Het blijkt dat Israël al ruim een jaar op de hoogte was van de plannen van Hamas. Israëlische functionarissen deden het plan echter af als overambitieus en negeerden specifieke waarschuwingen. Het leidde tot de dodelijkste dag in de geschiedenis van Israël.
Israëlische functionarissen kregen het strijdplan van Hamas voor de terroristische aanval van 7 oktober meer dan een jaar voordat deze plaatsvond in handen, zo blijkt uit documenten, e-mails en interviews. Maar militaire leiders en ambtenaren van de inlichtingendienst deden het af als te ambitieus, omdat ze het te moeilijk achtten voor Hamas om uit te voeren.
Het ongeveer veertig pagina’s tellende document, dat van de Israëlische autoriteiten de codenaam ‘Jericho Wall’ kreeg, schetst punt voor punt de verwoestende invasie die leidde tot de dood van circa twaalfhonderd mensen.
Het vertaalde document, dat door The New York Times werd ingezien, bevatte geen datum voor de uitvoering, maar beschreef een systematische aanval die erop was gericht de versterkingen rond de Gazastrook onder de voet te lopen, Israëlische steden in bezit te nemen en belangrijke militaire bases te bestormen, waaronder het hoofdkwartier van een legerdivisie.
Hamas volgde de blauwdruk met verbijsterende precisie. Het document beschrijft een spervuur van raketten in het begin van de aanval, drones om beveiligingscamera’s en automatische machinegeweren langs de grens uit te schakelen en schutters die massaal Israël binnendringen met paragliders, op motoren en te voet. Exact zoals de gebeurtenissen zich op 7 oktober voltrokken.
Lekken
Het plan bevatte ook details over de locatie en de omvang van de Israëlische strijdkrachten, communicatieknooppunten en andere gevoelige informatie. Dat roept vragen op over hoe Hamas zijn inlichtingen verzamelde en of er lekken zijn binnen het Israëlische veiligheidsapparaat.
Het document circuleerde op grote schaal onder Israëlische militaire leiders en chefs van de inlichtingendiensten, maar experts meenden dat zo’n ambitieuze aanval, van die omvang, buiten de mogelijkheden van Hamas lag, aldus documenten en medewerkers. Het is onduidelijk of premier Benjamin Netanyahu of andere politieke kopstukken het document ook hebben gezien.
Vorig jaar, kort nadat ze het document in handen hadden gekregen, zeiden functionarissen van de Gaza-divisie van het Israëlische leger, verantwoordelijk voor de verdediging van de grens met Gaza, dat de bedoelingen van Hamas onduidelijk waren.
‘Het is nog niet mogelijk om te bepalen of het plan helemaal rond is en hoe het zal worden uitgevoerd’, staat in een militaire beoordeling die door The New York Times werd bekeken. In juli, slechts drie maanden voor de aanval, waarschuwde een ervaren analist van Unit 8200, de Israëlische inlichtingendienst die bedreigende situaties moet signaleren, dat Hamas een dag lang intensieve oefeningen had gedaan die leken op wat er in de blauwdruk stond. Maar een kolonel van de Gaza-divisie wimpelde haar bezorgdheid af, aldus gecodeerde e-mails die The New York Times heeft ingezien.
‘Ik ontken ten stelligste dat het een denkbeeldig scenario is’, schreef de analist in de e-mailwisselingen. De oefening van Hamas, zei ze, kwam volledig overeen met ‘de inhoud van Jericho Wall’. ‘Het plan is ontworpen om een oorlog te beginnen,’ voegde ze eraan toe. ‘Het is niet zomaar een inval in een dorp.’
Het document begint met een Korancitaat: ‘Verras hen door de poort. Als je dat doet, zul je zeker zegevieren’
Onofficieel erkennen ambtenaren dat wanneer het leger deze waarschuwingen serieus had genomen en aanzienlijke versterkingen naar het zuiden had gestuurd, waar Hamas aanviel, Israël de aanvallen had kunnen afslaan of zelfs had kunnen voorkomen. In plaats daarvan was het Israëlische leger onvoorbereid toen de terroristen de Gazastrook uit kwamen. Het werd de dodelijkste dag in de geschiedenis van Israël.
