten worden beschouwd maar wel een EU-paspoort hebben, kan nog hoger zijn. Veel van die burgers komen terug als ze eenmaal de nationaliteit hebben gekregen van het land waarin ze gewoond hebben. In de statistieken worden zij dan niet als buitenlander aangemerkt. Een ander probleem is het gebrek aan precisie met betrekking tot hun bestemming: buitenlanders kunnen Portugal verlaten vanwege slechte werkomstandigheden en daarna naar Duitsland gaan. Ze verlaten dan dus niet de EU, maar gaan ergens heen waar ze een betere kans op werk hebben.

‘Het probleem met teruggaan naar je land is dat het geen definitieve toestand is,’ zegt Sergio Carrera. ‘Sommigen vertrekken en komen later weer terug.’

El País