Gerecenseerd

FILM | Minder draaglijk dan deel I

Vervolg op megahit gaat over niets dan narcisme

Les Petits Mouchoirs van de Franse acteur en regisseur Guillaume Canet was een megahit toen hij in 2010 uitkwam. Van deze film, waarin een groep vrienden samenkomt in het buitenhuis van Max en zijn vrouw Véro, gingen in Frankrijk ruim 5 miljoen kaarten over de toonbank. Volgens The Hollywood Reporter was het dan ook een wonder dat het zo lang duurde voor het vervolg kwam, Nous finirons ensemble (Eng: Little White Lies II), waarin dezelfde vriendengroep, tien jaar later, opnieuw samenkomt – alleen ligt Max inmiddels in scheiding en staat hij vanwege een slechte investering op het punt zijn buitenhuis te verkopen.

Het leven van deze vriendengroep is volgens de links progressieve krant Libération ‘“néobourgeois” en draait volledig om eigendom en geld’, zo nu en dan – ‘als een hik’ – onderbroken door sentimenteel gezeur (de angst om een ‘loser’ te zijn). De film handelt ‘over niets anders dan het narcisme van de personages’.

Le Monde doet er nog een schepje bovenop: in deze film zouden de aanvankelijke goede bedoelingen van de hoofdpersonen zijn vervangen door lelijke onbenulligheden, ‘wat het resultaat minder draaglijk maakt’; ‘Stel je een film voor waarvan de suspense is of de held zijn tweede huis zal behouden of niet, met als setting een drankovergoten, shirtloze nacht. (…) Dat dit gegeven ons fraai wordt voorgeschoteld, is slechts een schamele compensatie.’

The Hollywood Reporter is aanzienlijk milder: ‘Hoewel het recept voor de eerste film al weinig origineel was, werkt het hier opnieuw prima.’ Maar ook het Amerikaanse tijdschrift stoort zich aan een vermeend gebrek aan realiteitszin: ‘Er wordt geen enkele keer verwezen naar iets van een maatschappelijke beweging (zoals de gele hesjes) of dreiging door terroristen of extreemrechts. Bovendien zijn er vrijwel geen niet-witte personages. Dat voelt weinig representatief voor het Frankrijk van nu.’

Vanaf 5 juni in de bioscoop.

FOTOGRAFIE | Ongetemd en onaantastbaar

De huiselijke naakten van Deana Lawson

‘In het gewone leven heb je misschien drie banen om je hoofd boven water te houden. Maar op een foto van Deana Lawson ben je mooi, hooghartig, ongetemd en onaantastbaar,’ schrijft Zadie Smith in een essay in The New Yorker bij de monografie die onlangs van Lawsons werk werd uitgebracht.

De New Yorkse, die naar eigen zeggen (tegen Vice) was voorbestemd om fotograaf te worden, zoekt als onderwerp veelal zwarte mensen, liefst naakt, die ze vastlegt in een huiselijke setting die meestal door haar in scène is gezet. Ze ontmoet haar modellen doorgaans op openbare plekken, spreekt ze aan en krijgt ze zover ‘hun schild af te werpen’, zoals Dan Leers, fotocurator van het Carnegie Museum of Art in Pittsburgh het in Community Voices noemt. ‘In haar foto’s zie je ook duidelijk terug dat ze zich bewust is van een gemeenschappelijke afkomst.’ Om die afkomst verder te onderzoeken reisde ze veel naar Afrika en het Caribisch gebied, schrijft The Paris Review, maar wat ze daar zocht bleek gebaseerd op ‘een soort naïef nostalgisch idee’. Wel deed ze tijdens haar reizen veel inspiratie op voor kleurgebruik en details die in haar beelden terugkomen.

Sommige van haar beelden worden gezien als symbool voor slavernij, zoals de foto van twee mannen met blote basten in een geleend appartement in de Lower East Side, waarvan een een bijzonder vreemd toestel in zijn mond heeft; ‘een geval dat voor gebitsoperaties wordt gebruikt en door Lawson goud werd gespoten’, beschrijft The New York Times. In een hoek van de foto is het kunstgebit van George Washington te zien, waar ook tanden van zijn slaven in zouden hebben gezeten. Daarnaast valt haar werk binnen de traditie ‘die erkent dat een lichaam ook aantrekkingskracht heeft buiten de conventionele schoonheidsidealen’; voluptueuze vrouwen, niet-strakke lichamen. ‘Als tiener was ik altijd al jaloers op vriendinnen met een dikke kont,’ zegt ze zelf.

8 juni tot 1 september in Huis Marseille, Amsterdam.

