Activisten uit Hongkong, Taiwan en Thailand wisselen strategieën en tips uit in hun strijd tegen het grote China. Ze noemen zich de Milk Tea Alliance, een populair drankje in de regio.
De taal, de eisen en de achtergrond waren anders, maar de betogingen die vorige week in het centrum van Bangkok werden gehouden deden sterk denken aan de massale demonstraties die Hongkong vanaf juni 2019 een jaar lang op zijn kop hebben gezet. Jonge betogers in zwarte kledij en met helmen op gingen in grote drommen de straat op, op weg naar locaties die pas op het laatste moment op sociale media bekend waren gemaakt. Terwijl de politie hen omsingelde en de betogers zich voorbereidden op een confrontatie, gingen beschermende maskers en flesjes water van hand tot hand tot aan de voorste linies.
Dankzij van Hongkong afgekeken tactieken heeft de beweging in Bangkok zowel de opsluiting van het merendeel van haar leiders overleefd als de rechtstreekse pogingen van premier Prayuth Chan-opcha om de demonstraties te verbieden. Maar Hongkong heeft niet alleen Bangkok geïnspireerd. De afgelopen maanden is er een onverwachte solidariteit opgebloeid tussen jonge betogers en activisten in Thailand, Taiwan en Hongkong, aanvankelijk vooral online maar nu ook steeds meer via betogingen op straat, in rechtbanken en in de wandelgangen van de macht.
Ze voeren een verbeten strijd tegen regeringen die erom bekendstaan ieder verzet genadeloos de kop in te drukken. Maar de informele Oost Aziatische coalitie heeft een speels symbool gekozen, namelijk iets wat in alle drie de landen graag wordt gedronken: ze hebben hun transnationale beweging de ‘Milk Tea Alliance’ [Thee-met-melkalliantie] gedoopt. ‘Als je het tegen een grote overmacht moet opnemen, moet je creatief zijn,’ zegt Netiwit Chotiphatphaisal, een prominente studentenactivist in Bangkok. ‘De naam werkt vertederend en is niet agressief.’
Aanhangers van de alliantie hoeden zich ervoor het belang van hun onderlinge steun te overdrijven, of de verschillen tussen datgene waartegen ze strijden te minimaliseren. De Thaise studenten strijden tegen een machtige monarchie en eisen meer democratische verantwoording. De betogers in Hongkong eisen dat de door Beijing gesteunde regering hun de rechten en vrijheden geeft die zijn overeengekomen toen de Britten afstand deden van hun kroonkolonie. En in Taiwan zijn politici en activisten in een existentiële strijd verwikkeld met China, dat het zichzelf besturende eiland als een onderdeel van zijn grondgebied beschouwt en niet uitsluit het op een gewelddadige manier te zullen inlijven.
Maar volgens aanhangers van de onwaarschijnlijke coalitie delen de betogers en politici in de drie thee-met-melklanden praktische uitdagingen, ideologische waarden en toenemende zorgen over de macht van China, een belangrijke bondgenoot van de door militairen gesteunde regering in Bangkok.
De door de Hongkongse beweging geïnspireerde Thaise betogers zien rechtstreekse parallellen tussen hun eigen politieke ervaringen en die van de activisten die zich tegen het autoritaire China verzetten, zegt Janjira Sombatpoonsiri, docent Politieke Wetenschappen aan de Thammasat universiteit in Bangkok. ‘Wanneer je als Thaise burger naar Hongkong kijkt, zie je overeenkomstige autocratische praktijken als repressie, het spreken met twee tongen, leugens en propaganda, desinformatie en machtsmisbruik.’
Meer dan tachtig betogers in Thailand zijn inmiddels gearresteerd na deelname aan de betogingen, en de belangrijkste leiders blijven gevangenzitten. Drie van hen zijn op grond van een obscure wet aangeklaagd wegens het lastigvallen van een stoet auto’s van de koningin en riskeren de doodstraf als de rechter de situatie als levens-bedreigend beoordeelt.
Sommige Thaise betogers hebben niet alleen een gemeenschappelijk democratisch doel voor ogen, maar zien ook een gemeenschappelijke vijand in Beijing, zoals Thachaporn Supparatanapinyo, een Thaise studentenactiviste die in Taiwan woont. ‘De Communistische Partij van China wil almaar meer,’ zegt ze. ‘Als ze hun grondgebied niet willen uitbreiden, proberen ze onze soevereiniteit te ondermijnen door (Thaise ) leiders om te kopen, zoals ze ook in Cambodja en Laos hebben gedaan.’
Internetmemes
Jerry Liu, directeur Internationale Zaken van de Taiwanese New Power Party, voortgekomen uit de door studenten geleide Sunflower Protest Movement uit 2014, geeft toe dat de Milk Tea Alliance voor veel Taiwanezen alleen maar ‘een vage en grappig bedachte slogan’ is. Maar gezien het relatief recente democratiseringsverleden van het eiland zelf en de permanente strijd voor het behoud van zelfbestuur zouden activisten die elders voor democratie strijden volgens hem natuurlijke bondgenoten moeten zijn. ‘Als we deze kwestie vanuit het perspectief van mensenrechten, vrijheid en democratie bezien, dan moeten we veel vinden wat ons bindt,’ zei hij onlangs tijdens een persconferentie.
De oorsprong van deze moderne alliantie van jonge activisten voor democratie is bijna even onwaarschijnlijk als het symbool ervan. Het begon in de lente nadat een Thaise beroemdheid en zijn vriendin foto’s op hun sociale media hadden gedeeld die – schijnbaar onbedoeld – als steun voor de onafhankelijkheid van Hongkong en Taiwan konden worden beschouwd. Het superwaakzame Chinese nationalistische trollenleger reageerde met een aanval op Thailand, in een poging de nationalistische trots te krenken met schimpscheuten over de monarchie en de economie aldaar, maar ze misrekenden zich. In plaats van beledigd te zijn schaarden veel Thais zich achter de aanvallen en bogen die met veel donkere humor en sarcasme om tot een internetgevecht dat gaandeweg steeds meer gelijkgestemden in Hongkong en Taiwan aantrok.
Een stortvloed van internetmemes was het gevolg, maar er kwam ook een echte ‘alliantie’ van de grond die was begonnen als grap. Een betoger die terechtstond in Hongkong trakteerde een stampvolle rechtszaal afgelopen zomer op een Thais protestsymbool. Thaise studenten keken van ervaren organisatoren in Hongkong af hoe ze effectiever tegen hun regering konden protesteren, veilig aan betogingen konden deelnemen en digitale privédata konden afschermen. In Taiwan verscheen de thee met melk-hashtag zelfs op de tweet die de vicepresident wereldkundig maakte op 10 oktober, de nationale feestdag, hoewel een regeringswoordvoerder eerder had verklaard dat Tapei ‘geen mening’ had over de alliantie.
Auteurs: Rebecca Ratcliffe, Emma Graham-Harrison & James Chater
The Guardian
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 134.000
Onafhankelijke kwaliteitskrant van linkse signatuur. Sinds 1821 thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten. Altijd zeer kritisch ten opzichte van de overheid en andere instituten.
