‘Ik ben het zat om steeds weer over racisme te schrijven’

Ik voelde me niet goed dinsdag [26 mei, de dag dat de protesten in Minneapolis begonnen]. Mijn lichaam was gespannen, mijn maag in de war, en de opzettende hoofdpijn was onmogelijk te negeren. Op de meeste dagen kies ik voor doffe gevoelloosheid, maar dinsdag besloot ik te voelen. Ik snap dat de video van George Floyds fatale ontmoeting met de vier politieagenten uit Minneapolis voor veel mensen schokkend was. Voor mij absoluut niet. Ik mag mijn gevoel soms uitzetten, maar van wat er om me heen gebeurt ben ik me altijd bewust. Ik heb al vroeg geleerd dat ik me de luxe niet kan permitteren me er niet bewust van te zijn.

Toen ik twaalf was, stak een agent zijn pistool in mijn nek en drukte zijn knie hard tegen mijn rug. Ik was naar de winkel gestuurd om een fles melk te kopen, maar kwam thuis met een trauma. De agent deed me handboeien om en zei dat ik leek op de verdachte van een overval naar wie hij op zoek was.

Toen ik 21 was en na mijn afstuderen als verslaggever was gaan werken, kreeg ik exact hetzelfde te horen. Ik was met mijn auto aan de kant gezet en kreeg opnieuw handboeien om. De agent vroeg wat ik in die buurt deed. Toen ik antwoordde dat ik er woonde, vroeg hij wat voor werk ik deed dat ik me dat kon veroorloven.

Toen ik 31 was, inmiddels getrouwd met mijn vriend Steve en verhuisd naar zijn overwegend witte buitenwijk in Michigan, werd ik opnieuw staande gehouden en geboeid. Alweer zei de agent dat ik ‘op iemand leek’.

En zes jaar geleden – ik was in de veertig en versloeg voor CNN de rellen in Ferguson bij Saint Louis, werd ik opnieuw aan de kant gezet omdat ik op iemand leek.

Dit is nog maar een klein deel van alle keren dat ik aan de kant werd gezet omdat ik op iemand leek. Daarom kies ik meestal voor gevoelloosheid, dan kan ik er beter tegen.

Overleven is niet genoeg

Ik begrijp het heel goed als mensen de videobeelden van iemands laatste ogenblikken liever niet willen zien. Sympathie moet je niet verwarren met empathie, die dieper gaat en alle mechanismen weghaalt waarmee je pijnlijke herinneringen en emoties wegdrukt. Het legt je ziel genadeloos bloot. En overleven met een gewond en onbeschermd hart valt niet mee. Maar dinsdag stond ik het mezelf toe te voelen, want soms is enkel overleven niet genoeg. Niet als je echt wilt leven. Want pijn mag dan vervelend zijn, het zegt je ook dat er iets niet klopt. Blijf je gevoelloos, dan kun je jezelf blijven wijsmaken dat het allemaal wel meevalt.

Voor wie het zat is om steeds weer over racisme te moeten lezen: weet dat ik het zat ben om erover te schrijven.

Ik ben het zat dat racisme niet ophoudt zwarte en bruine lichamen te vermoorden

Ik ben het zat om onze menselijkheid te zien wegkwijnen door al die micro-agressieve ontmoetingen die aan onze collectieve psyche knagen. Op sociale media lijkt het misschien alsof incidenten als de ontmoeting tussen de fanatieke vogelkijker Christian Cooper en Amy Cooper – de vrouw die zijn leven in gevaar bracht door tegen de politie te krijsen dat hij haar leven bedreigde – iets van de laatste tijd zijn, maar niets is minder waar. Helaas had de veertienjarige Emmett Till in 1955 nog geen smartphone toen hij werd gelyncht, nadat Carolyn Bryant ten onrechte had beweerd dat hij haar had lastiggevallen.

Valse beschuldigingen

In 2018 maakte een andere witte vrouw, Teresa Klein, de politie wijs dat een negen jaar oud zwart jongetje haar had aangerand. Die beschuldiging heeft veel weg van de gebeurtenissen die leidden tot de executie van George Stinney Jr., de veertien jaar oude zwarte jongen die in 1944 ter dood werd gebracht nadat hij er valselijk van was beschuldigd twee witte schoolmeisjes te hebben vermoord.

Voor wie het zat is om steeds maar weer over racisme te lezen, ik ben het zat dat racisme niet ophoudt zwarte en bruine lichamen te vermoorden. Ik ben het zat dat sommige witte mensen meer van streek zijn van protesten tegen racisme dan van het racisme zelf. Gevoelloos vind ik het om het lot van Floyd, Cooper en Ahmaud Arbery (die bij het joggen door twee witte mannen werd achtervolgd en doodgeschoten), voor te stellen als ongelukkige, los van elkaar staande incidenten. Voelen, dat is inzien dat ze niet los van elkaar staan. Daarom merkte James Baldwin ooit op dat ‘zwart zijn in dit land en niet stekeblind betekent voortdurend woedend zijn’.

Soms wil je gewoon kunnen autorijden zonder te schrikken als je een politiewagen ziet. Soms vraag je je af hoe het zou zijn om te mogen falen, en niet twee keer zo hard te hoeven werken om als half zo goed beschouwd te worden. Soms wil je niet hoeven kiezen tussen gevoelloos zijn en voelen. Soms wil je er gewoon mogen zijn.

Op een avond reed ik naar de winkel om allergiemedicijnen voor mijn toenmalige vriend Steve te kopen. Op de terugweg naar huis begon een politieauto me te volgen. Het duurde niet lang voordat ik omringd was door politieauto’s met zwaailichten aan en agenten met getrokken pistolen.

Vanuit de auto belde ik Steve, die wit is, en vroeg hem naar buiten te komen en de zaak te sussen. Eerst begreep hij de noodzaak niet zo, maar ik zei dat het mijn dood kon worden als hij niet snel naar buiten kwam. Precies zoals ik had verwacht de-escaleerde de situatie toen hij beneden was en vertelde dat ik daar woonde. Ik mocht naar binnen. De agent die me naar huis was gevolgd, dacht dat ik de auto misschien had gestolen. Nog steeds zeg ik weleens voor de grap tegen Steve dat hij altijd geweten had dat zijn vriendje homo was, maar dat hij die nacht ontdekte wat het is om een zwarte homo als vriend te hebben.

Op de dagen dat ik gevoelloos ben, vind ik het een grappig verhaal. Maar op de dagen dat ik ervoor kies om te voelen, is het het verschrikkelijkste moment van mijn leven.

LZ Granderson

Los Angeles Times
Verenigde Staten | dagblad | oplage 723.000

Meest linksgeoriënteerde van de grote Amerikaanse kranten. Belangrijke nieuwsbron voor de entertainmentindustrie en winnaar van vele Pulitzerprijzen. Eigendom van de Tribune Company in Chicago.