Gerecenseerd

FILM | Een monument voor standvastigheid

Sommige principes hoef je niet uit te leggen

Zodra de Amerikaanse regisseur Terrence Malick (76) een nieuwe film uitbrengt, zitten de critici op het puntje van hun stoel. Waar de eerste vijf van zijn zeven speelfilms doorgaan voor regelrechte klassiekers (met name Badlands uit 1973 en Days of Heaven uit 1978), worden de laatste twee over het algemeen afgedaan als te experimenteel, gestileerd en stuurloos.

Voor recensent David Sexton van The Evening Standard was het dan ook een geruststelling dat Malick voor zijn nieuwe productie, A Hidden Life, aan de slag ging met een vastomlijnd script. De film is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van de Oostenrijkse boer Franz Jägerstätter, die, gelukkig getrouwd en gezegend met drie mooie dochters, in de Tweede Wereldoorlog zijn weigering om voor de nazi’s te vechten met de dood moest bekopen.

‘Een buitengewone, verrukkelijke film van een geniale maker,’ oordeelt Sexton, maar wel te lang. ‘Omdat het standpunt van de hoofdpersoon eindeloos herhaald wordt, ontstaat niet zozeer een drama maar eerder een monument voor standvastigheid.’

Todd McCarthy mist diepgang in de film, schrijft hij in The Hollywood Reporter: ‘Je wordt als kijker steeds nieuwsgieriger naar Franz’ motieven, maar Malick laat hem volharden in stilzwijgen en geeft hem nooit de kans zijn gedrag uit te leggen.’ McCarthy vindt het ‘bijna pervers’ dat de regisseur geen enkel inzicht biedt in de morele, religieuze en intellectuele afwegingen. ‘Net als in zijn eerdere films kluift Malick de dialogen af tot op het bot.’

David Ehrlich van IndieWire heeft daar helemaal geen last van: een ‘intiem, helder en uitdagend filmepos waarin duidelijk wordt welke immense kracht het vraagt om trouw te blijven aan principes. Sinds Tree of Life (2011) zonder twijfel het beste dat Malick heeft gemaakt.’

A Hidden Life van Terrence Malick is vanaf 6 februari te zien in de bioscoop

JAZZ | Innemende bariton moet wel zichzelf blijven

Gevangen tussen authenticiteit en marketing

Jazz, met vleugjes soul en R&B, een warme bariton en een innemende verschijning. En dan wisselt hij de liedjes uit zijn veelzijdige repertoire (van Nat King Cole tot Sly and The Family Stone) ook nog eens af met persoonlijke ontboezemingen. Zo groeide Gregory Porter uit tot wereldact.

Aanvankelijk kon Keith Bruce maar nauwelijks geloven dat de Glasgow Royal Concert Hall tot de nok toe was gevuld voor een jazzoptreden, schrijft hij in het Schotse dagblad The Herald. Vervolgens was hij vol bewondering over de manier waarop Porter zijn ‘puike’ sextet alle ruimte bood om ‘avontuurlijk’ te soleren. ‘Het knappe is dat deze kerels een lichtheid en ontspanning etaleren waarmee meteen duidelijk wordt dat ze voor een tiende van het publiek precies zo zouden spelen. Dat is pas jazz.’

Ivan Hewett van The Telegraph noemt de combinatie van Porters ‘massieve, gezaghebbende stemgeluid met zijn ontroerende liedjes en ontboezemende teksten’ onweerstaanbaar. Maar die ontwapenende eerlijkheid in zijn performance moet hij ook weer niet te vaak inzetten, vindt Hewett: ‘Dan weet hij met de aangeboren ernst in zijn stem maar net te voorkomen dat het té sentimenteel wordt.’

Hierin schuilt volgens Clive Davis van The Times het gevaar van een te ver doorgevoerde marketingstrategie: ‘Met zijn soulvolle ‘R&B-meets-jazz’ stemgeluid speelt Porter tegenwoordig alle grote zalen plat, maar hij moet oppassen dat hij geen allemansvriend wordt.’

Gregory Porter in concert: 27 februari Brussel, 15 maart Aken, 19 maart Amsterdam

BEELDENDE KUNST | Kunst in een verwoeste omgeving

De Belgisch-Mexicaanse kunstenaar Francis Alÿs (1959) legt filmend, fotograferend en tekenend zijn omgeving vast. Vaak op minder voor de hand liggende locaties in Nepal, Afghanistan of Irak. In 2004 vestigde hij met The Green Line zijn naam door met een lekkend blik groene verf de grens tussen Israël en Jordanië te markeren. De laatste tijd neemt hij steeds vaker de dagelijkse leefwereld van kinderen als uitgangspunt.

Kate Taylor van het Canadese cultuurmagazine The Globe & Mail vindt het indrukwekkend hoe Alÿs de ‘fysieke en emotionele kracht van Afghaanse kinderen’ weet op te roepen: ‘Met oude fietsbanden en filmblikken gaan ze zo op in hun eigen spel dat de ravages in Kaboel een extra dimensie krijgen.’

Kim Córdova van het Amerikaanse Art Review vermoedt dat Alÿs de ‘inherente subjectiviteit van oorlogsverslaggeving’ aan de kaak stelt door kinderen als uitgangspunt te nemen in conflictgebieden en hij probeert door middel van kinderspelletjes ‘zelfs een harmonische sfeer op te roepen’.  Kerr Houston legt in het Amerikaanse kunstmagazine B(alti)moreArt uit dat Alÿs suggereert hoe gefilterd, onvolledig en beperkt het beeld is dat een buitenstaander krijgt van een stad als Kaboel. Het brengt de criticus tegelijkertijd tot de conclusie dat Alÿs met zijn aanpak ‘argumenten aandraagt om kunst ook in een verwoeste omgeving volledig tot zijn recht te laten komen’.

In The Guardian geeft kunstrecensent Laura Cumming een warme aanbeveling voor de ‘charmante’ animatiefilmpjes die Alÿs van zijn ‘delicate’ tekeningen weet te maken.

De tentoonstelling Children’s Games van Francis Alÿs is tot 8 maart te zien in het EYE Filmmuseum in Amsterdam

LITERATUUR | Nectar van een Italiaanse grootheid

Een liefdesverhaal zonder cynisme

Naar aanleiding van een brief van de psychoanalist van zijn echtgenote beseft oogarts Marco Carrera dat jeugdliefde Luisa altijd de vrouw van zijn leven is geweest. Zo begint de nieuwe, in Italië juichend besproken roman Il Colibrì van Sandro Veronesi.

Antonio d’Orrico van Corriere della Sera schroomt niet Veronesi als ‘Alessandro de Grote’ te betitelen. En na het schrijven van Il Colibrì mag hij er zelfs een punt achter zetten: ‘Een roman zoals alleen de groten der aarden kunnen schrijven. Het zou sterk zijn als hij nu stopt met schrijven.’

Volgens Nicola Cosentino in de Italiaanse Esquire heeft Veronesi opnieuw een verhaal geschreven over een waarachtige romance ‘maar ditmaal zonder bittere feiten en cynisme, maar juist met grote tederheid’.

In cultuurmagazine La Balena Bianca ziet Claudio Lagomarsini in de romantitel een metafoor voor de werkwijze van de schrijver: ‘Zoals de kolibrie nectar haalt uit verschillende bloemen, zo put een schrijver uit zijn bronnen. Maar Veronesi is als een zijderups: hij weet nieuwe stof en vorm uit zichzelf te trekken.’

De kolibrie van Sandro Veronesi, vertaald door Tessa van der Waals, verschijnt in februari bij Prometheus

Deze titels worden getipt door Athenaeum Boekhandel in Amsterdam.

In 6 weken naar zero waste – Kate Arnell
Vert. Ronald Schrijber

Deze praktische gids laat zien dat iedereen minder afval kan produceren en duurzamer kan leven, met alle voordelen van dien. Met behulp van zeven regels en een duidelijk stappenplan kan iedereen binnen zes weken het grote verschil maken.

Zenboeddhisme en het Westen – Erich Fromm & Daisetz T. Suzuki
Vert. A.J. Richel

Zenboeddhisme en het Westen behoort zonder twijfel tot de belangrijkste publicaties over de spirituele raakvlakken tussen het westerse mensbeeld en de oosterse wijsgerige traditie.

Een heel stabiel genie – Philip Rucker & Carol Leonnig
Vert. J. van den Berg, H. Corver, N. de Nijs Bik-Plasman, A. Janssen, P. Ruiter​

Op basis van meer dan 200 bronnen in en om het Witte Huis wordt een schokkend beeld geschetst van de dagelijkse gang van zaken in het Oval Office en van Trumps ontmoetingen met buitenlandse regeringsleiders.

De republiek of de dood – Cicero
Vert. John Nagelkerken

Cicero, de grote redenaar en ervaren politicus, zet zich ondanks zijn hoge leeftijd nog één keer in voor de in zijn ogen ideale staatsvorm: de republiek. Dit doet hij in een reeks van veertien felle redevoeringen, die bekendstaan onder de naam Philippicae.

Durf te falen – Elizabeth Day
Vert. Eefje Bosch

In Durf te falen beschrijft Day op humoristische wijze wat zij heeft geleerd van de dingen die fout gingen in haar jeugd, op school, in de liefde en op het werk, met familie en vrienden. Daardoorheen weeft zij de verhalen van de beroemdheden die ze interviewde.

Samengesteld door Diederik Samwel