Gerecenseerd

SCHILDERKUNST | Robuuste naakten voor bij de open haard

Comeback van een Zweedse meester

Met idyllische schilderijen van arbeiders op het land en portretten van onder meer de Zweedse koning Oscar II en de Amerikaanse president Theodore Roosevelt vestigde hij zijn naam. Maar de Zweedse schilder en beeldhouwer Anders Zorn (1860-1920) kreeg pas echt bekendheid met zijn vrouwelijke naakten in de natuur.

Van haar bezoek aan de expositie van Zorn in Parijs, drie jaar geleden, herinnert Sinziana Ravini van het Zweedse Aftonbladet zich vooral de reacties van Franse kunstcritici: ‘Die vielen als een blok voor zijn gezonde, atletische en glimmende vrouwen. In het museum zag ik mijn landgenoten zwellen van trots.’

Zelf werd Ravini getroffen door de sfeer die Zorns werk oproept: ‘Het enige wat ontbreekt is een open haard, een kopje thee en een paar slippers.’ Sabine Gignoux spreekt in het Franse dagblad La Croix van de ‘Renoir van het Noorden’ die het naturalisme bijna letterlijk nam: ‘Zijn portretten zijn robuust en onverhuld, inclusief schaamhaar. Zijn Venus de la Villette werd een eeuw geleden niet voor niets uit het museum verwijderd.’

Volgens Duncan Hannah van het Brits-Amerikaanse onlinekunstmagazine Artcritical toont Zorn zich ook een meester wanneer de modellen hun kleren aanhouden: ‘Tegen een vage, abstracte achtergrond komen zijn haarfijn gepenseelde strikken, knoopjes en ceinturen perfect tot hun recht.’ 

Kenneth Baker heeft wel een vermoeden waarom Zorn na het succes tijdens zijn carrière werd ondergewaardeerd, schrijft hij in de San Francisco Chronicle: ‘In de vorige eeuw ging alle aandacht uit naar extreme kunstenaars en vernieuwers. Maar voor 21ste-eeuwse ogen zijn vooral Zorns aquarellen door de gradaties van licht en donker ongekend levendig.’

FILM | Overtuigend kerstdrama

Scandinavisch vakmanschap zonder overdreven sentiment

Na terugkeer van een buitenlandse tournee krijgt de internationaal gelauwerde choreograaf Anja te horen dat bij haar een hersentumor is geconstateerd. Net nu ze op het punt staat kerst te vieren met haar man Tomas, een vermaard theaterregisseur, en haar (stief)kinderen. De deels autobiografische film Hope van de Noorse regisseur Maria Sødahl lijkt een tranentrekker van jewelste, maar pakt uit als overtuigend drama, schrijft de internationale pers.

‘Rauw en ontroerend’, vindt Inger Merete Hobbelstad in de Noorse krant Dagbladet: ‘Een wijs en relevant document over ons denken en handelen wanneer grote levensvragen zich aandienen op het moment dat een liefdesrelatie in puin ligt.’ Hobbelstad vindt dat beide hoofdrolspelers ‘fantastisch’ acteren: ‘Andrea Braein Hovig speelt effectief en blijft dicht bij zichzelf. Bij Stellan Skarsgård zijn de emoties voortdurend van zijn gezicht te lezen, terwijl hij de grootste moeite heeft ze onder woorden te brengen.’

Volgens Hollywood Reporter wordt de film in geen enkele scène ‘uitgemolken tot goedkoop sentiment’. Dat komt vooral omdat de twee hoofdkarakters zo mooi gelaagd zijn neergezet: ‘Beiden zijn integer en empathisch: ook omdat hun mindere eigenschappen aan het licht komen. Daardoor wordt de kijker helemaal meegenomen in het verhaal.’ 

Ook Nicolas Clément van het Franstalige Belgische weekblad Le Vif/L’Express noemt Hope een ‘uiterst geloofwaardige’ film: ‘De regisseur presenteert het drama puur subjectief en weet het overdreven sentimentele vakkundig te omzeilen. Alle gevoelens komen voorbij: angst, woede, verdriet en moed. Maar het is telkens oprecht: niemand probeert aardig gevonden te worden of situaties rooskleuriger voor te stellen.’

Jason Gorber van de Amerikaanse filmsite Slashfilm stelt dat ‘zo’n meesterlijk karakterdrama waar alleen Scandinaviërs het patent op lijken te hebben’ een groot internationaal publiek verdient: ‘Hopelijk blijft Sødahls verfijnde en elegante vakmanschap overeind in de Engelse vertaling.’

Hope van Maria Sødahl draait vanaf 28 oktober in de bioscoop

POPMUZIEK | Alternatief voor stadionrock

Liefdesliedjes met een verroest stemgeluid

‘Middelmatig, bleek en voorspelbaar’, veel meer woorden heeft Jocelyn Legault van het Canadese muziekblog ARP (Alternative Rock Press) niet over voor 2020, het nieuwe album van rockgroep Bon Jovi. ‘Het stalen stemgeluid van Jon Bon Jovi klinkt roestig en bezorgt je kippenvel, op de verkeerde manier welteverstaan.’