GESPREK | De verborgen geschiedenis van de Afrikaanse porters

Kentridge wil zijn publiek iets leren zonder belerend te zijn

De geschiedenis wordt verteld door de overwinnaars. Vandaar dat we nooit hoorden over de 1 miljoen Afrikanen die in de Eerste Wereldoorlog omkwamen; ze vochten mee in de hoop dat hun status erdoor verbeteren zou. Meestal fungeerden ze als porter: iedere soldaat had er vier.

Uiteindelijk kregen de overlevenden onder hen een jas en een fiets – voorwerpen, vertelt William Kentridge aan The New Yorker, die latere generaties zich herinneren als spullen die ze niet mochten aanraken omdat ze zo veel betekenis hadden.

Met zijn voorstelling The Head and the Load wil Kentridge, een kunstenaar uit Johannesburg en oprichter van The Centre for the Less Good Idea, deze verborgen geschiedenis belichten. The New Yorker noemt het resultaat, getoond in de Turbine Hall van het Tate Modern, verbijsterend, onthutsend en prachtig; een gelaagd stuk met een internationale cast van zangers en dansers dat je verschillende keren zou moeten bezoeken om alles te zien. Aan The Guardian vertelt Kentridge dat het een grote uitdaging was om niet belerend te zijn in zijn boodschap; het werk moest voor zichzelf spreken. Want, zoals The Telegraph ook aankaart: ‘Door het gewicht van het onderwerp krijgt de kijker een emotioneel wapen tegen het hoofd gedrukt: als je het niet mooi vindt, doe je de Afrikaanse vermisten bij de Slag aan de Somme dan nog meer onrecht?’

Op 13 juni draagt Kentridge zijn boodschap uit in de Balie, in gesprek met Raquel van Haver, die in haar schilderijen eveneens mensen belicht die doorgaans onzichtbaar blijven.

Concealed Histories, 13 juni in De Balie, Amsterdam.

MUZIEK | Zangeres Zara wil de wereld veroveren

Fabelachtig mooie stem

‘Zara is de held van een verhaal dat begon in de sloppenwijken van Diyarbakır [de hoofdstad van het gelijknamige district in het Koerdische zuidoosten van Turkije] en verder gaat in de buitenwijken van Istanboel,’ aldus de Turkse krant Hürriyet over de carrière van Neşe Yılmaz, die Zara als artiestennaam koos. Ze won als scholier een muziekwedstrijd georganiseerd door de krant Milliyet, werd toegelaten tot het conservatorium en begon haar carrière als Turkse volkszanger, presentator en acteur. 

Bijzonder aan haar – behalve haar ‘fabelachtig mooie stem’ – is dat ze vele stijlen beheerst, schrijft de site Revolvy; volks- en soefimuziek maar bijvoorbeeld ook flamenco en klassiek. Haar repertoire weerspiegelt haar ambitie: ‘Ik ben vastbesloten de wereld te veroveren,’ vertelt ze Hürriyet.

Op 9 juni is ze te zien in het Concertgebouw in Amsterdam.

Deze titels worden getipt door Athenaeum Boekhandel in Amsterdam.

Het begrip politiek Schmitt, Carl

Heruitgave in de serie Boom Klassiek van deze belangrijke tekst van de omstreden denker Schmitt. In Het begrip politiek probeert Carl Schmitt een tegenwicht te bieden aan liberale krachten die het politieke handelen en de politieke strijd willen vervangen door economische concurrentie en ethische discussie.

Alle mensen zijn intellectuelen Gramsci, Antonio

Wie wil begrijpen hoe macht, politiek en cultuur vervlochten zijn, moet het brein achter het cultuurmarxisme en een inspiratiebron voor zowel links als rechts lezen: de Italiaanse filosoof Antonio Gramsci (1891-1937).

Het deel en het geheel Heisenberg, Werner

De natuurkundige Heisenberg verbindt de politieke ontwikkelingen van de tijd met de grote ontdekkingen in de kernfysica en de daarmee samenhangende filosofische vragen: Wat is de relatie tussen wetenschap en godsdienst? Hoe verhoudt wetenschap zich tot de samenleving?

Een Italiaanse reis Blom, Philipp

Blom vertelt het verhaal van de viool die een route heeft afgelegd waarlangs al meer dan driehonderd jaar mensen, goederen en kennis door Europa reizen. Het is een geschiedenis van vakmanschap en arbeidsmigratie, van de definitie van klank en van Venetië als de hoofdstad van de achttiende-eeuwse muziek.

Geen weg terug Abouzeid, Rania

Nachtelijke bombardementen en militaire klopjachten, vreedzame protesten die in geweld eindigen, we zijn er als lezer op intense wijze getuige van. De bekroonde journalist Rania Abouzeid neemt ons mee naar haar ontmoetingen met rebellen en ballingen, radicale islamisten en hun slachtoffers.

Auteur: Laura Weeda