Trigger Warning

De kast waarin Andrine (17) zich heeft verstopt is zo klein dat ze op haar knieën moet zitten. Met haar mobiel post ze enkele berichten op haar Instagram-account. Honderden Noorse meisjes op dit geheime netwerk kunnen Andrines berichten over haar doodswens lezen.

NRK heeft onderzoek gedaan naar dit donkere netwerk op Instagram. Andrine is slechts een van de vele meisjes die er toegang toe hebben. Minstens vijftien Noorse meisjes uit deze gesloten groep hebben zich, in een periode van enkele jaren, van het leven beroofd. Andrine is lange tijd een van de actiefste gebruikers van deze site geweest – tot in haar laatste uren.

Laatste Instagram-post

Tussen haar huilbuien door lijkt ze zich nauwelijks bewust van de twee volwassenen die vlak naast de kast staan. Ze is met haar aandacht bij het netwerk en ze probeert moed te verzamelen om een berichtje te posten dat een ogenblikkelijk gedeeld zelfmoordbriefje zal blijken, in een van haar laatste Instagramposts:

Alles gecheckt. Shit, Andrine – je moet het alleen nog doen. DOE HET! Trek je niets aan van het kutgevoel in je buik dat niets te betekenen heeft. Aarzel niet langer. Jezus, alsof het iemand wat kan schelen.
Opmerking: NEE ANDRINE!! NIET DOEN!
Opmerking: NEE!!!!

‘Eindelijk is alles zover’, schrijft ze. Ze is door de kinderbescherming uit huis geplaatst en woont al bijna tien maanden in een privékliniek. Op die dag valt alles op zijn plaats.

Ik hoor dat ze naar me op zoek zijn. Ik kan niets zeggen. (Gecensureerd, gecensureerd, gecensureerd, gecensureerd, gecensureerd). Dus ik heb een duidelijk pad uitgestippeld voor als ik zover ben. Niemand kan me nog tegenhouden.

Laat op die avond in maart 2017 stuurt ze ook nog enkele tekstberichtjes naar het personeel dat dan dienst heeft. Even voor half elf stuurt Andrine een berichtje waarin ze afscheid neemt van haar moeder. Op haar kamer ligt ook nog een handgeschreven briefje. ‘Vaarwel en bedankt voor alles’, schrijft ze, en ze sluit af met een hartje.

Het personeel weet Andrines verstopplek te vinden en probeert haar aan het praten te krijgen. Na lange tijd stemt ze erin toe de deur open te doen. Even lijkt het alsof alles met een sisser afloopt, maar als het personeel weer naar beneden loopt, horen ze ineens een harde bons in de kamer waar Andrine zit. Dan is alles stil.

Het personeel rent weer naar boven, maar er komt geen enkele reactie. Er wordt naar het noodnummer gebeld terwijl het personeel met een koevoet naar binnen probeert te komen. Een paar minuten later is de ambulance ter plaatse en wordt het meisje naar buiten gedragen.

Maar voor Andrine is het te laat. Na vier dagen in het ziekenhuis aan de beademing te hebben gelegen, overlijdt ze.

De helft was nog geen twintig toen ze stierven

De kartonnen doos met Andrines spullen heeft bijna twee jaar op de gang gestaan. Andrines moeder Heidi heeft hem van de politie gekregen, een paar weken nadat haar dochter zelfmoord heeft gepleegd. Daarna is hij daar blijven staan, onaangeroerd maar niet vergeten. Heidi kijkt vrijwel dagelijks naar de doos, maar durft hem niet te openen, omdat de mobiel die Andrine op de avond van haar dood gebruikte in de doos zit. Heidi is bang dat ze het niet kan opbrengen om naar bepaalde dingen in die telefoon te kijken.

Na bijna twee jaar heeft ze eindelijk voldoende moed weten te verzamelen.

Geheim account

Op de mobiel staan twee Instagram-accounts: het normale account dat Heidi zelf ook heeft gevolgd, maar ook een haar volkomen onbekend profiel, ‘Sebrapiken’. Ze logt in en krijgt een knoop in haar maag. Ze ziet een duistere en angstaanjagende wereld, vol meisjes zoals Andrine.

