In een interview met het Japanse dagblad Asahi Shimbun geeft een ggz-medewerker antwoordt op de vraag waarom veel Japanse mannen verslaafd zijn aan ‘upskirting’. Hij benadrukt het belang van medische zorg voor deze daders. ‘Te veel mensen vatten het fenomeen te licht op, omdat ze het niet als zedenmisdrijf zien.’
In het Engels wordt het ‘upskirting’ genoemd, het filmen onder de rokken van vrouwen zonder hun medeweten. In Japan is het een echte plaag, aldus de Asahi Shimbun. Alleen al in 2019 meldde de Japanse politie vierduizend gevallen en dat aantal is slechts het topje van de ijsberg, volgens Yoshiaki Saito, werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg.
Saito zegde een interview aan Asahi Shimbun toe om de omvang van het probleem in de Japanse samenleving toe te lichten. Nadat hij tussen 2006 en 2020 521 daders had behandeld, merkte hij op dat het helemaal niet om ‘kleine’ misdaad gaat die in een opwelling wordt gepleegd, zoals soms wordt gedacht, en hij pleit er dan ook voor om het als een speciaal zedendelict te gaan benoemen.
Asahi Shimbun: Wat zijn de profielen van de daders die u behandelt?
Yoshiaki Saito: ‘Twee derde van hen ging naar de universiteit of volgt hoger onderwijs. Meer dan de helft is werkzaam in een bedrijf en 15 procent heeft een gespecialiseerd beroep, zoals leraar of arts. Zestig procent is getrouwd of is getrouwd geweest. De meesten verrichten hun daden in treinstations en de gemiddelde leeftijd bij het eerste consult is vrij laag, rond de achtentwintig jaar. Er liggen echter jaren, gemiddeld zo’n zeven jaar, tussen het eerste vergrijp en het eerste klinische consult.
Volgens onze gegevens hebben recidivisten een hogere sociale status dan chikans, zoals mannen die vrouwen ongewenst aanraken in het openbaar vervoer worden genoemd. Ze hebben ook een uitgebreidere cv.
In het geval van ‘upskirting’ is het gemakkelijker om het misdrijf te verrichten, omdat er geen fysiek contact met het slachtoffer vereist is. Slachtoffers die vinden dat er sprake is van seksueel misbruik zijn zeldzaam, en daardoor zijn misbruikers “succesvoller” in hun handelen. Het rechtvaardigt ook hun daad: in hun ogen is het normaal om hun verlangens te bevredigen zonder dat ze er iemand pijn mee doen.’
Maar als ze worden gearresteerd, lopen ze het risico hun sociale status te verliezen. Waarom doen ze het toch?
‘Of het nu “upskirters” of chikans zijn, ze zijn behoorlijk bedreven op dit gebied. Ze weten bijvoorbeeld dat twee of drie arrestaties niet per se tot een veroordeling leiden en dat ze in de meeste gevallen buiten de rechtbank om iets kunnen regelen met hun slachtoffers. Aangezien het indienen van een klacht tijd kost, gaan sommige slachtoffers akkoord met excuses en verwijdering van het beeldmateriaal, in de veronderstelling dat ze uiteindelijk niet echt fysiek zijn lastiggevallen.’
Waarom is het afschrikkende effect van arrestatie zo mager?
‘Ook als ze uit pure nieuwsgierigheid beginnen met het filmen onder vrouwenrokken, verliezen ze gaandeweg de controle en gaan ze door. In eerste instantie is hun doel masturbatie, maar dat verandert geleidelijk van aard. Na een tijdje wordt het filmen om het filmen.
De spanning voor de handeling en het gevoel van voldoening erna zorgen voor een teveel aan dopamine in de hersenen. Ze raken verslaafd aan dat gevoel. Zozeer zelfs dat ze zonder hulp van buitenaf niet kunnen stoppen. Upskirting is dus een verslaving.’
Waarin verschillen wij van deze agressors?
‘Ik denk dat mensen die zich bewust zijn van de gewelddadigheid die gepaard gaat met het nemen van zulke foto’s zonder toestemming, een dergelijke daad niet zouden verrichten. Aangezien dit een vorm van seksueel geweld is, is de kwestie van instemming cruciaal. De daders delen het patriarchale idee dat vrouwen objecten zijn of een wezen dat inferieur is aan mannen en dat hun superioriteit bevestigt.’
Hoe behandelt u hen?
‘De meeste daders gebruiken hun mobiele telefoon. Er zijn dus drie methoden: 1. Blokkeer de camera van hun smartphone door de toegang te beperken met een code. 2. Beschadig de lens om fotograferen onmogelijk te maken. 3. Verwijder de camerafunctie van hun mobiele telefoon.
Kortom, als ze niet over hun spullen kunnen beschikken, ondernemen ze geen actie. De samenleving moet zich ook realiseren dat daders van seksuele misdrijven zoals upskirting en ongewenste seksuele aanrakingen, in staat zijn om hun daden te stoppen met wetenschappelijk onderbouwde behandelingen.’
Momenteel debatteert een commissie van het ministerie van Justitie over een hervorming van het strafwetboek inzake seksueel geweld. Voyeurisme tot misdrijf verklaren is een van de mogelijkheden. Zou dat helpen om het aantal slachtoffers te verminderen?
‘Dat is een afschrikmiddel voor mensen die beginnen met upskirting. Desondanks zal wetgeving echter te beperkt zijn voor recidivisten die verslaafd zijn en voor plegers van andere seksuele misdrijven. Voor hen is het noodzakelijk om strafrechtelijke sancties te combineren met passende behandeling.
Hervorming van de wet zou de samenleving bewust kunnen maken van upskirting. Te veel mensen vatten het fenomeen te licht op, omdat ze het niet als zedenmisdrijf zien. Als het Wetboek van Strafrecht zou veranderen en dat ertoe zou leiden dat meer mensen upskirting als een op zichzelf staande seksuele misdaad erkennen, zou de toegang tot behandeling gemakkelijker zijn. Dit zou een belangrijke rol kunnen spelen bij het voorkomen van dit misdrijf.’