Israëlische veiligheidsfunctionarissen hebben toegegeven dat ze faalden in hun missie het land te beschermen, en de regering zal naar verwachting een commissie samenstellen om de gebeurtenissen te bestuderen die tot de aanvallen hebben geleid. Het Jericho Wall-incident legt een jarenlange reeks van misstappen bloot die een climax bereikten in wat officials nu beschouwen als de ergste Israëlische inlichtingenfout sinds de verrassingsaanval die leidde tot de Arabisch-Israëlische oorlog van 1973.
Aan de basis van al deze mislukkingen ligt de overtuiging dat Hamas niet in staat zou zijn om aan te vallen en het ook niet zou durven. Die opvatting was niet alleen onjuist maar ook fataal. Ze zat zo ingebakken in de Israëlische regering, aldus functionarissen, dat deze het steeds sterker wordende bewijs van het tegendeel negeerde. Het Israëlische leger en het Israëlische Veiligheidsagentschap, dat belast is met terrorismebestrijding in Gaza, hebben geweigerd commentaar te geven.
Ambtenaren willen niet zeggen hoe ze aan het Jericho Wall-document zijn gekomen, maar het is een van de verschillende versies van aanvalsplannen die in de loop der jaren verzameld zijn. In een memorandum van het ministerie van Defensie uit 2016, dat The New York Times heeft ingezien, staat bijvoorbeeld: ‘Hamas is van plan om de volgende confrontatie naar Israëlisch grondgebied te verplaatsen.’ Zo’n aanval zou dan hoogstwaarschijnlijk gepaard gaan met gijzelingen en ‘de bezetting van een Israëlisch dorp (en misschien zelfs een aantal dorpen)’, aldus de memo.
Het Jericho Wall-document, genoemd naar oude vestingwerken op de hedendaagse Westelijke Jordaanoever, is nog explicieter. Het noemt raketaanvallen om Israëlische soldaten af te leiden en naar bunkers te laten vluchten, en drones om de uitgebreide veiligheidsmaatregelen langs het grenshek tussen Israël en Gaza uit te schakelen. Hamas-strijders zouden dan op zestig plekken door die afzetting heen breken en de grens met Israël oversteken. Het document begint met een Korancitaat: ‘Verras hen door de poort. Als je dat doet, zul je zeker zegevieren.’
Dezelfde zin is sinds 7 oktober veelvuldig gebruikt door Hamas in video’s en verklaringen. Een van de belangrijkste doelstellingen in het document is het onder de voet lopen van de Israëlische militaire basis in Re’im, waar de Gaza-divisie is gevestigd die verantwoordelijk is voor de bescherming van de regio. Andere bases die onder het bevel van de divisie vallen, worden ook vermeld. Hamas voerde de operatie uit op 7 oktober, waarbij ze door Re’im raasden en delen van de basis onder de voet liepen.
Juist de stoutmoedigheid van de blauwdruk, zeggen functionarissen, maakte dat deze werd onderschat. Alle legers maken plannen die ze nooit uitvoeren en Israëlische functionarissen meenden dat Hamas, ook al zou het binnenvallen, met een troepenmacht van enkele tientallen zou zijn, en niet van honderden die uiteindelijk daadwerkelijk aanvielen.
Ernstige schade
Ook zijn bepaalde acties van Hamas door Israël verkeerd geïnterpreteerd. Zo had Hamas onderhandeld over vergunningen om Palestijnen in Israël te laten werken, wat Israëlische functionarissen zagen als een teken dat Hamas niet uit was op een oorlog.
In september 2016 stelde het ministerie van Defensie een geheim memorandum samen op basis van een veel vroegere versie van een Hamas-aanvalsplan. Dat stuk, ondertekend door de toenmalige minister van Defensie Avigdor Lieberman, meldt dat een invasie en gijzelingen ‘zouden leiden tot ernstige schade aan het bewustzijn en het moreel van de burgers van Israël’.
In die memo, die door The New York Times werd ingezien, staat dat Hamas geavanceerde wapens, GPS-stoorzenders en drones had aangeschaft. Er staat ook in dat Hamas zijn gevechtsmacht had uitgebreid tot 27.000 mensen – en dat in twee jaar tijd 6000 mensen aan de gelederen waren toegevoegd. Hamas hoopte op 40.000 mensen tegen 2020, aldus de memo.