Het afgesloten netwerk met privé-profielen, die vaak anoniem zijn, is een ontmoetingsplek voor honderden meisjes die allemaal geestelijke problemen hebben. Het is een geheime plek waar ze elkaar niet alleen troosten en helpen, maar ook hun duisterste gedachten delen.

Maar wat nog erger is: ze posten foto’s en filmpjes van ernstige eetstoornissen en diepe verwondingen door automutilatie, plaatsen berichten over zelfmoordgedachten, zelfmoordpogingen en manieren om je van het leven te beroven. De accounts krijgen vaak de code TW mee, wat staat voor ‘Trigger Warning’: een waarschuwing aan volgers dat de inhoud een negatieve invloed op hen kan hebben.

Via Andrines mobiel krijgt NRK toegang tot deze geheime ruimte. Voordat Andrine zich van het leven beroofde, was ze een van de actiefste leden van deze besloten groep. Via haar geheime Instagram-account komen we meer dan duizend gebruikers op het spoor die depressieve berichten posten over automutilatie en zelfmoord. Bijna vijfhonderd van die profielen zijn Noors. Als we het netwerk in kaart brengen, blijkt dat minstens vijftien van deze jonge meisjes zich van het leven hebben beroofd in een periode van slechts enkele jaren.

▪ In 2019, vlak na de paasvakantie dit jaar pleegt een 22-jarig meisje in Førde zelfmoord. Konstanse maakt ook deel uit van deze wereld en ze heeft al een geschiedenis van zelfmoordpogingen. Voor haar dood verwijdert ze al haar profielen op sociale media.

▪ Een paar dagen daarvoor is er ook al sprake van een zelfmoord. Cecilie heeft zo’n groot hart dat ze er een hele kamer mee kan vullen, maar zelf vult ze maar een klein hoekje van de bank, zo typeren haar vrienden haar. Ze heeft levensbedreigend ondergewicht en doet aan automutilatie. De twintigjarige probeert enkele malen zelfmoord te plegen en staat geregeld onder psychiatrische behandeling. In 2019, op de avond voor Pasen, berooft ze zich in Larvik van het leven.

▪ Leila Mariell uit Vadsø worstelt al langere tijd met psychische problemen en automutilatie. Ze is een paar keer opgenomen geweest en heeft enkele zelfmoordpogingen gedaan. Op Instagram en Twitter heeft ze veel contact met anderen die het moeilijk hebben. Ze krijgt veel steun in deze gemeenschap, maar ze ziet ook in dat de meisjes elkaars ziektebeeld kunnen versterken. Haar volgers zeggen dat ze iemand was die graag anderen hielp en steunde. Helaas bleek ze niet in staat zichzelf te helpen. Het 24-jarige meisje overlijdt in februari 2019.

▪ In Østfold is een zeventienjarig meisje in het gezelschap van een ander meisje uit de Instagram-groep als ze zich in mei 2018 van het leven berooft.

▪ Tine heeft meerdere privéprofielen en is open over de gemeenschap waarvan ze deel uitmaakt. Voor haar gevoel gaat het er vooral om dat ze elkaar helpen en steunen, en misschien ziet ze niet hoe schadelijk het contact voor haarzelf en voor anderen kan zijn. De 34-jarige kampt met zware geestelijke problemen, heeft een eetstoornis en verminkt zichzelf. Tine berooft zich in oktober 2017 van het leven.

▪ Meretes grote hobby is naaien en breien. Ze volgt een opleiding om in de kinderopvang te gaan werken, maar ze heeft ernstige psychische problemen en wordt al jaren met enige regelmaat opgenomen. Uiteindelijk zal dit meisje uit Haugesund haar eigen begrafenis plannen. In een laatste brief aan haar familie schrijft ze wat er op haar grafsteen moet komen te staan: ‘Geloof, hoop en liefde’. Merete overlijdt in september 2017, 29 jaar oud.

