Gerecenseerd

KUNST | Zelfportretten met 
innerlijke dimensie

Eigenzinnige Oostenrijkse schilder Maria Lassnig

Met haar gemankeerde, vaak naakte zelfportretten groeide Maria Lassnig (1919-2014) uit tot een van de grootste Europese kunstenaars van de afgelopen decennia. In Die Zeit noemt Thomas Miessgang de Oostenrijkse een ‘eigenzinnige schilder die bij geen enkele categorie, stijl of tijdgeest paste’. De criticus neemt haar schilderij Du oder Ich als voorbeeld. Daarop is een oudere vrouw afgebeeld: naakt, het geslacht ontsloten. Met haar linkerhand houdt ze een pistool tegen haar slaap, met haar rechter richt ze een vuurwapen op de kijker. ‘Shoot-out of zelfmoord? Een beeld met alle denkbare gender-theoretische en postfeministische implicaties.’

Matthew Collings stelt in de Evening Standard dat Lassnig geobsedeerd was door het menselijk lichaam. ‘Eerst zijn er alleen gekleurde lijnen, geometrische abstracties en figuren, en dan komen ze wonderwel samen in menselijke vormen.’ Volgens Collings speelt Lassnig een spel met de kijker: ‘Ze laat je dingen zien, zonder dat je je realiseert wat je ziet. Je geniet van het vreemde evenwicht dat je zintuigen creëren, terwijl je niet in de gaten hebt wat je aan doen bent.’

Louisa Buck van de Britse Telegraph ziet bij Lassnig meer dan het lichamelijke. Zo herkent ze ‘een dochter die om haar moeder rouwt, een meisje dat zich staande houdt in een door mannen gedomineerde maatschappij, een burger in een gemechaniseerde wereld of – schrijnend – een ouder wordende dame’.

Kathryn Hughes, criticus voor The Guardian, roemt Lassnigs ‘sublieme kleurgebruik’. Ze snapt de verleiding om de kunstenares als perfecte artiest in het selfie- en Instagramtijdperk te beschouwen, maar daarmee doen we haar werk tekort. ‘Ze schildert pijn, gedachten, bloed, zweet en adem alsof het objecten zijn die je kunt vastpakken en bestuderen.’

Maria Lassnig – Ways of Being, tot 11 augustus in Stedelijk Museum Amsterdam

MUZIEK | Eagles-
veteranen nog altijd dynamisch

Zonder Glenn Frey kon het nooit meer wat worden met The Eagles. De in 2016 overleden medeoprichter, songwriter en gitarist gold als het meesterbrein achter de Amerikaanse band. Maar volgens Théoden Janes van het Amerikaanse dagblad The Charlotte Observer doen de veteranen het nog prima: ‘Don Henley klinkt op zijn zeventigste net zo goed als op zijn vijfendertigste. Dat geldt misschien minder voor leeftijdgenoot Joe Walsh, maar die compenseert dat met zijn theatrale flair, overdreven mimiek en onnavolgbare gitaarrifjes.’

Freys dood kwam volgens criticus Mark Daniell neer op een keerpunt: teren op oude roem of zichzelf opnieuw uitvinden. Met de 61-jarige countryzanger Vince Gill en Freys zoon Deacon (24) kiest de band vol overtuiging voor het laatste, schrijft hij in de Toronto Sun: ‘Het geluid is voller en robuuster, en bezorgde mij een heel andere sensatie dan toen ik ze voor het eerst hoorde.’

Poprecensent Mikael Wood omschrijft het optreden van ‘The Eagles 2.0’ in de Los Angeles Times als dynamisch: ‘Door subtiele tempowisselingen klinken de instrumentale solo’s geloofwaardig instinctief.’ Het concert duurde hem alleen net iets te lang: ‘Aan de toegiften moeten ze echt iets doen. Tijdens Hotel California en Desperado werd ik plotseling enorm slaperig. Die speelden ze overduidelijk op de automatische piloot.’

The Eagles: 26 mei, Antwerpen; 28 mei, Keulen; 30 mei, München; 1 en 3 juni, Amsterdam

FILM | Genoeg van het platteland

Catherine Deneuve in La dernière folie de Claire Darling

Een weduwe (Catherine Deneuve) op het Franse platteland krijgt er plotseling genoeg van. Ze besluit haar bezittingen te verkopen en wordt dan door haar dochter (Chiara Mastroianni) geconfronteerd met haar verleden. Daar draait het om in de Franse speelfilm La dernière folie de Claire Darling.

Volgens Murielle Joudet in Le Monde komt regisseur Julie Bertuccelli niet verder dan ‘een tocht van verveling’. Collega Marie-Noëlle Tranchant van Le Figaro is milder. Ze legt uit hoe Bertuccelli ‘speelt met het verglijden van de tijd en de tekortkomingen van het geheugen, en zo herinneringen tot dromen transformeert’.

