President Trump en vooraanstaande zakenmensen vragen zich steeds meer af of het wel verstandig is de Amerikaanse economie nog langer op slot te houden – wat al miljoenen mensen hun baan heeft gekost – om de verspreiding van de coronaepidemie te beteugelen.
‘Onze mensen willen weer aan het werk,’ twitterde Trump enkele weken geleden, en hij voegde eraan toe: ‘HET MIDDEL MAG NIET (veel) ERGER ZIJN DAN DE KWAAL!’
In wezen sneed hij een kwestie aan waarmee economen al lange tijd worstelen: hoe kan een samenleving een compromis vinden tussen economische en fysieke gezondheid?
‘Dit is een kosten-batenanalyse die economen moeten maken,’ zegt Walter Scheidel, als economisch historicus verbonden aan Stanford University. ‘Waarom zet niemand de economische kosten van een shutdown van een maand of een jaar af tegen het aantal geredde levens? Daar is de beroepsgroep uitstekend toe in staat. Maar men aarzelt om zijn nek uit te steken.’
Sommige economen die de huidige restricties op economische activiteit willen opheffen, zeggen dat gouverneurs en zelfs de regering-Trump zich onvoldoende hebben verdiept in de kosten en baten van die restricties.
‘Wij hechten veel belang aan het redden van levens,’ zegt Casey Mulligan, econoom bij de University of Chicago en voormalig lid van de economische adviesraad van president Trump. ‘Maar dat mag niet de enige overweging zijn. Daarom doen we de economie niet bij elke griepgolf op slot. Er is geen oog voor de kosten van het beleid. En hoeveel levens erdoor worden gered is ook nauwelijks bekend.’
Economen en gezondheidszorgexperts zijn het er echter in brede kring over eens dat het opheffen van de restricties een enorme hoeveelheid extra levens zou kosten, terwijl de economische voordelen op lange termijn gering zouden zijn.
‘Het is nuttig om een kosten-batenanalyse te maken, maar zodra je dat doet zijn de uitkomsten zo overweldigend dat je onmiddellijk weet wat je te doen staat,’ zegt Justin Wolfers, econoom bij de University of Michigan. Je kunt je alleen voorstellen dat de voordelen van het opheffen van de restricties opwegen tegen de kosten van verloren levens, aldus Wolfers, ‘als de epidemiologen tegen ons liegen over het aantal sterfgevallen’.
Armoede kost levens
Economische kosten en mensenlevens tegen elkaar afwegen komt uitermate cru over. Maar samenlevingen hechten ook waarde aan zaken als werk, eten en geld om de rekeningen te betalen, evenals aan de mogelijkheid om in andere behoeften te voorzien en ongerelateerde tegenslagen te voorkomen.
‘Mensen armer maken heeft ook consequenties voor de gezondheid,’ zegt Kip Viscusi, een econoom bij Vanderbilt University die al zijn hele carrière bezig is de kosten en baten van overheidsmaatregelen te bepalen. Mensen zonder werk plegen soms zelfmoord. En armen gaan eerder dood als ze ziek worden. Viscusi schat dat elk inkomensverlies van honderd miljoen dollar één extra dode veroorzaakt.
Overheidsdiensten maken dit soort berekeningen regelmatig. Zo hanteert het Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) een criterium van 9,5 miljoen dollar per gered leven om te bepalen of een gifbelt moet worden opgeruimd.
Andere diensten gebruiken overeenkomstige methoden om te bepalen of de veiligheidsmaatregelen op een kruispunt of werkvloer moeten worden aangescherpt om ongelukken te verminderen. Het Amerikaanse ministerie van Landbouw hanteert een rekenmethode om de economische kosten – medische zorg, vroegtijdige sterfte, productiviteitsverlies in het geval van een niet-fataal ziekteverloop – van door voedsel overgedragen ziekten te bepalen.
EPA-getal
Nu hebben enkele economen besloten hun nek uit te steken en deze denkwijze op de coronapandemie toe te passen. In een op 23 maart verschenen artikel hebben Martin S. Eichenbaum en Sérgio Rebelo van Northwestern University, in samenwerking met Mathias Trabandt van Freie Universität Berlin, het EPA-getal gebruikt om te bepalen hoe de verspreiding van de ziekte optimaal kan worden vertraagd zonder dat de economische kosten de baten overstijgen.
Zelfs zonder een van overheidswege verordonneerde lockdown zou de economie drastisch krimpen omdat mensen zouden besluiten niet langer naar werkplekken of winkels te gaan om besmetting te vermijden. Eichenbaum en zijn collega’s hebben berekend dat in het geval van vrijwillige isolatie de Amerikaanse consumentenvraag in 2020 met ongeveer achthonderd miljard dollar zou afnemen, oftewel zo’n 5,5 procent.
Epidemiologen verwachten dat als het virus zich vrijelijk zou kunnen verspreiden al snel de helft van de Amerikaanse bevolking besmet zou raken voordat groepsimmuniteit de groei zou afremmen. Ervan uitgaande dat 1 procent van de geïnfecteerden overlijdt, zouden er dan binnen een jaar 1,7 miljoen Amerikanen sterven.
