Arbeidsmigranten zitten vast op het Indiase platteland

Bajuram Marandi heeft geluk gehad, vindt hij zelf. Een paar dagen voordat op 24 maart de lockdown in India van kracht werd, kon hij nog vertrekken uit Bangalore, waar hij de afgelopen twee jaar als bouwvakker had gewerkt, en terugkeren naar zijn dorp in de deelstaat Odisha. De 34 jarige Marandi, die tot de Santhal-stam behoort, komt uit het dorp Kendugadi in het subdistrict Khunta. Hij is blij dat hij niet vast is komen te zitten in Bangalore, zoals zoveel andere arbeidsmigranten, maar hij is de eerste om toe te geven dat ‘het leven niet meer is wat het was’.

Zijn zorgen stapelen zich op. ‘Overheidsfunctionarissen zeggen dat we thuis moeten blijven,’ vertelt hij. ‘Maar onze kinderen moeten eten. Mijn vader is suikerpatiënt, hij heeft zijn medicijnen nodig. Er is hier geen werk, waar moeten we van leven?’ Hij en zijn vrouw hebben twee zoons en een dochter. Zijn ouders wonen bij hem in.

Medicijnen

Marandi’s vader Sahadev maakt zich ook zorgen. ‘We zijn blij dat Bajuram bij ons is. Maar we zijn ook bang. Hoe moeten we leven zonder zijn inkomen? Als er geen geld is, waarvan moet ik dan de medicijnen betalen die mijn diabetes onder controle houden?’

Marandi is niet de enige die in dit soort omstandigheden verkeert. De 46-jarige Rabi Mankadia (die behoort tot de Mankadia-stam) uit het dorp Dengam, ook in Khunta, zit in hetzelfde schuitje. Hij werkte sinds 2016 als timmerman in een fabriek in Old Delhi. Een dag voordat de treinen in Odisha stil kwamen te staan, in de derde week van maart, reside hij terug naar Odisha. Zijn vader had hem geld voor een treinkaartje gestuurd.

Mankadia zit klem. ‘Elke week vraagt de geldschieter de rente te betalen voor de lening die ik vorig jaar bij hem heb afgesloten. Ik zeg steeds dat ik geen baan heb, dat ik geen geld heb. Maar hij luistert gewoon niet.’

Hij had het geld geleend om zijn huis te repareren. Nu de lockdown steeds langer duurt en zijn werkloosheid dus ook, vraagt Mankadia zich af hoe hij die lening moet terugbetalen. Daar komt nog bij dat zijn zusje in september gaat trouwen. ‘Waar moeten we het geld voor de bruiloft vandaan halen? Naveen sarkar (de regering van deelstaatpremier Naveen Patnaik) zou ons moeten ondersteunen.’

Minor forest produce

Khunta is een van de meest afgelegen en achtergebleven subdistricten van het district Mayurbhani in Odisha. Zo’n 60 tot 70 procent van de bevolking leeft in stamverband en het aantal migranten naar andere deelstaten is hoog. Marandi en Mankadia staan model voor de honderdduizenden arbeidsmigranten die er wel in zijn geslaagd om naar hun oorspronkelijke dorp terug te gaan, maar die nu, zonder werk, worstelen om te overleven.

Volgens Sandeep Kumar Patnaik, onderzoeker aan het National Centre for Advocacy Studies in Bhubaneswar, heeft de helft van de 1,3 miljard inwoners van India geen toegang tot goede en voedzame voeding. De tribale volken en mensen uit de laagste kasten kampen met de grootste problemen: zo lijdt zo’n 60 procent van hen aan bloedarmoede.

