360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
Het verdriet dat je meeneemt van het slagveld
Eeuwenoud heldenepos vertolkt door topacteurs
Speelfilm – Wanneer Odysseus na de Trojaanse Oorlog eindelijk thuiskomt in Ithaka, raakt hij verwikkeld in een bloedige strijd om zijn troon en zijn vrouw Penelope. Bovendien staat het leven van zoon Telemachos op het spel. De Italiaanse regisseur Uberto Pasolini verfilmde Homerus’ heldendicht als The Return, met Ralph Fiennes en Julliette Binoche in de hoofdrollen.
Voor LA Times schrijft Katie Walsh dat de film ‘door de eenvoud en onopgesmukte schoonheid iets van toneel wegheeft’. Maar ‘terwijl de kijker het gevoel krijgt dat hij naar een explosie toewerkt’, slaagt de regisseur er volgens haar niet in om ‘uit dit beperkte dramatische register te breken en blijft het verwachte theatrale hoogtepunt uit’. Wel zit er veel diepgang in het spel van beide acteurs, die uiting geven aan het onuitsprekelijke verdriet dat je meeneemt van het slagveld en het jarenlange lijden van degenen die thuisblijven.’
‘Een uitgeklede, ruige kijk op het epische gedicht; een en al grotten, vuurlicht, juten zakken en modder’
Volgens Federico Pontiggia van Cinematografo gaat de film ten onder aan ambities: ‘Spaarzaam geacteerd, weinig pathos, poëtisch bleekjes en een ondermijning van de geest van Homerus.’ De criticus moet weinig hebben van de ‘uitgemergelde Fiennes’, herkent Binoche ‘alleen aan haar ogen’, maar is wel te spreken over de rol van Marwan Kenzari, ‘de opmerkelijkste figuur in deze slappe variant op de Homerische canon’.
Frank Scheck vindt in The Hollywood Reporter dat Pasolini het verhaal ‘terugbrengt tot de essentie. Dat resulteert in een grimmige, plechtstatige ervaring die de kijker opwindend of bloedeloos zal vinden’.
Voor La Scimmia Pensa benadrukt Lorenzo Pietroletti dat de regisseur zich niet zozeer richt op Odysseus ‘transformatie’ tot de man die aanspoelt op het strand, maar op ‘het uiteindelijke resultaat van zijn reis’. Zo belichaamt hij de ‘posttraumatische stress van een neerslachtig persoon die zijn heroïsche masker wil afzetten’.
In The Globe and Mail houdt Johanna Schneller het een op ‘een uitgeklede, ruige kijk op het epische gedicht; een en al grotten, vuurlicht, juten zakken en modder. Daarin verbeeldt Fiennes ‘een geestverschijning met spookachtige ogen, terwijl Binoche ‘stilte gebruikt om Penelopes ijzige woede over te brengen’.
The Return, regie Uberto Pasolini; vanaf 27 maart in de bioscoop.
De herontdekte roman noir van Elspeth Barker
Waarom we ook oog moeten hebben voor ‘het tweede slachtoffer’
LITERATUUR – ‘In een roman noir is iedereen verdorven,’ citeert Chelsea Fitzgerald romanschrijver Megan Abbott in LitHub. ‘Goed en kwaad zijn niet duidelijk gedefinieerd en misschien zelfs ongrijpbaar.’ Juist daarom leent het genre zich bij uitstek voor het ‘verkennen van complexe, systemische problemen, zoals genderongelijkheid of de onverschilligheid tegenover de niet-menselijke wereld. (…) Niet één ding is mis, alles is mis.’
Volgens Abbott is het dan ook geen wonder dat het genre ons juist nu aanspreekt, in een tijd waarin ‘bepaalde machtsstructuren niet langer logisch lijken en we ons afvragen: waarom zouden we ze nog gehoorzamen?’
Elspeth Barker was in veel opzichten haar tijd vooruit met haar roman O Caledonia uit 1991, die enkele decennia lang ‘vergeten’ werd. Niet alleen wordt de hogere positie van de mens ten opzichte van dieren in twijfel getrokken, het boek gaat ook over ‘iemand die geen plek in de samenleving heeft. Te intelligent, te rusteloos, te ongemakkelijk en te grensverleggend – Janet leek nergens in te passen, zelfs niet in haar eigen lichaam,’ aldus Times.
‘O Caledonia laat in het midden óf en hoe de mens een beschadigde wereld kan herstellen’
Deze Janet wordt op haar zestiende vermoord – meteen aan het begin van het boek –, waarna een vogeltje dat ze tijdens haar leven heeft gered zich uit wanhoop tegen de muren van het Schotse landhuis stort waar Janet woonde. ‘De echte intrige is niet wie haar doodde, maar waarom haar ouders niet om haar treurden,’ zegt Times. ‘“Alleen de waarzegsters, de vroedvrouwen, de kwaadsprekers spraken over haar, herhaalden eindeloos een litanie van verwijten; want iemand moest de schuld krijgen (…). Hun stemmen jammerden en dreunden, venijnig als de ijzige wind die hun hoofddoeken tegen hun gezichten sloeg terwijl ze ineengedoken stonden bij de bushalte in het dorp.”’