▪ ‘Lieve mam, ik schrijf om afscheid te nemen. Ik hou zo veel van je. Ooit zullen we elkaar weerzien.’ Dit afscheidsbriefje ligt in het appartement van een negentienjarig meisje in Bergen. Ze is net op zichzelf gaan wonen, maar heeft geestelijke problemen en verminkt zichzelf. Ze worstelt al heel lang met de wens om te sterven. In november 2016 berooft ze zich van het leven.

▪ In Rogaland wordt een zestienjarig meisje opgenomen voor psychiatrische behandeling. Ze kampt met eetstoornissen en een ernstige vorm van automutilatie. In augustus 2016 berooft ze zich van het leven.

▪ Anette is nog maar vijftien. Het meisje uit Brønnøysund heeft net een baantje gevonden voor de zomer en wil van het geld een brommer kopen. Ze heeft zich ingeschreven voor een opleiding elektronica, die een paar weken later gaat beginnen. In juli 2016 pleegt ze zelfmoord.

▪ In maart 2016 overlijdt Karoline uit Bergen. De twintigjarige heeft veel van haar ingewikkelde, duistere gedachten én haar verlangen om uit het leven te stappen gedeeld in het netwerk op Instagram.

▪ In februari 2016 berooft nog een ander meisje uit Bergen zich van het leven. Camilla was nog maar achttien. ‘Rust in vrede, kleine vriendin’, schrijft de familie in het overlijdensbericht.

▪ In diezelfde maand overlijdt Marthe, die ook deel uitmaakte van het netwerk. Ze werd gepest, verminkte zichzelf en had al enkele keren eerder geprobeerd zelfmoord te plegen. Marthe is nog maar zestien.

▪ ‘Karianne heeft eindelijk vrede gevonden’, staat te lezen in een overlijdensadvertentie uit 2014. Karianne was depressief en verminkte zichzelf, maar ze deelde haar donkerste gedachten niet met haar dierbaren, en evenmin met haar behandelaars. Binnen het netwerk had ze hechte vriendschappen. Ze is pas vijftien als ze overlijdt. Karianne berooft zich van het leven in Stavanger, nadat ze haar volgers op Instagram heeft verteld wat ze van plan is.

▪ Eline overlijdt in Bærum, in de zomer van 2012, op 22-jarige leeftijd. Voorafgaand aan haar zelfmoord kampte ze al langere tijd met depressies en automutilatie.

Deze meisjes woonden verspreid over het hele land en meestal kenden ze elkaar niet buiten het netwerk om. Ze kampten met eetstoornissen of automutilatie. De helft was nog geen twintig toen ze stierven.

NRK heeft binnen het netwerk concrete voorbeelden gezien dat manieren om jezelf te verwonden, of pogingen om zelfmoord te plegen, van het ene lid van de groep overspringen op de andere leden. Hoe heftiger het bericht dat iemand plaatst, des te meer aandacht en zorgzaamheid haar ten deel vallen.

Andrine

Andrine is nog maar vijf als ze in het gympakje van haar zus door de kamer springt. Twee jaar later begint ze, trots maar ook een beetje gespannen, aan haar eerste gymnastiekles. Ze vindt het heerlijk, niet alleen als klein kind maar ook later, op school, waar zij op haar beurt weer gymnastiekles geeft aan de jongere kinderen.

Op school is ze een brave leerling die over het algemeen goed kan meekomen. Ze is makkelijk in de omgang en heeft veel vrienden. Echt een zonnetje, altijd vrolijk en grappig, en als ze er ook maar een dag niet is, wordt ze al gemist.

‘Iedereen mocht Andrine. We hadden heel veel lol samen, ook toen ze al ziek was. We hoefden maar iets geks te zeggen en elkaar even aan te kijken of we lagen al dubbel van de lach,’ zegt Heidi.

Andrine tekent en schildert en vindt het fijn om wat in huis en op haar kamer te rommelen. Ze heeft haar eigen stijl, een beetje speels en een beetje jongensachtig. Als ze al make-up gebruikt, dan is het heel subtiel en ingetogen. Andrine weet wat ze doet.