Terwijl de bedoelingen nog best in orde waren, veronderstelt Wayne Perry van Associated Press. De band had de verschijning van de nieuwe plaat immers uitgesteld om politieke en geëngageerde songs te schrijven in dit gedenkwaardige jaar van Black Lives Matter, talloze covid-slachtoffers en miljoenen werklozen in de VS. ‘Maar neem de track ‘Limitless’, bedoeld als ode aan het leven. Het klinkt even beperkt als de andere negen nummers. Nee, liefdesliedjes zijn niet het medicijn in deze tijd.’

Eberhard Dobler van de Duitse muzieksite Laut toont zich milder: ‘Soepele baslijnen, een fatsoenlijk tempo en soms een toffe gitaarsolo: zo hoor je het graag. Bon Jovi slaagt erin dynamiek en optimisme over te brengen. Een paar nieuwe nummers vormen een prima alternatief voor hun klassieke stadionstampers.’

Het album 2020 van Bon Jovi is begin oktober uitgekomen

LITERATUUR | Russische beer jaagt Amerikanen weer angst aan

Niet langer voer voor thrillerschrijvers

In The Folly and the Glory. America, Russia and Political Warfare beschrijft onderzoeksjournalist, historicus en oud-Pulitzer Pricewinnaar Tim Weiner hoe de VS de Koude Oorlog wonnen maar de vrede aan het verliezen zijn.

Rajan Menon van The New York Times vindt een boek van 400 pagina’s over 75 jaar rivaliteit tussen beide grootmachten ‘nogal mager’. Dat neemt volgens hem niet weg dat ‘Weiner inzicht biedt in de periode waarin het voormalige Oostblok aanklopte bij de westerse wereld. Ook zijn uitleg over de manier waarop de Russische geheime dienst valse informatie verspreidde om de verkiezingen van 2016 te beïnvloeden, is helder.’

‘Gek eigenlijk dat we Rusland pas vanaf 2016 weer serieus zijn gaan nemen en niet meer als geschiedenisles of voer voor thrillerschrijvers,’ stelt Joshua Huminski van het wereldwijde mediaplatform Diplomatic Courier. Hij noemt Weiner ‘verre van volledig’ en vindt dat hij zijn belofte nergens waarmaakt. 

Mike Oppenheim concludeert uit het boek dat Amerika te lang achterover leunde en hardnekkig bleef vasthouden aan een ‘diplomatie van politieke druk, controle en beheersing’, schrijft hij voor het Amerikaanse Historynet.

Asha Rangappa, hoofddocent aan Yale University, zag tijdens zijn werk als voormalig ‘special agent’ van de FBI hoe Amerika steeds meer terrein verloor aan de Russen. ‘Weiner bevestigt dat onze democratie wankelt en dat Poetin en zijn strijdmakkers ons land aan de rand van de afgrond hebben gebracht.’  

The Folly and the Glory van Tim Weiner verscheen in de Nederlandse vertaling De stille oorlog van Pon Ruiter in oktober bij De Bezige Bij

Deze titels worden getipt door Athenaeum Boekhandel in Amsterdam.

Het verhaal van de maan – Fatoumata Kebe

De Franse astronome Fatoumata Kebe schrijft in dit enthousiasmerende boek over alle facetten van de maan, van de pogingen van de mens om er te komen, de wetenschap, tot mythes. Met grote bezieling en op begrijpelijke wijze legt ze de ingewikkeldste natuur- en sterrenkundige principes uit.

De volksverhuizingen – Dick Harrison

De volksverhuizingen van Dick Harrison geeft ons een rijk beeld van de vroege middeleeuwen, toen hordes Germanen en Hunnen zich over heel Europa verspreidden. Harrison nuanceert het beeld van die barbaarse plunderpartijen en werpt licht op de waarheid achter de mythe van chaos en verwoestingen.

Het Churchillcomplex – Ian Buruma

Ooit waren het VK en de VS toonbeelden van vrijheid, openheid en democratie. Na brexit en de verkiezing van Donald Trump is daar weinig meer van over. Buruma schetst het verval van de Anglo-Amerikaanse wereld, en hoe een roemrijk verleden kan leiden tot de problemen van vandaag.

Mannen – Grayson Perry

Je hoeft maar naar het nieuws te kijken of je ziet een man die iets afschuwelijks doet. Zou het kunnen dat ons idee van mannelijkheid dringend toe is aan vernieuwing? Kunstenaar Grayson Perry onderzoekt hoe zo’n update de wereld een stuk beter zou maken – niet in de laatste plaats voor mannen.

Sister Outsider – Audre Lorde

In Sister Outsider neemt Audre Lorde seksisme, racisme, leeftijdsdiscriminatie, homofobie en klassenwaan onder de loep. Haar essays laten zien hoe ingewikkeld identiteit is. Lorde geloofde in het erkennen en begrijpen van verschillen als drijvende kracht voor de vrouwenbeweging.

Samengesteld door Diederik Samwel