Gerecenseerd

DOCUMENTAIRE | Opnieuw zorgt Greta Thunberg voor controverse

Een documentaire die zijn heldin beschermt

Zoals altijd als het over Greta Thunberg gaat, lopen ook over de film I am Greta de meningen uiteen. Zo noemt Hollywood Reporter de documentaire ‘een close-up (…) portret van een gepassioneerde, mediabewuste jonge vrouw’, spreekt Times van ‘een fascinerend “jaar uit het leven van” ecoridder Greta Thunberg’ en kenmerkt filmsite That Shelf de documentaire als ‘een inspirerend verhaal over hoe één persoon een verschil kan maken’. Maar Peter Bradshaw van The Guardian vindt de film, hoewel ‘een waardevolle herinnering aan Thunbergs idealisme en onbewuste moed, (…) niet helemaal werken’.

Er bestaat een tendens, zegt Bradshaw, om jonge vrouwen in de media-wereld te ‘fetisjeren (en betuttelen)’, vanuit het gevoel dat ‘ze wel genoeg hebben gedaan om simpelweg alleen nog het Hollywoodized humaninterestverhaal te vieren’. De film zal volgens de sterrecensent daarom slechts een bescheiden bijdrage leveren aan de strijd tegen de klimaatcrisis die het leven van de hoofdpersoon beheerst.

Volgens IndieWire gaat de documentaire ook op het persoonlijke vlak de mist in. Zo komt niet aan de orde dat Greta’s moeder, die als succesvolle operazangeres de wereld rondreisde, vanwege haar dochters keuze haar carrière moest afbreken. Variety duidt waar dit gebrek vandaan komt.

‘I Am Greta doet duidelijk moeite om de geestelijke gezondheid van de jonge en kwetsbare heldin te respecteren en te beschermen. Maar (…) het is vrijwel onmogelijk voor een documentaire om tegelijkertijd een tactvolle afstand te houden en een nieuwe kant van het onderwerp te onthullen.’ Met als gevolg, oordeelt Globe & Mail, dat het de film ontbreekt ‘aan iedere noodzaak en aan nieuwe inzichten’.

I am Greta draait vanaf 22 oktober in de bioscoop.

TENTOONSTELLING | Droomontwerper Dior online

Kan mode worden verheven tot kunst?

In 1947 was Christian Dior de juiste man op de juiste plaats, op het juiste moment. Hij zette in Parijs een modehuis op onder zijn naam en creëerde The New Look, een van de meest nagevolgde modesilhouetten ooit. Al zijn 22 collecties waren even invloedrijk als succesvol. ‘We noemden hem wel de punkcouturier’, vertelt Florence Müller aan modesite AnOther. De Franse kunst- en modehistoricus was samen met Olivier Gabet curator van Christian Dior: Designer of Dreams.

Deze tentoonstelling, allereerst van 2017 tot 2018 gehouden in het Musée des Arts Décoratifs in Parijs en vervolgens in V&A in Londen – volgens Vogue ‘nog groter, uitgebreider en prachtiger dan in Parijs’ – zou de hele wereld overgaan, maar corona kwam ertussen. Daarom plaatsen de samenstellers Designer of Dreams nu online, waarbij de kijker een uur lang niet alleen bijzondere couturestukken te zien krijgt, maar ook archieffoto’s, schetsen, kunstwerken die de ontwerper inspireerden. ‘Magnifique’, oordeelt Vogue.

Ondanks alle grandeur heeft The Guardian een kritiekpunt: ‘Als je mode uitroept tot kunst, moet het net zozeer openstaan voor interpretatie en kritiek als elke andere vorm; het kan dan niet langer enkel met complimenten en luchtkussen worden verwelkomd.’ De tentoonstelling maakt zich volgens de recensent schuldig aan de neiging van de branche om zichzelf al te serieus te nemen. ‘Vakmanschap en goede smaak maken iemand nog niet geniaal, en Dior is geen Balenciaga. (…) Er waren momenten waarop ik me een beetje verveelde.’

Christian Dior: Designer of Dreams is te zien op het YouTube-kanaal van Dior. Volgend jaar oktober wijdt Kunstmuseum Den Haag alsnog een tentoonstelling aan het werk van de couturier.

MUZIEK | De man met de snelste vingers ter wereld

Hypnotiserende muziek van Reza Mortazavi

Hij wordt wel de man met de snelste vingers ter wereld genoemd. ‘Het is een absoluut genoegen om zelfs maar te proberen deze (…) inventieve syncopen te volgen en erop te anticiperen’, schrijft muzieksite Boomkat. Mohammad Reza Mortazavi is een Iraans-Berlijnse muzikant die met zijn handdrums (daf) en een kleine trommel (tombak) ‘landschappen creëert waarin je als luisteraar eindeloos kunt ronddwalen’. Daarin zijn de tradities van zijn beide achtergronden sterk verweven: het rauwe, elektronische van Berlijn en de traditionele Perzische percussie.