Aan de buitenkant lijkt ze lekker in haar vel te zitten, maar zonder dat ook maar iemand het weet, kampt ze met ernstige psychische problemen.

In februari 2017 post Andrine een oude foto van zichzelf. Het is een vakantiefoto, met palmbomen en bloemen op de achtergrond. Andrine lacht naar de camera, is gekleed in een korte broek en een hemdje.

TB [‘throw back’] toen ik nog niet ziek was, gewoon iemand die het af en toe moeilijk had, al deed ik al bijna een jaar aan automutilatie. De sneeën waren niet echt diep maar ik was ook zo ‘slim’ om mezelf te snijden waar niemand het zag. Maar weinig mensen wisten hoe moeilijk ik het had en dat was prima. Ik stond op de wachtlijst voor een afspraak bij BUP [kliniek voor kinder- en jeugdpsychatrie] maar verder ging het wel oké.

Niet lang daarna gaat ze haar lichaam bedekken. Onder haar kleren zitten haar armen vol littekens en wonden.

Automutilatie

Andrines eerste kennismaking met automutilatie is op school. Ze is samen met een vriendin als een paar oudere meisjes hun littekens laten zien. Ze heeft nog nooit zoiets gezien en Andrine schrijft in haar dagboek dat ze het ‘ontzettend stom!’ vindt. Ondertussen blijft er wel iets van deze gebeurtenis bij haar hangen.

Op haar veertiende begint Andrine zichzelf te snijden. Het gebeurt na wat zij omschrijft als ‘een heftige zomervakantie’. Zonder dat iemand het weet, gaat ze zich steeds vaker verminken, en de sneeën worden steeds dieper en ernstiger.

Ze beschrijft het verminken als ‘een adrenalinekick’. Een vorm van beheersing die haar in staat stelt het kwaad en haar destructieve gedachten in bedwang te houden. ‘Het is alsof je bent opgesloten in een kamer en de enige nooduitgang automutilatie is,’ legt Andrine uit aan een psycholoog.

In augustus 2015 wordt Andrine na een zelfmoordpoging opgenomen in het ziekenhuis. Het risico op zelfmoord is niet zo heel groot, volgens de artsen, maar tegelijkertijd waarschuwen ze wel voor het risico op herhaling en voor het feit dat het meisje ‘zich per ongeluk van het leven kan beroven’.

Nooit goed genoeg

Na haar zelfmoordpoging legt Andrine uit dat ze al vele jaren kampt met angsten. Ze heeft het gevoel dat ze nooit goed genoeg is en ze is ervan overtuigd dat niemand haar leuk vindt. Het kost haar ook grote moeite om haar emoties in bedwang te houden, met name wanneer het leven tegenzit.

Dingen die de meeste mensen als triviaal beschouwen, kunnen bij haar een peilloze somberte oproepen en tot een crisis leiden. Automutilatie en suïcidale gedachten ‘moeten in deze context worden gezien’, staat te lezen in het verslag van het ziekenhuis.

En er is nog een andere reden dat Andrine zichzelf verminkt. Die reden vertelt ze enkele maanden later.

Andrine hoort een stem in haar hoofd. Die dient zich plotseling aan en draagt haar op zelfmoord te plegen. En naast ‘De stem’ is er ook nog een klein meisje. Andrine noemt haar ‘Dagny’. In Andrines dagboek staat een tekening van een meisje dat zo uit een horrorfilm lijkt weggelopen. Uitgestoken ogen en lippen die met een paar steken aan elkaar zijn genaaid. Dat heeft ‘De stem’ gedaan, en als Andrine niet doet wat ‘De stem’ haar opdraagt, wacht haar hetzelfde lot. Om ‘De stem’ te kunnen verdringen moet Andrine pijn lijden, legt ze uit: ofwel door zichzelf te snijden ofwel door gevaarlijke voorwerpen in te slikken.