Maar voor Deneuve hoef je niet naar de bioscoop, vindt Didier Péron in Libération: ‘Hoe elegant ze ook een sigaret opsteekt of een kopje thee drinkt, het echte acteerwerk komt van de jongere actrices.’

La dernière folie de Claire Darling draait vanaf 2 mei in de bioscoop

LITERATUUR | De nieuwe wereldorde

volgens Parag Khanna in zijn boek The Future Is Asian

In het Westen hebben we het misschien niet zo in de gaten, maar in de nieuwe wereldorde staat Azië centraal. Waren het eerst alleen nog Japan, Zuid-Korea en China, nu trekken ook Vietnam, Indonesië, Rusland en de Golfstaten steeds meer macht naar zich toe. Rekenen we ook Australië mee, dan hebben we het over de helft van de wereldeconomie.

Dat is de boodschap van de Indiase denker en strateeg Parag Khanna in zijn boek The Future Is Asian (door Albert Witteveen in het Nederlands vertaald als Azië is de toekomst). ‘Khanna stelt dat we zijn aanbeland in de Aziatische eeuw’, schrijft Abdulla Hassan voor de Koerdische nieuwssite Rudaw. Volgens Hassan legt Khanna overtuigend uit hoe Aziatische landen op basis van ‘integriteit en het verweven van hun economische belangen’ een onontkoombaar imperium weten op te bouwen.

Het Amerikaanse boekenmagazine Kirkus Reviews stelt dat Khanna afrekent met het stereotiepe beeld dat Azië het Westen harder nodig heeft dan andersom. ‘Europese en Amerikaanse lezers die vertrouwen op individuele en liberale waarden laten zich misschien afschrikken door zijn verhaal, maar Khanna onderbouwt zijn theorieën grondig en biedt volop stof tot nadenken.’

Khanna’s ‘onmiskenbaar antiwesterse perspectief’ stuit Francis Sempa in de New York Journal of Books tegen de borst. Zeker wanneer de auteur volhoudt dat de VS tegenwoordig ‘een perverse staat van democratie zonder bestuur en zonder rechten’ hebben bereikt, of betoogt dat ‘technocratische Aziatische leiders worden geselecteerd op basis van IQ en niet op grond van een populariteitstest’. Bovendien heeft Sempa grote twijfels over de Aziatische suprematie. Zo zit nationalistisch gedachtengoed volgens hem een verenigd Azië in de weg, moeten de meeste landen in de regio niets hebben van alle Chinese ambities en vallen ze liever terug op Amerikaanse steun. ‘Zeker, de groeiende macht van China vormt een uitdaging voor het Westen. Maar of we echt een Aziatische toekomst tegemoet gaan, hangt af van de reactie van Amerika.’

Azië is de toekomst van Parag Khanna verscheen eind april bij uitgeverij Lannoo

Deze titels worden getipt door Athenaeum Boekhandel in Amsterdam.

Troost in filosofie – Boëthius

Toen de laat-Romeinse filosoof en politicus Boëthius in het jaar 523 ter dood werd veroordeeld door koning Theodorik, besloot hij de hem resterende tijd te besteden aan het schrijven van een boek. Een fascinerend, experimenteel en aangrijpend werk, vertaald en ingeleid door Piet Gerbrandy.

De veerkracht van Nokia – Risto Siilasmaa

Risto Siilasmaa is de man die de comeback van Nokia aanvoerde. In dit boek vertelt hij het verhaal van Nokia’s ondergang en wederopstanding. Met overlevingsstrategieën en methoden van managementverandering waarvan iedere leider in het bedrijfsleven de vruchten kan plukken.

Bespiegelingen over de 
revolutie in Frankrijk – Edmund Burke

Een van de grote werken uit de achttiende-eeuwse politieke literatuur, waarin Burke met huiveringwekkende nauwkeurigheid de gewelddadige excessen voorspelde die zouden gaan plaatsvinden. Het boek geldt nog altijd als een klassieker in conservatieve kringen.

De gouden draad – Kassia St Clair

De gouden draad onthult het verborgen leven van stoffen, de rijke historie en de fascinerende verhalen. In dertien hoofdstukken beziet Kassia St Clair de beschaving en haar creativiteit. Aan de hand van stoffen vertelt ze een ongelooflijke en inspirerende geschiedenis van menselijk vernuft en daadkracht.

Omringd door psychopaten – Thomas Erikson

Sommige mensen hebben een persoonlijkheid die uitzonderlijk manipulatief is. Ze kunnen iedereen overtuigen. Ze houden ervan anderen te controleren. En ze verdraaien de waarheid om te komen waar ze willen. Thomas Erikson onthult hun methoden en helpt je te ontdekken wat jouw gedragsstijl is.

Auteur: Diederik Samwel