Iran is een van de zwaarst getroffen landen ter wereld in de coronacrisis. Toch duurde het lang voordat de Iraanse autoriteiten maatregelen namen.
Als zelfs de staatssecretaris van Volksgezondheid besmet is, dan weet je dat het goed mis is. Tijdens een persconferentie op 24 februari sprak Iraj Harichi, zelf arts, het land sussend toe, terwijl hij hoestte en voortdurend het zweet van zijn voorhoofd veegde. Hij ontkende de geluiden dat er al vijftig doden waren ten gevolge van het coronavirus, in plaats van de twaalf gerapporteerde overlijdensgevallen. Een dag later maakte de staatssecretaris bekend dat ook hij het virus onder de leden had.
De eerste besmettingen in Iran werden al op 19 februari gerapporteerd. Nog diezelfde dag kwam het bericht dat twee patiënten waren overleden. Beide gevallen bevonden zich in het sjiitische bedevaartsoord Qom. Gedurende het jaar trekt het mausoleum van Fatima, de zus van Imam Reza (765-818), een van de belangrijkste figuren uit de vroege islam, vele bezoekers uit het hele land en uit de internationale sjiitische geloofsgemeenschap. Zo heeft het virus zich razendsnel via pelgrims over het land kunnen verspreiden. Ook Mashhad, waar Imam Reza zelf begraven ligt, vormt een belangrijke besmettingshaard. Pas op 13 maart, toen er al 514 doden waren gevallen, besloot de regering de bedevaartsoorden te sluiten. The Guardian meldt dat de Revolutionaire Garde op vrijdag 13 maart de opdracht kreeg om alle straten, winkels en openbare ruimtes leeg te vegen.
Volgens de officiële cijfers werden er op 16 maart in Iran 14.991 mensen positief getest op covid-19 en zijn er inmiddels 853 mensen overleden. Enkele geestelijken en hoge regeringsfunctionarissen, onder wie 23 parlementsleden, zijn besmet geraakt met het virus; sommigen zijn zelfs overleden aan de gevolgen. De prominentste onder hen is Nasser Shabani, generaal en opperbevelhebber van de Revolutionaire Garde. Shabani was betrokken bij de aanvallen op twee Saoedische olietankers door Jemenitische Houthi-rebellen in 2018.
Iran was lange tijd het zwaarst getroffen land na China, maar inmiddels is het ingehaald door Italië.
Of de cijfers kloppen, is nog maar de vraag. De nieuwswebsite IranWire, gerund door Iraanse journalisten in ballingschap, meldde vorige week dat de Revolutionaire Garde medische staf onder druk zet om geen nieuws over het virus naar buiten te brengen. De Garde, waar ook de Al Quds-brigade van de omgekomen generaal Qassem Soleimani onder valt, is een militair elitekorps dat losstaat van het leger en rechtstreeks wordt aangestuurd door de geestelijke – en allerhoogste – leider van het land, ayatollah Ali Khamenei. Toch heeft de Wereldgezondheidsorganisatie tegenover de Amerikaanse tv-zender CNBC verklaard dat ze geen reden heeft te twijfelen aan de Iraanse cijfers.
Biologische agressie
Ook nieuwskanaal France24 berichtte begin maart dat bronnen uit ziekenhuizen in Iran verklaren dat het werkelijke aantal besmettingen en doden veel hoger ligt. Canadese wetenschappers gaan hier ook van uit op basis van een wiskundig model dat ze hebben ontwikkeld aan de hand van het aantal op Iran terug te voeren besmettingen in andere landen.
Veel landen in de regio zijn dan ook woedend op het lakse optreden van de Iraanse autoriteiten. Bahrein beschuldigde Iran vorige week van ‘biologische agressie’, schrijft Al Jazeera, omdat de Iraanse autoriteiten de uitbraak van het virus verborgen hebben gehouden en de paspoorten van Bahreinse reizigers niet hebben afgestempeld. Veel Bahreini bezochten onlangs het sjiitische bedevaartsoord Qom, inmiddels de voornaamste besmettingshaard in het land. ‘Met deze houding heeft Iran toegestaan dat de ziekte naar het buitenland heeft kunnen reizen. In mijn opvatting behelst dat een vorm van biologische agressie die illegaal is volgens het internationaal recht, omdat onze veiligheid en gezondheid ermee in gevaar worden gebracht,’ verklaarde de Bahreinse minister van Binnenlandse Zaken op Twitter.
Saoedi-Arabië heeft zijn inwoners, in het bijzonder de sjiitische minderheid, verboden om naar Iran af te reizen. Ook de dertien besmette personen in de Afghaanse grensprovincie Herat (de cijfers op 16 maart) zijn onlangs in Iran geweest.
Het virus heeft zich via pelgrims over het land verspreid
Het hoge aantal sterfgevallen onder positief geteste mensen in Iran (zo’n 5,6 procent) is volgens IranWire te wijten aan de slechte medische faciliteiten in het land. Zo is er een gebrek aan medicijnen en beschermende kleding.
Al voor de corona-epidemie bevond de Iraanse economie zich in zwaar weer, als gevolg van de Amerikaanse sancties. President Rouhani riep op 14 maart in een brief aan verschillende internationale leiders op tot een einde aan de sancties, om Iran zo toegang te laten krijgen tot de financiële middelen om de crisis te bestrijden. Toch lijkt daar door de voortdurende aanvallen op Amerikaanse doelen in Irak door aan Iran gelieerde milities nog geen sprake van.
Het moet dus nog maar blijken of het Iraanse regime in staat zal zijn het virus te beteugelen.