Dan wordt Andrine opgenomen en behandeld, eerst door middel van therapiesessies en later met medicatie. Na een poosje oordeelt men dat ze weer goed genoeg is om uit het ziekenhuis te worden ontslagen, maar Andrine wil niet naar huis.

De verhoudingen binnen het gezin zijn gecompliceerd, zegt Andrine. Ze is inmiddels zo ziek dat regelmatige follow-upgesprekken met haar moeder niet volstaan. Het contact met haar vader is verbroken toen ze tien was, en Andrine heeft het gevoel dat ze iedereen alleen maar tot last is.

Ze blijft in het ziekenhuis. En terwijl haar contact met de echte wereld steeds verder afkalft, neemt haar leven op Instagram steeds meer ruimte in. Ze noemt zichzelf ‘Sebrapiken’ – vermoedelijk naar een boek met de gelijknamige titel, over een meisje dat zichzelf ook verminkt.

Lig op de badkamervloer en wil snijden… geen andere uitweg meer… Ik kan het niet.
Opmerking: Nee, niet doen!
Opmerking: Niet doen!!!!! Hou vol (hartje)

Veel van de leden van het afgesloten netwerk lijken, net als Andrine, volkomen normale meisjes, vanuit het hele land. Vaak heel jong, soms niet ouder dan veertien. Meestal kennen ze elkaar niet in het echte leven, alleen online.

De meisjes hebben hun eigen ‘geheimtaal’ met speciale codes voor diagnoses, de specifieke vormen van automutilatie die ze toepassen, hoe vaak ze in het ziekenhuis zijn opgenomen of hoe vaak ze hebben geprobeerd zich van het leven te beroven.

Verbond

Hier heeft Andrine dan eindelijk een plek gevonden waar ze zich niet alleen voelt. Hier krijgt ze steun en begrip van anderen, die met dezelfde problemen kampen en haar situatie begrijpen. Maar vooral heeft ze een verbond gevonden, een verbond van zieke meisjes die negatieve gevoelens en ervaringen delen. In een wereld zonder volwassenen wisselen ze tips en adviezen uit over automutilatie en zelfmoord. Andrine groeit al snel uit tot iemand die iedereen in dit geheime genootschap kent.

In de maanden die volgen gaat Andrine van de ene kliniek naar de andere. Op verschillende plekken lijkt het alsof het de goede kant op gaat, zeker in het begin. Het meisje lijkt positief en gelukkig, ze volgt haar behandelingen en ze vertoont tekenen van verbetering.

Maar dan komt steeds weer de terugval, abrupt en heftig. Andrine gaat zich steeds vaker en steeds ernstiger verminken. Ze slikt schadelijke voorwerpen in en vindt nieuwe plekken op haar lichaam om zich te snijden.

In februari 2016 is haar toestand zodanig verslechterd dat ze onder toezicht wordt geplaatst van de kinderbescherming. In mei verhuist ze naar Jentespranget, een privékliniek. Daar brengt ze de laatste maanden van haar jonge leven door. Jentespranget bevindt zich in Stord, tussen Haugesund en Bergen. Het is een instelling voor ernstig zieke meisjes. Sommigen staan 24 uur per dag onder toezicht.

Wie iets doorvertelt, kan door de anderen worden geblokkeerd of verwijderd

Andrine krijgt een eigen kamer en er zijn twee medewerkers die zich alleen met haar bezighouden. Ze krijgt een nieuw behandelplan en praat geregeld met een psycholoog. Ze begint langzaam weer een beetje aan de toekomst te denken en gaat naar school als ze daartoe in staat is. Om het kwaad uit haar hoofd te verdrijven, zijn haar dagen gevuld met activiteiten. Andrine moet leren verantwoordelijkheid te nemen voor haar eigen leven, ze moet haar eigen kleren wassen en zorgen dat het huis opgeruimd blijft. Ze gaat sporten, en als onderdeel van haar behandeling begint ze ook met paardentherapie.

Maar in de zomer zakt ze ineens weg in langdurige, zware depressies. Ze denkt steeds vaker aan automutilatie en zelfmoord, vooral ’s avonds, vertelt het personeel.