Voor tribale gemeenschappen speelt minor forest produce (het kleinschalig verbouwen van allerlei bosproducten behalve hout) een belangrijke rol in hun dagelijks inkomen. In de deelstaat Odisha vormen de maanden maart tot en met juni het seizoen voor de pluk van mashua [knolcapucien], kendu [coromandelhout], chahar, [pithecellobium], amla [Indiase kruisbes], tamarinde enzovoort. Maar deze producten zijn moeilijk te verkopen, nu vanwege de lockdown de haat, de plaatselijke weekmarkten, zijn gesloten. Daardoor hebben de leden van deze gemeenschappen geen andere keuze dan hun oogst tegen bodemprijzen te verkopen aan lokale tussenhandelaren.

Soms kunnen ze niet eens een koper vinden. ‘Vorig jaar hebben we zo’n 3000 roepie [ongeveer 35 euro] verdiend met de verkoop van kendu en chahar,’ zegt Rabi’s vrouw, de 29-jarige Ujaldei Mankadia. Dit was geen goed jaar, vanwege de lockdown. ‘Ik heb tot nu toe nog maar 700 roepie [zo’n 8 euro] verdiend. Omdat er zo weinig kopers zijn, delen we onze oogst maar met andere familieleden.’

Succesverhalen

Te midden van alle onzekerheid en frustratie die de lockdown met zich meebrengt, kunnen mensen als Marandi en Mankadia iets leren van andere arbeidsmigranten, die al langer vóór de lockdown naar hun dorpen waren teruggekomen en van hun leven daar een succes hebben gemaakt. Neem bijvoorbeeld Lingaraj Mankadia uit het dorpje Dengham (ook in Khunta). Hij werkte ruim vier jaar als loodgieter in de havenstad Visakhapatnam, maar besloot vorig jaar terug te gaan naar zijn dorp. Daar heeft hij een bestaan opgebouwd door groenten te verbouwen, en nu kan hij zijn gezin daarvan onderhouden. Waarom is hij teruggekomen? ‘Er is wel geld in de steden, maar er is geen rust. Op een dag heb ik besloten een boerenbedrijf te beginnen in mijn dorp. Op je eigen land werken is het vredigste dat je kunt doen om te overleven,’ zegt hij met een glimlach.

Devinder Sharma, deskundige op het gebied van voedsel en handelsbeleid, zegt bondig: ‘Terugkeren naar de landbouw is de beste manier om de economie weer op gang te krijgen.’ De juiste mix van beleidsmaatregelen kan er naar zijn idee voor zorgen dat het boerenbestaan weer iets wordt om trots op te zijn en dat boerenfamilies hun waardigheid terugkrijgen, zodat ze zich in hun eigen dorp kunnen bedruipen.

Maar willen kleine boeren blijvend in hun onderhoud kunnen voorzien met landbouw, zodat ze niet langer door armoede worden gedwongen tot migratie, dan moet er ook aandacht zijn voor andere aspecten die erbij komen kijken, zoals knelpunten in de aanvoerlijnen van landbouwproducten. Die vormen een van de belangrijkste redenen waarom boeren steeds minder vertrouwen in landbouw hebben.

Het is duidelijk dat de ‘trickle-down’-benadering (waarbij de armen uiteindelijk ook profiteren van de toegenomen welvaart van de rijkeren) niet werkt. In de dorpen in Khunta zeggen alle boeren die ik spreek dat ze op de plaatselijke markten lage prijzen krijgen voor hun groenten. Het gevolg daarvan is dat de meeste jongeren landbouw niet als een goede mogelijkheid zien om in hun levensonderhoud te voorzien. Velen zien migratie als hun enige keuze.

Indiase arbeidsmigranten keren tijdens de nationale lockdown lopend vanuit Mumbai terug naar hun dorp. Veel arbeidsmigranten zijn dagloners; door de coronacrisis hadden ze geen inkomen meer. Daarmee verloren ze vaak hun slaapplek en waren ze gedwongen terug te keren naar het platteland. – © Satyabrata Tripathy / Hindustan Times / Rex / HH

Dat geldt ook voor Sundar Maji, een boer uit het dorpje Sanmamudia. Hij vertelt: ‘Vorig jaar heb ik ongeveer 800 kilo tomaten, 500 kilo kalebassen en 200 kilo uien geoogst. Maar ik moest ze voor heel weinig geld verkopen. Groenten zijn bederfelijk en er zijn geen koelhuizen in onze omgeving. Dus kunnen we onze oogst niet bewaren.’

