Matteo Salvini leek deze zomer alle touwtjes in handen te hebben. In zwembroek en op slippers bespeelde hij vanaf het strand de politiek, de media en het Italiaanse volk. Totdat ‘Il Capitano’ een kapitale misser maakte.
Het is nog onduidelijk wie nu echt als winnaar uit de regeringscrisis is gekomen. Maar we weten wel zeker wie heeft verloren: Matteo Salvini, die binnen een paar dagen een duikvlucht maakte van almacht tot irrelevantie, van alles tot niets. Zelfs bij het journaal is Il Capitano niet langer het openingsitem. De huidige politieke klasse, die al moeite heeft met de Italiaanse taal, zou nooit haar toevlucht nemen tot het Latijn, maar we willen er wat om verwedden dat de gedachten van Mattarella en nog een aantal oude wijze christendemocraten onwillekeurig zijn uitgegaan naar Prediker 1:2, ‘vanitas vanitatum et omnia vanitas’ [ijdelheid der ijdelheden, het is al ijdelheid].
Maar wellicht heeft Il Capitano zich niet zozeer schuldig gemaakt aan vanitas als wel aan hybris, in een zomer waarin alles mogelijk leek en alles hem uiteindelijk ontglipte. Een zomer waarin Papeete Beach in Milano Marittima een filiaal was geworden van het Viminaal [het Ministerie van Binnenlandse Zaken], of wellicht, in een toekomstvisioen, van Palazzo Chigi [regeringszetel en ambtswoning van de premier] en misschien zelfs van Palazzo Venezia [waar Mussolini veel van zijn redevoeringen hield]. Een zomer waarin hij de sterke man was die vanaf het strand verordeningen uitvaardigde, live op Facebook journalisten uitkafferde, alomtegenwoordig en almachtig was in de sociale media en zelfs op slippers droomde van ‘volmachten’. Een zomer waarin hij tussen een mojito en een duik in de Adriatische Zee door Di Maio en diens partijgenoten treiterde en bij de Europese verkiezingen miljoenen stemmen kreeg, een zomer waarin de boten met wanhopige vluchtelingen de havens niet in kwamen en iedereen van mening was dat ‘de man met de buik ook de man met inhoud’ was.
‘Ik hoorde hem spreken over een nieuw humanisme. Het ontbreekt er nog maar aan dat hij zorgt voor wereldvrede en een haargroeimiddel uitvindt’
Toen haalde die andere Matteo, de bekende cynische, valsspelende sociaaldemocraat Renzi, zijn goocheltrucje uit en blies de lange en roemrijke
Italiaanse traditie van verbintenissen, opportunistische coalities, ommezwaaien enzovoort nieuw leven in. Zelfs de Matteo van de Lega gaf toe dat het, de specifieke omstandigheden in aanmerking genomen, ‘een fout was geweest als je het bekijkt vanuit het perspectief van de logica van de oude politiek’, maar ja, wél een fout dus: ‘Ik had niet gedacht dat er Renzi-gezinde parlementsleden zouden zijn die in plaats van verkiezingen te houden liever stemden voor een regering met Goofy en Mickey Mouse.’ Die er nu toch gaat komen, te weten Conte II.
Tweedehands doet het goed, ook in Disneyland.
Matteo Salvini nam het niet zo goed op: het is de schuld van de grootmachten, van het slechte Europa, van het duo Merkel-Macron. ‘Deze regering is ontstaan in Brussel om die zeikerd van een Salvini buiten spel te zetten,’ zegt de betrokkene zelf, in een van zijn tweeduizend dagelijkse live-uitzendingen. Natuurlijk werd er al tijdenlang een demo-pluto-maçonniek complot gesmeed, ook al is het niet duidelijk waarom Salvini daar zelf een handje bij heeft geholpen door het vertrouwen in Conte op te zeggen. Ach ja, Conte.
Niks advocaat van het volk, ‘hij is de advocaat van de grootmachten’. Zijn voormalige vriend is nu zozeer zijn vijand geworden dat Il Capitano niet eens zijn opwachting meer maakt bij de premier voor het gebruikelijke overleg met de partijleiders. En over de beëdigingstoespraak zegt hij minachtend: ‘Ik hoorde hem spreken over een nieuw humanisme. Het ontbreekt er nog maar aan dat hij zorgt voor wereldvrede en een haargroeimiddel uitvindt.’
Hard en onverschrokken
En wat nu? Nu wordt de verkiezingscampagne hervat, als die al ooit was gestaakt. Il Capitano gaat op zijn ronde van Italië weer de bijeenkomsten van de Lega af, vandaag in Conselve, morgen in Pinzolo, zondag in Alzano. Het valt niet te ontkennen: die man heeft meer energie dan een Duracellkonijn. Hij heeft al een ‘gazeboweekend’ aangekondigd op 21 en 22 september ‘om democratie te eisen’, een tuinfeest in Pontida op 15 oktober en vooral ‘een grootse dag van de Italiaanse trots’ op 19 oktober, waarbij de mensen worden opgeroepen om in Rome te komen demonstreren. Het is al duidelijk waarop ‘het Beest’, de propagandamachine van de Lega op de sociale media, zal hameren: de strijd van het volk versus de elite, van Italië versus Europa, van de stembussen versus politieke spelletjes.
De vooruitzichten zijn echter onzekerder. Het hangt namelijk ook af van wat de nieuwe geel-rode coalitie zal weten te bereiken, en vooral hoe lang die het zal volhouden. Oppositie voeren loont, als het niet te lang duurt, en in de huidige Italiaanse politiek is een jaar een eeuwigheid. Voor het eerst in lange tijd daalt de Lega in de peilingen, terwijl velen in de partij inmiddels gewend waren invloedrijke posities te bekleden.
Oppositie wordt er nu slechts gevoerd door een minderheid, maar om de partij bij elkaar te houden, om na de eerste nederlaag (weliswaar een tactische, maar toch) opnieuw de mythe te creëren van de onfeilbare leider, moet de tocht door de woestijn niet te lang duren. Hier en daar doemen er al pijnpunten op. Zo is er de veelzeggende volharding waarmee Giancarlo Giorgetti, het scherpste brein van de Lega, blijft herhalen dat Salvini alles op eigen houtje heeft gedaan. Maar wie denkt dat hij politiek gesproken dood is, vergist zich, en het gejuich over het einde van de Truce of de val van de Capitone [bijnamen waarmee Salvini in de pers wordt aangeduid] lijken optimistisch, of in elk geval voorbarig. Een regerende Salvini is niets vergeleken met een strijdende Salvini, die hard en onverschrokken zal zijn.
Auteur: Alberto Mattioli
La Stampa
Italië | dagblad | oplage 400.000
De belangrijkste krant van de Fiat-groep, leunt tegen het establishment aan. De grote foto’s op de voorpagina hebben de krant diverse prijzen opgeleverd.