Andrine heeft toegang tot zowel haar mobiel als het internet, ook ’s nachts. Ze post in twee maanden meer dan vijftienhonderd berichten. Ze stuurt een paar keer per dag privéberichten en veel van de beelden hebben te maken met automutilatie of zelfmoordgedachten.

In Jentespranget merken ze dat Andrine heel actief is op internet. In een risicoanalyse schrijft het personeel: ‘Andrine heeft bij meerdere gelegenheden laten weten dat ze zich van het leven wil beroven. Ze heeft ook suïcidale gedachten geplaatst op sociale media, op een privéprofiel op Instagram.’ Tijdens haar verblijf woont Andrine verschillende bijeenkomsten bij waar wordt besproken hoe schadelijk die omgeving voor haar kan zijn, maar ze trekt zich er niets van aan.

Ik heb het met de leiding over het ‘zelfbeschadigende Instagram’ (omgekeerde smiley)

Veilig

Het personeel is niet gerechtigd haar mobiel af te nemen, maar als ze voorstellen om hem een tijdje weg te doen, gebruikt Andrine automutilatie als drukmiddel om hem te mogen houden. Omdat Andrine vrijwillig is opgenomen, heeft het personeel slechts een beperkte bevoegdheid om dwang te gebruiken.

In de hoedanigheid van Sebrapiken is Andrine ‘veilig’. Veel gebruikers merken hun profiel aan als veilig. In deze groep betekent ‘veilig’ dat er een ongeschreven regel wordt gevolgd: niets wat binnen het netwerk aan de orde komt, wordt aan buitenstaanders getoond of met anderen gedeeld. Er geldt een zwijgplicht, en het is heel simpel: ‘Wie een ander verlinkt is er geweest!’ Wie iets doorvertelt, kan door de anderen worden geblokkeerd of verwijderd. Volgens sommigen geldt deze ongeschreven regel ook in kwesties van leven of dood.

Maar Andrine wil zich niet aan die regel houden in het geval van een zelfmoordpoging. Ze heeft een keer een kliniek in het noorden van Noorwegen gebeld om te waarschuwen dat een van de meisjes daar op het punt stond zelfmoord te plegen.

In augustus 2016 maakt Andrine van nabij mee dat een vriendin binnen het netwerk zelfmoord pleegt. Dat komt hard aan en Andrine is er duidelijk door van slag. In de twee maanden die volgen wordt ze zes keer opgenomen met een overdosis of vanwege een andere zelfmoordpoging. In die periode krijgt ze bijna tweehonderd hechtingen.

Rand van de dood

Ze wordt naar het ziekenhuis in Bergen gestuurd. Ze heeft interne verwondingen doordat ze gevaarlijke voorwerpen heeft ingeslikt, en ze moet worden geopereerd. Na de operatie volgt in het ziekenhuis een nieuwe zelfmoordpoging, en Andrine balanceert op de rand van de dood.

Ik vind het griezelig hoe mijn psyche reageert op de anesthesie en hoe vredig ik me vandaag voelde (en uiteindelijk heel vredig sliep of verdoofd was). Elke keer word ik me ervan bewust dat er altijd iets is wat me naar beneden drukt, me gevangenhoudt of me tegenhoudt. Altijd. Ik huil en schreeuw dat ik dood wil, probeer weg te rennen. Dat gebeurt niet één keer, maar herhaaldelijk. Misschien een duidelijk teken dat ik een einde moet maken aan deze ellende.
Opmerking: Ik ben er voor je (hartje).
Opmerking: Hou er dan mee op, en doe het nooit meer! Hou je vast aan de gedachte dat je jezelf dit ECHT NIET nog een keer wilt aandoen (klein hartje).

Dit keer vraagt Jentespranget om hulp. De instelling schrijft aan de kinderbescherming in Tromsø: ‘We moeten alles doen wat in onze macht ligt om dit meisje in leven te houden.’ Maar dat is moeilijk binnen de bestaande structuur. Er wordt tijdelijk extra personeel aangenomen om zich over Andrine te ontfermen.