Als contrast naast de eigentijdse thematiek is de setting een ouderwetse ode aan Edgar Allen Poe: ‘… de wind [giert] over de kantelen, kauwen zwermen samen, een sinistere tuinman vilt konijnen in de keuken, haar excentrieke, bohemienachtige nicht Lila verzamelt paddenstoelen…’
De moordenaar wordt uiteindelijk bekend, maar, schrijft LA Review of Books, ‘O Caledonia laat in het midden óf en hoe de mens een beschadigde wereld kan herstellen. Dit mysterie blijft onopgelost (…) Barker suggereert echter dat er geen hoop is zolang mensen weigeren om het tweede slachtoffer onder ogen te zien.’
O Caledonia verschijnt in april bij uitgeverij Orlando, in een vertaling van Lisette Graswinckel.
Soapopera of het echte leven?
Dat maakt niet uit, volgens Diana Markosian
FOTOGRAFIE – ‘Ik weet niet op welk moment ik stopte met geloven in objectiviteit,’ zegt fotograaf Diana Markosian tegen The New York Times, dat zich in de kop van een artikel over haar documentaire Santa Barbara afvraagt: ‘Is het een soapopera of het echte leven?’ en meteen het antwoordt geeft: ‘Het is allebei.’
‘Markosians werk heeft niets van de afstandelijke fly-on-the-wallmethode die gebruikelijk is in documentairefotografie of journalistieke verslaggeving. Ze is levendig aanwezig in haar werk en regisseert situaties vaak zelf om precies de opname te krijgen die ze voor ogen heeft.’
‘Je blijft achter met de vraag: wat is echt, wat is betrouwbaar, wat is zeker? Wat is fictie en wat fantasie?’
De tentoonstelling Father volgt Markosian op de reis die ze maakte om opnieuw in contact te komen met haar vader door middel van familiefoto’s en video’s. Santa Barbara is een gereconstrueerde versie van Markosians jeugd, waarin acteurs scènes uit haar verleden naspelen. Ze werkte zelfs samen met een scenarioschrijver van de originele Amerikaanse soap Santa Barbara om de laatste dagen van haar gezinsleven in het post-Sovjet-Rusland te herscheppen, evenals het begin van haar nieuwe leven – met haar moeder, zonder haar vader – in Californië.
‘Je blijft achter met de vraag: wat is echt, wat is betrouwbaar, wat is zeker? Wat is fictie en wat fantasie?’ aldus Creative Review. ‘Maar misschien doet dat er niet toe. Het voelt niet misplaatst dat ze haar verleden op deze manier vormgeeft, want wat zijn herinneringen eigenlijk anders dan reconstructies van een vervlogen tijd, vervormd door de fragmentarische lens van de subjectiviteit?’
Father is van 18 april tot 24 augustus te zien in Foam, Amsterdam.
Wereldster wijst de weg in barre tijden
Terug naar de dansvloer in moorddadige sfeer
Popmuziek – Waar megasterren als Ariana Grande en Selena Gomez tegenwoordig op het witte doek verschijnen, dook Lady Gaga weer de geluidsstudio in voor haar zevende album: Mayhem.
‘Een plaat als een overwinningstournee waarin Lady Gaga teruggrijpt naar haar grootste hooks,’ schrijft India Block in The Standard. ‘Muziek om de hele nacht op te dansen. Met een kort, filmisch verhaal in elke track, in een behoorlijk moorddadige sfeer.’ Volgens Block wordt de muziek ongetwijfeld omarmd door de queerscene: ‘In tijden waarin onze rechten stevig onder vuur liggen, vormt dit album een geschenk.’
‘Een van ’s werelds grootste sterren is klaar om de popmuziek te ontwortelen’
Ook Robin Murray van Clash Magazine put in deze ‘roerige periode’ hoop uit de comeback van Lady Gaga. ‘Een van ’s werelds grootste sterren is klaar om de popmuziek te ontwortelen. En wij zijn er helemaal voor in.’ Hij schrijft over ‘volgasentertainment’ tijdens een ‘thrillerachtige achtbaanrit’.
,Minder enthousiast is Ed Power in Irish Times. Op een paar nummers na vindt hij de plaat ‘een mislukte poging om zichzelf opnieuw uit te vinden na haar rampzalige rol in Joker: Folie à Deux, als vriendin van. Make-up zonder inhoud, alsof haar creatieve batterijen leeg zijn.’
Voor Plattentests noteert Felix Heinecker dat hij op Mayhem ‘verdomd aanstekelijke nummers hoorde (…) waar je gewoon ontzettend blij van wordt. Zelfs een vermoedelijk ongelukje, het duet met Bruno Mars, blijkt te werken.’
Mayhem van Lady Gaga werd begin maart wereldwijd uitgebracht