De crisis waarmee terugkerende migranten in Khunta nu worden geconfronteerd, is nog basaler. Zelfs als mensen veertien dagen in quarantaine hebben gezeten, worden ze nog steeds gezien als dragers van het virus en worden ze in hun geboortedorp buitengesloten. Marandi’s vrouw vertelt dat ze elke keer als ze water gaat halen bij de handpomp in de wijk door sommige dorpsvrouwen wordt uitgescholden. ‘Ze zeggen: “We moeten voor hen oppassen. We kunnen het virus van hen krijgen,”’ vertelt ze.

Voor de terugkeerders die toch al onder grote zorgen gebukt gaan, is het een bittere ironie dat ze in hun eigen dorp, waar ze veiliger dachten te zijn dan in de steden, opnieuw worden gediscrimineerd.

“De pandemie verscheurt het sociale weefsel in onze dorpen”

‘Iedereen leeft in angst,’ zegt Manoj Sahu, een jongerenwerker uit het dorp Athapada. ‘Zodra het nieuws rondgaat dat iemand is teruggekeerd die uit quarantaine is gekomen, worden mensen nieuwsgierig en bang.’

Een journalist uit Baripada, die anoniem wil blijven, onthult dat de discriminatie op grond van kaste en klasse onder arbeiders toeneemt. ‘De pandemie verscheurt het sociale weefsel in onze dorpen.’

Hoe groter hun stigma, hoe groter de angst van mensen om medische hulp te zoeken, zeggen psychologen. En dat maakt het moeilijk om verspreiding van het virus tegen te gaan. Er is een gebrek aan kennis over covid-19, vooral in de tribale gebieden, en dus is het van levensbelang om goede voorlichting te geven en mensen bewust te maken van hun misvattingen.

Cruciale rol

Volgens onafhankelijke schattingen zijn er zo’n 139 miljoen arbeidsmigranten in het land. Verwacht wordt dat zo’n zeshonderdduizend migranten vanuit andere deelstaten naar Odisha zullen terugkeren. De deelstaatregering zal een brede strategie moeten ontwikkelen om te kunnen omgaan met de terugkeer van zo veel arbeidsmigranten in de huidige omstandigheden.

Deskundigen verwachten dat er de komende tijd veel minder migratie zal zijn tussen de deelstaten. Arbeidsmigranten spelen niet alleen een cruciale rol in de stedelijke economie, ze ondersteunen ook de economie in hun thuisstaat met het geld dat ze naar hun familie sturen. Tegen die achtergrond is het van cruciaal belang om het vertrouwen van arbeiders te herwinnen met betere werkomstandigheden en faciliteiten en via ingrijpende maatregelen op het gebied van sociale zekerheid; alleen zo kan er weer een evenwichtige migratiestroom ontstaan, volgens verschillende vakbondsleiders.

Wereldwijd heeft de pandemie een ongekende menselijke tragedie veroorzaakt. In India hebben de grote gevolgen van de lockdown voor arbeidsmigranten misschien wel voor het eerst en op ongekende schaal de verborgen werkelijkheid van migratie en het gebrek aan sociaal vangnet voor de armen blootgelegd. Opeens is de onzichtbare arbeidsmigrant zichtbaar geworden in de grootste democratie ter wereld.

Auteur: Abhijit Mohanty

Abhijit Mohanty is ontwikkelingswerker in Delhi. Hij heeft met inheemse gemeenschappen in India en Kameroen gewerkt, met name op het gebied van land-, bos- en waterbeheer.

The Wire
India | website | thewire.in

Indiase website, gericht op vrijheid van meningsuiting, democratie, onafhankelijkheid en kwaliteit, begrippen die volgens de oprichters weinig centraal staan in de Indiase journalistiek.