Nog een paar weken en dan wordt Andrine achttien. Na jaren als een hete aardappel door het systeem te zijn gegaan, doorgeschoven van de ene psychiatrische kliniek naar de andere, en van de ene vergadering naar de andere, waar men probeert te bepalen wie de zorg voor haar op zich moet nemen, is dit haar grootste angst: dat ze er alleen voor komt te staan.

“Als Andrine niet zo’n band met het internet had gehad, was het niet zo rampzalig afgelopen”

Al twee jaar voor Andrines dood staat in een ziekenhuisverslag te lezen dat ze met name heel gevoelig is voor grote veranderingen. Ze heeft vooral zekerheid en stabiliteit nodig en naarmate de datum van ontslag nadert, verergert de automutilatie. Andrine zegt dat ze maar weinig toekomstperspectief ziet en dat haar gedachten vaak uitgaan naar zelfmoord.

Begin 2017 krijgt Andrine, ondanks de situatie waarin ze verkeert, te horen dat het niet zeker is of er nog wel een plek voor haar zal zijn in Jentespranget als ze eenmaal achttien is. Dat beangstigt Andrine, zeker nu ze eindelijk ergens is terechtgekomen waar ze het naar haar zin heeft.

Ik ben bang dat ik mezelf echt van kant zal maken als ik hier geen plaats meer krijg. Dit is niet bedoeld als dreigement, al snap ik dat het zo kan overkomen. Maar voor het eerst in jaren is er sprake van enige vooruitgang. Voor het eerst zie ik wat zonnestraaltjes in mijn leven, en dat is heerlijk. Voor het eerst heb ik ook weer wat hoop voor mezelf… als ik nu alles kwijtraak, heb ik echt geen enkel houvast meer. Als ik het nu kwijtraak, ben ik verloren…

Andrine wil niets liever dan dat de knoop snel wordt doorgehakt. Zij en haar moeder wonen enkele vergaderingen van de kinderbescherming bij, zonder dat er een definitief besluit wordt genomen. Tijdens de zogeheten samenspraakbijeenkomsten over Andrine kan niemand het meisje een duidelijk antwoord geven.

De laatste dag

Op de ochtend van de dag van Andrines dood ervaart het personeel haar als heel ‘zwaar’. Al voor het ontbijt komt er een berichtje van Andrine dat ze zich niet goed voelt. Ze zit helemaal ‘aan de grond’.

Het personeel is unaniem in de beslissing enige afstand te houden. Hoe dichter ze in een dergelijke situatie bij haar komen, zo heeft de ervaring geleerd, des te groter het risico dat ze zichzelf wat aandoet.

Andrine begint de dag in de stallen. Nadat ze de paarden heeft gevoerd, lijkt ze zich wat beter te voelen. Tijdens het eten maakt ze grapjes en dolt wat met het personeel, en ’s avonds gaan ze met z’n allen naar de film. Halverwege de film wordt een van de personeelsleden gebeld door een ander meisje in het huis. Zij zegt dat Andrine van plan is later die avond zelfmoord te plegen, en dat ze dat op Instagram heeft gezet. Omdat Andrine een stabiele en rustige indruk maakt, wordt gezamenlijk besloten om er pas over te beginnen als ze weer thuis zijn.

Op weg van de bioscoop naar huis post Andrine dit bericht:

Zit glimlachend in de auto omdat de film is afgelopen en mijn leven ook.
Opmerking: Nee, Andrine!!! (treurig gezichtje)

Eenmaal weer thuis rent Andrine naar boven, naar haar kamer, voordat iemand haar kan aanspreken. Ze horen haar huilen en stellen voor de arts erbij te halen, maar daar wil Andrine niets van weten. Ze wil niet dat iemand haar plannen dwarsboomt.

Even later komt er een berichtje binnen waarin Andrine bedankt voor alles. De zoektocht naar haar begint, maar diezelfde avond is Andrines leven voorbij.

‘Mijn arme meisje! Als ik bedenk hoe ongelukkig ze moet zijn geweest, en dat ik haar niet heb kunnen helpen,’ zegt Andrines moeder Heidi, terwijl ze de mobiele telefoon van haar dochter wegschuift.

Ze wil dat Andrines verhaal naar buiten komt en dat dit verborgen netwerk aan het licht komt, omdat het een gevaarlijke plek is, zegt ze. ‘Er is geen enkel filter of wat dan ook. Als Andrine niet zo’n band met het internet had gehad, was het niet zo rampzalig afgelopen, denk ik.’

Een paar weken na Andrines dood geeft de kinderbescherming officieel haar plek in Jentespranget weer vrij. Einddatum van Andrines verblijf: de dag dat ze achttien zou zijn geworden.

In een officieel rapport dat is opgemaakt naar aanleiding van Andrines zelfmoord staat dat de medewerkers van Jentespranget alles hebben gedaan wat gegeven de situatie binnen hun macht lag, en dat de follow-up verdedigbaar was.

Epiloog

De dag na Andrines achttiende verjaardag vindt Heidi een envelop in haar brievenbus. Het is een bedankbrief van de directeur van het academisch ziekenhuis in Oslo. In de brief staat dat Andrines organen nieuw leven hebben geschonken nadat Andrine van de beademingsapparatuur is gehaald.

‘Toen ik bij de passage over die kinderen kwam, barstte ik echt in tranen uit. Ik had echt gehoopt dat ze enkele kinderen zou weten te redden, dus dat was fijn om te lezen,’ zegt Heidi. Ze leest de laatste zinnen van de brief voor: ‘Andrine heeft vier volwassenen en twee kinderen een nieuw leven geschonken. Ik hoop dat deze gedachte u en Andrines zus tot troost kan zijn. Ik wens u een zo goed mogelijke toekomst en voel mee met uw verdriet.’

Auteurs: Annemarte Moland, Even Kjølleberg en Ruben Solvang

NRK
Noorwegen | website | nrk.no 

Norsk Rikskringkasting (NRK) is de Noorse publieke radio- en tv-omroep, opgericht volgens het BBC-model. De NRK produceert ook mediaproducties die alleen online verschijnen.

Verantwoording

Dit verhaal is gebaseerd op Andrines eigen account en haar eigen aantekeningen, verslagen van de betrokken kinder- en jeugdpsychiaters en de kinderbescherming, en openbare documenten met betrekking tot haar behandeling. Ook is gebruikgemaakt van interviews met Andrines moeder en gesprekken met mensen die nauw betrokken waren bij de veertien andere meisjes die zijn overleden. De families hebben toegestemd in het gebruik van de foto’s en de namen van deze meisjes. Jentespranget noch de kinder- en jeugdpsychiater die Andrine heeft behandeld waren bereid om met ons over deze zaak in gesprek te gaan.

Pål Christian Bergstrøm, die de leiding heeft over de kinderbescherming in Noord-Noorwegen, schrijft aan NRK: ‘Dit is een zeer ernstige zaak. Voor ons is dit het ergste wat er kan gebeuren – een kind dat overlijdt terwijl het onder de hoede is van de kinder-bescherming. We leven mee met de moeder en de andere nabestaanden. De medewerkers die met Andrine hebben gewerkt, hebben hier ook veel verdriet van. Het is moeilijk om te horen dat Andrine vond dat we niet genoeg hebben gedaan om haar te helpen. Maar deze zaak was uitzonderlijk gecompliceerd.

De wetgeving die is bedoeld om de rechten van kinderen te garanderen kan, in het geval van kinderen die zo ziek zijn als Andrine, de mogelijkheden van de instanties inperken om de kinderen die zorg te geven die ze nodig hebben. Deze zaak toont ook nog eens aan met welke hulpvragen de zorgverlening wordt geconfronteerd als er gebruik wordt gemaakt van dergelijke vormen van sociale media.’

Praten over (gedachten aan) zelfdoding of hulp op dit gebied? Bel 113 Zelfmoordpreventie: 0900-0113 of neem contact op via 113.nl