De combinatie maakte dat producers hem |moeilijk konden plaatsen, maar inmiddels heeft Reza Mortazavi een goede partner gevonden in de Duitse muzikant Burnt Friedman, die er ‘zijn levenstaak van maakt nieuw geluid te creëren dat de westerse traditie ontmantelt’, aldus Resident Advisor. De site noemt het ‘onduidelijk hoe Mortazavi, de in Iran geboren tombak-speler, geïnteresseerd raakte in elektronische muziek’, maar zegt er heel blij om te zijn.

Juno Records, ‘’s werelds grootste onlinedans-, muziek- en dj-studio’, beveelt de muzikant vol overgave aan: ‘Reza heeft de gave om iets eenvoudigs om te zetten tot iets gevaarlijks en hypnotisch’. De kracht van de drum voert je mee naar een andere planeet. Prachtig.’

21 oktober te zien in Bimhuis als onderdeel van het Amsterdam Dance Event.

LITERATUUR | ‘Te intieme’ sleutelroman van De Beauvoir alsnog verschenen

Een boek waarvoor Sartre zijn neus ophaalde

‘Een opzienbarende ontdekking’, noemde Simone De Beauvoir-kenner Éliane Lecarme-Tabone het onuitgegeven manuscript Les inséparables in een interview met The New York Times. ‘Het boek verdient het te worden gepubliceerd.’ Dat vond ook Sylvie Le Bon de Beauvoir, die 26 jaar als agent met de auteur en feministe samenwerkte en uiteindelijk door haar werd geadopteerd. De Beauvoir schreef het boek in 1954, toen ze, citeert The Guardian haar dochter, ‘zich reeds als auteur had ontwikkeld’.

Maar toen De Beauvoir het boek destijds aan Sartre liet lezen, haalde die ‘zijn neus ervoor op’. ‘Ik was het volledig met hem eens’, schreef ze als reactie. ‘Het verhaal had geen noodzaak en kon de aandacht van de lezer niet vasthouden.’ Het zou ‘te intiem’ zijn. De Amerikaanse hoogleraar literatuur Toril Moi, die een biografie over De Beauvoir schreef, vermoedt dat ze het boek eigenlijk niet interessant genoeg vond omdat het niet politiek was, vertelt ze aan de NYT.

Les Inséparables gaat over de ‘gepassioneerde en tragische’ vriendschap tussen De Beauvoir en Elisabeth Lacoin, ofwel Zaza, die op 21-jarige leeftijd stierf aan virale encefalitis. De auteur deed meerdere pogingen om haar beste vriendin op papier vast te leggen: Zaza figureert ook in vier andere niet-gepubliceerde, onafgemaakte romans, evenals in Een welopgevoed meisje (1958). Volgens de Huffington Post speelde deze vriendschap dan ook een grote rol in het feministisch ontwaken van De Beauvoir. ‘Ze schrijft heel krachtig over de manier waarop jonge vrouwen niet vrij konden leven, omdat het de bedoeling was dat ze echtgenote en moeder zouden zijn.’ ‘Deze roman schetst Simone de Beauvoirs persoonlijke strijd tegen conventionele verwachtingen en [toont] haar intellectuele en existentiële ambitie op dit vlak’, schrijft ook The Guardian.

Inmiddels zijn de rechten van het boek verkocht aan uitgeverijen in zeventien landen wereldwijd. Le Figaro spreekt van ‘een grote gebeurtenis op literair vlak’.

De onafscheidelijken verschijnt in oktober bij Uitgeverij Cossee in een vertaling van Martine Woudt.

Deze titels worden getipt door Athenaeum Boekhandel in Amsterdam.

Nobele wilden – Sarah Watling

In Nobele wilden plaatst Watling de zussen Olivier in het volle licht van de geschiedenis en biedt daarmee zicht op het vroege feminisme van de vorige eeuw, de progressieve denkbeelden van die tijd, het vrouwbeeld in de gezondheidszorg en het culturele landschap na de Eerste Wereldoorlog.

Een dollar per dag – Abhijit V. Banerjee & Esther Duflo

Economen Abhijit V. Banerjee en Esther Duflo laten op basis van grondig onderzoek zien hoe de wereld écht werkt. De Nobelprijswinnaars bieden onverwachte oplossingen voor de talloze wereldburgers die moeten rondkomen van een dollar per dag.

Woede – Bob Woodward

In de aanloop naar de presidentsverkiezingen schetst Woodward een intiem en verontrustend portret van Trump. De Pulitzerprijswinnaar put uit honderden uren aan interviews met getuigen uit de eerste hand, evenals aantekeningen, e-mails, dagboeken, agenda’s en vertrouwelijke documenten van ingewijden.

Philippus en Alexander – Adrian Goldsworthy

Alexander de Grote veroverde een rijk zonder weerga, maar hij had nooit zo veel kunnen bereiken zonder de prestaties van zijn vader, Philippus II. Het was Philippus die een zwak en economisch achtergesteld koninkrijk transformeerde tot een militaire grootmacht.

In de stilte ligt het antwoord – Ryan Holiday

In de stilte ligt het antwoord biedt een simpele maar inspirerende remedie tegen de stress van het nieuws en social media die nooit stoppen, obstakels, ego’s en competitie. De verstilling die we allemaal zoeken is de weg naar betekenis, tevredenheid en succes in een wereld die nooit stilstaat.

Samengesteld door Laura Weeda