Vorig jaar, nadat Israël het Jericho Wall-document in handen had gekregen, kwam de Gaza-divisie van het leger met een eigen beoordeling van dit laatste invasieplan. Hamas heeft ‘besloten om een nieuwe inval te plannen, ongekend van omvang’, schrijven analisten in dit document dat door The Times werd bekeken. Er staat in dat Hamas van plan is een afleidingsoperatie uit te voeren, gevolgd door een ‘grootschalige manoeuvre’ bedoeld om de divisie te overweldigen. Maar de divisie in Gaza deed het plan af als ‘een kompas’. Met andere woorden: ze stelde vast dat Hamas wist waar het naartoe wilde, maar nog niet precies hoe.
Op 6 juli 2023 schrijft de ervaren analist van Unit 8200 aan een groep andere inlichtingendeskundigen dat tientallen Hamas-commando’s onlangs oefeningen hebben gehouden, onder toeziend oog van hooggeplaatste Hamas-commandanten. Die training omvatte een generale repetitie voor het neerhalen van Israëlische vliegtuigen en de inname van een kibboets en een militaire trainingsbasis, waarbij alle cadetten zouden worden gedood. Tijdens de oefening gebruikten Hamas-strijders dezelfde zin uit de Koran die boven aan het Jericho Wall-aanvalsplan staat, schrijft ze in de e-mails die The New York Times heeft ingezien.
Hoewel ze dreigend van toon zijn, voorspelt geen van de e-mails dat er een oorlog op komst is
De analist waarschuwt dat de oefening nauw aansluit bij het Jericho Wall-document en dat Hamas capaciteit aan het opbouwen is om het uit te voeren. De kolonel in de Gaza-divisie had veel waardering voor de analyse, maar zegt dat de oefening deel uitmaakt van een ‘volkomen fictief’ scenario en geen indicatie is van het vermogen van Hamas om het daadwerkelijk uit te voeren. ‘Kortom, laten we geduldig afwachten’, aldus zijn woorden.
De discussie wordt vervolgd, waarbij sommige collega’s de oorspronkelijke conclusie van de analist steunen. Zij beroept zich op de lessen van de oorlog van 1973, toen Syrische en Egyptische legers de Israëlische verdediging overrompelden. De Israëlische strijdkrachten hergroepeerden zich en sloegen de invasie af, maar het falen van de inlichtingendienst diende lange tijd als een les voor Israëlische veiligheidsfunctionarissen.
‘We hebben vijftig jaar geleden al een soortgelijke ervaring gehad aan het zuidelijke front: dat was ook een scenario dat denkbeeldig leek. Als we niet uitkijken, kan de geschiedenis zich herhalen,’ laat de analist haar collega’s weten.
Hoewel ze dreigend van toon zijn, voorspelt geen van de e-mails dat er een oorlog op komst is. De analist bestrijdt ook niet de opvatting die heerst onder Israëlische inlichtingenofficials dat Hamas-leider Yahya Sinwar niet geïnteresseerd is in oorlog met Israël. Maar ze schat wel correct in dat de capaciteiten van Hamas drastisch zijn verbeterd. De kloof tussen het mogelijke en het overambitieuze is aanzienlijk kleiner geworden.
Het onvermogen om alle informatie met elkaar te verbinden doet denken aan ander analytisch falen, meer dan twintig jaar geleden. Toen beschikten de Amerikaanse autoriteiten over verschillende aanwijzingen dat de terroristische groep Al-Qaida een aanval voorbereidde. De aanslagen van 11 september 2001 op het World Trade Center en het Pentagon waren grotendeels het gevolg van falende analyse en een gebrekkig voorstellingsvermogen, concludeerde een regeringscommissie.
‘Het falen van de Israëlische inlichtingendienst op 7 oktober begint steeds meer te lijken op onze 9/11,’ zegt Ted Singer, een hoge functionaris van de CIA die veel in het Midden-Oosten heeft gewerkt en onlangs met pensioen is gegaan. ‘Het toont de leemte in de analyse, die voor militair en politiek leiders overtuigend had moeten schetsen dat Hamas de intentie had om aan te vallen en dat ook zou doen.’
Lees ook:
