Gerecenseerd

LEZING | Khalid Albaih laat zich alleen door zijn vrouw censureren

Politiek cartoonist houdt Vrijheidslezing

In een tijd dat The New York Times besluit te stoppen met politieke cartoons, houdt cartoonist Khalid Albaih de 27e Vrijheidslezing in De Balie in Amsterdam. Albaih werd geboren in Roemenië, groeide op in Soedan en verhuisde op zijn tiende naar Qatar, vanwege de politieke ideeën van zijn vader. Tegenwoordig woont hij in Denemarken. Maar ‘als je me zou vragen waar ik vandaan kom, zou ik zeggen: van het internet’, vertelt hij aan Huffpost.

Zijn ontdekking van het vrije medium vond plaats nadat hem op een van de redacties die hij in verschillende Midden-Oosterse landen bezocht om zijn werk te slijten in grove bewoordingen werd verteld dat wat hij maakte niets met cartoons te maken had; ‘Waar zijn de ballonnen dan?’ Op dezelfde dag begon de Arabische Lente, en Albaih zag een link tussen de zoveelste afwijzing en het uitbreken van de revolutie, schrijft Al Jazeera; ‘Machtige mensen luisteren niet naar de jeugd.’ Zijn cartoon over Mohamed Bouazizi, de Tunesische straathandelaar die zichzelf in brand stak, ging viral; zijn tekeningen gingen een rol spelen tijdens de revolutie en werden nagemaakt op de straten van Caïro en Beiroet. Het grote voordeel van cartoons, zegt Albaih tegen Huffpost, is dat je niet hoogopgeleid, intellectueel of frequent museumbezoeker hoeft te zijn om de boodschap mee te krijgen.

Volgens hem woedt in de wereld een en dezelfde strijd, namelijk ‘die tussen de haves en havenots in de wereld, (…) wat vaak neerkomt op de machthebbers en de donkere mensen’, beschrijft Middle East Eye. Vanuit dat perspectief becommentarieert Albaih de kniebuiging van Colin Kaepernick, de Soedanese revolutie, de Syrische burgeroorlog, de aanslag op Charlie Hebdo en Trumps plan voor een muur tussen Mexico en de VS.

De enige door wie de cartoonist zich volgens Huffpost laat censureren, is zijn vrouw. Zij houdt in de gaten dat zijn cartoons ‘nooit beledigend zijn, altijd spraakmakend’.

The Art Newspaper meldt dat Albaih deze zomer als eerste kunstenaar een ‘Freedom artist’s residency’ ontving, een nieuw initiatief voor kunstenaars die door hun werk risico lopen.

Bekijk de Vrijheidslezing van Khalid Albaih in De Balie (7 november jl.) op onze site.

FILM | Meest high camp subgenre ooit bedacht

Gedurfd tropisch drama van regisseur Karim Aïnouz

‘Een tropisch melodrama’, zoals de Braziliaans-Duitse film The Invisible Life of Eurídice Gusmão wordt getypeerd, is misschien wel zo’n beetje ‘het meest high camp subgenre dat ooit is bedacht’ – en toch misstaat het niet voor dit verhaal van regisseur Karim Aïnouz over twee zussen die van elkaar worden gescheiden en zeer diverse levens gaan leiden, schrijft Variety. Ondanks de toevallige ontmoetingen die soms bijna plaatsvinden, zien ze elkaar niet meer terug.

De onmogelijkheid van de zussen om elkaar te ontmoeten staat volgens de Peruaanse filmsite Cinencuentro symbool voor de onmogelijkheid om een vrouw te zijn in een systeem dat vrouwen niet kunnen controleren – een thema dat er volgens de recensent veel te dik bovenop ligt. Alleen het grote talent van de acteurs, ‘de beheersing van hun gebaren, de energie van hun uitbarstingen’, zou het gebrek aan subtiliteit compenseren.

Volgens het Canadese onlinemagazine Now Toronto wordt het vrouw-zijn hier ‘gesensationaliseerd’: ‘Zo fluisteren giechelende tienermeisjes elkaar schunnige verhalen toe! Zo hebben opstandige doch nobele prostituees seks!’ Eén ding klopt, vervolgt de recensent, ‘onuitgesproken vrouwelijke pijn, lijden en onvrede wordenvaak als psychose gezien. Maar die waarheid wordt niet verder onderzocht.’

Hollywood Reporter ziet in de film juist een weerspiegeling van het gedurfde thema uit met name Aïnouz’ tweede film, Futuro Beach, die vanwege het lhbti-thema in Brazilië gemengd werd ontvangen en in plaats van aan twintig landen, zoals zijn eerste film, slechts aan vijf landen werd verkocht. Volgens Variety heeft Aïnouz met deze film bewust gemikt op de goedkeuring van een breder publiek, en zou dit wel eens zijn echte doorbraak kunnen betekenen.

The Invisible Life of Eurídice Gusmão draait vanaf 5 december in de Nederlandse bioscoop.

MUZIEK | Komisch-vunzige lyrics

Nieuw album Electric Six: niet highbrow maar verrassend complex

Ze zouden een van de hardst werkende band van het moment zijn: ze zijn constant op tournee en hebben sinds 2003 zeventien albums gemaakt, waarvan de laatste dit jaar uitkwam: Bride of the Devil. Interessant aan Electric Six, vindt Spill Magazine, is dat hun muziek niet lijdt onder deze hoeveelheid werk. Het laatste album zou ‘verrassend complex’ zijn en een van de beste uit hun loopbaan. ‘Het laat zien hoe divers deze band is’ en weet je te raken. Niet alleen emotioneel, ook politiek. De naam van hun laatste tour luidt Russia, If You’re Listening.

De band brak door met de hits Danger! High Voltage en Gay Bar, en wordt door muziekdatabase AllMusic omschreven als ‘rockmuziek met elementen van garage, disco, punk, new wave en metal’. Ook PureRawk noemt het album vanuit puur muzikaal standpunt geslaagd. De recensent heeft alleen wat moeite met zanger Dick Valentines ‘overdreven voorliefde’ voor komisch-vunzige lyrics. Maar, zegt hij, je luistert niet naar Electric Six vanwege de highbrow en goede smaak, en dat maakt dat je het hem ook weer makkelijk vergeeft.

Electric Six: 14 november TivoliVredenburg, Utrecht; 15 november Gebr. De Nobel, Leiden; 16 november Q-Factory, Amsterdam.

NON-FICTIE | Een genuanceerd portret van een kansloze buurt

Chariandy’s stem gaat recht het hart in

De stem van David Chariandy, die op jonge leeftijd met zijn ouders van Trinidad naar Canada verhuisde, gaat volgens Kate Kellaway van The Guardian recht het hart in. Brother (2017), over een jongen die door een politieagent werd vermoord en de nasleep hiervan voor zijn familie, is ‘pijnlijk ontroerend’. Het vertelt onder andere over de wijk Scarborough – ook wel Scarlem, Scarbistan of Scar-bro genoemd – waar de auteur opgroeide, ‘een kansloze buurt in Toronto, waar arme immigranten met hun onbevoorrechte kinderen woonden’.

Zelf zegt Chariandy tegen Toronto Star juist een genuanceerd beeld van de buurt te hebben willen geven: ‘Ik voelde me altijd ongemakkelijk bij alle negatieve verhalen die er in kranten en bladen de ronde over deden, vaak afkomstig van mensen die de buurt helemaal niet kenden.’ Van Chariandy verscheen onlangs I’ve Been Meaning to Tell You, een brief aan zijn 13-jarige dochter over discriminatie in de wereld waarin ze opgroeit, waarmee de Canadese auteur in de voetsporen treedt van onder anderen James Baldwin en recenter Ta-Nehisi Coates, die brieven schreven aan respectievelijk hun 14-jarige neef en 15-jarige zoon.

Broer, in een vertaling van Monique Eggermont, verschijnt deze maand bij Nijgh & Van Ditmar

Deze titels worden getipt door Athenaeum Boekhandel in Amsterdam.

Sontag. Haar leven en werk. – Benjamin Moser
Vert. Lidwien Biekmann & Koos Mebius

Geen schrijver was zo typerend voor de Amerikaanse twintigste eeuw als de gemythologiseerde en onbegrepen, gelauwerde en neergesabelde Susan Sontag. Moser vertelt het verhaal van deze intellectueel en onderzoekt het werk waarop haar reputatie berustte.

De spion en de verrader – Ben Macintyre
Vert. Marieke van Muijden

Het waargebeurde verhaal van een van de meest buitengewone spionnen uit de geschiedenis. In 1968 kreeg Oleg Gordievsky zijn eerste post voor de KGB; binnen een paar jaar werd hij de topman van de Sovjet-Unie in Londen, waar hij stiekem werkte voor MI6.

De ondankbare vluchteling – Dina Nayeri
Vert. Susan Ridder

Dina Nayeri vluchtte als meisje met haar familie uit Iran en kreeg politiek asiel in de Verenigde Staten. Haar leven in de procedures en daarna, en de verhalen van anderen vormen de kern van dit boek, dat een sterk nieuw perspectief brengt in het vluchtelingendebat.

De jungle op zee – Ian Urbina
Vert. Ineke van den Elskamp & Frits van der Waa

De oceaan is niet alleen een speelbal van wereldmachten, maar ook van criminelen en bedrijven met verkeerde intenties. Ian Urbina doet verslag van onopgeloste moorden, piraterij, moderne slavernij en ernstige milieumisdrijven.

Coventry – Rachel Cusk
Vert. Marijke Versluys

Van de auteur van de romans Contouren, Transit en Kudos maar ook van non-fictie over scheiding, moederschap en kunst zijn nu voor het eerst de essays gebundeld. Even persoonlijk als erudiet en fascinerend onderzoekt ze gender, familieleven, politiek en literatuur.

Samengesteld door Laura Weeda