Een beleid dat het virus afremt door het reduceren van economische activiteit vertraagt de voortgang van het virus en verlaagt het percentage sterfgevallen, maar brengt ook meer economische kosten met zich mee.
Is een 80-jarige het evenzeer waard om gered te worden als een baby?
Volgens Eichenbaum en zijn collega’s vereist het ‘optimale’ beleid – een compromis tussen economische verliezen en het verlies van mensenlevens – beperkingen die de economie aanzienlijk vertragen. Volgens hun benadering zal de consumptie dan in 2020 met meer dan de helft afnemen, tot 1,8 biljoen dollar, maar zal het aantal sterfgevallen met meer dan een half miljoen dalen. Dat zou neerkomen op twee miljoen dollar aan verloren economische activiteit per gered leven.
In dit geval ‘wil je de recessie verergeren’, zegt Eichenbaum. Maar een belangrijke consequentie is dat het offer zijn grenzen kent: voorbij een bepaald punt zou het de moeite niet lonen meer economische activiteit te verliezen om meer mensenlevens te redden. Het model, merkt hij op, is sterk afhankelijk van de aannames die worden gehanteerd om de verschillende compromissen tussen de economie en de openbare gezondheid te verduidelijken. De kosten-batenverhouding zal veranderen als men in overweging neemt dat de gezondheidszorg de covid-19-gevallen op een gegeven moment misschien niet langer aankan, waardoor het sterftecijfer zou stijgen. Dat zou een agressievere lockdown rechtvaardigen, die het besmettingspercentage sneller indamt.
De waarde van een leven
In de jaren zestig kwam Thomas C. Schelling, winnaar van de Nobelprijs voor Economie, met het voorstel mensen hun eigen leven te laten beprijzen. Afgaande op het bedrag dat ze bereid waren uit te geven om hun kans op overlijden te verminderen – door een fietshelm aan te schaffen, zich aan de maximumsnelheid te houden, geen huis in de buurt van een gifbelt te kopen of een hoger loon te eisen voor gevaarlijker werk – zouden overheidsdiensten een prijskaartje aan hun leven kunnen hangen.
Dat kan echter tot vreemde getallen leiden. Zoals de Australische ethisch filosoof Peter Singer opmerkte, kun je in arme landen een leven redden met twee- of drieduizend dollar, en laat men veel van die levens desondanks verloren gaan. ‘Als je dat vergelijkt met negen miljoen dollar,’ zei hij. ‘is het te gek voor woorden.’
De discussie wordt nog lastiger als je naar het leeftijdsprofiel van de doden kijkt. Dat roept de vraag op: is het leven van een tachtigjarige het evenzeer waard om gered te worden als het leven van een baby?
Cass Sunstein die als jurist voor de regering-Obama heeft gewerkt en leiding gaf aan het kantoor dat met deze afwegingen was belast, heeft eens voorgesteld het regeringsbeleid meer toe te spitsen op het redden van levensjaren dan van mensenlevens, zoals ook in andere landen gebeurt. ‘Een programma dat jongere mensen redt is in die zin beter dan een verder identiek programma dat oudere mensen redt,’ schreef hij.
Maatschappelijke weerstand
Tijdens het bewind van George W. Bush probeerde het EPA de kant op te gaan die Sunstein voorstaat. Om de kosten en baten van wetgeving inzake de roetuitstoot van energiecentrales te berekenen moest het EPA de waarde van het reduceren van vroegtijdige sterfte bepalen. In plaats van elk gered leven op 6,1 miljoen dollar te taxeren, zoals in het verleden was gebeurd, werd een leeftijdskorting toegepast. Het leven van mensen van boven de zeventig had 67 procent van de waarde van dat van jongere mensen.
De maatschappelijke weerstand was zo fel dat men het idee snel liet varen. ‘Het EPA zal bij haar besluiten geen, ik herhaal, geen gebruik maken van op leeftijd toegespitste analyses,’ verklaarde Christine Todd Whitman, die destijds zitting had in het EPA-bestuur. Maar door aan alle levens hetzelfde prijskaartje te hangen liet het agentschap de resterende jaren van jonge mensen impliciet in waarde dalen.
Covid-19 lijkt veel dodelijker voor oude mensen, ongeacht hun economische waarde. Maar president Trump heeft vorige maand verklaard dat ook wanneer de meest kwetsbaren beschermd zullen blijven worden, de economie binnen drie weken ‘weer op gang kan komen’. ‘Over senioren zal vol liefde worden gewaakt,’ twitterde hij. ‘We kunnen twee dingen tegelijk.’
Auteurs: Eduardo Porter en Jim Tankersley
The New York Times
Verenigde Staten | dagblad | oplage 571.500
De krant der kranten, met als motto ‘All the news that’s fit to print’. Won meer journalistieke prijzen dan enig ander medium.
