Chinese bedrijven kopen steeds meer Amerikaanse filmbedrijven op. En Hollywood doet er op zijn beurt alles aan het China naar de zin te maken. Komen hiermee Amerikaanse vrijheden in het gedrang?
JA
Het verbaast de meeste Amerikanen misschien te horen dat meer dan 140 Tibetanen zichzelf in de afgelopen vijf jaar in brand hebben gestoken om te protesteren tegen het toenemende misbruik van hun volk. In de meeste gevallen stierven deze mensen in een poging de wereld bewust te maken van Beijings doelgerichte onderdrukking, die de Dalai Lama ‘culturele genocide’ heeft genoemd.
Maar de Chinese regering heeft vergaande maatregelen getroffen om controle uit te oefenen op het geschreven en gesproken woord in China, en kon daardoor de berichtgeving over deze en soortgelijke zaken op eigen bodem grotendeels tegengaan.
Er heerst ongerustheid dat de invloed van de Chinese regering op westerse mediaorganisaties zal leiden tot aanpassing aan Beijing via directe censuur of druk om zelfcensuur toe te passen. Die ongerustheid zal alleen maar toenemen na de golf van Chinese investeringen in de VS. In de afgelopen vijf jaar zijn die gestegen van twee miljard dollar per jaar naar een geschatte twintig miljard dit jaar. Het hoeft niet te verbazen dat China’s investeringen in de VS vooral gericht zijn op mediabedrijven. Eén Chinees bedrijf, Dalian Wanda, heeft voor 3,5 miljard dollar Hollywood-filmstudio Legendary Entertainment gekocht, en probeert nu een aandeel in Paramount Pictures te bemachtigen. Bovendien heeft het de twee grootste bioscoopketens in Amerika gekocht: AMC en Carmike Cinemas.
We hebben al voorbeelden gezien van studio’s die de inhoud van films bewerken om de Chinese censuur tevreden te stellen
Waarom moeten we ons zorgen maken? Door controle te verkrijgen over de financiering en de distributie van Amerikaanse films, en die te onderwerpen aan censuur om toegang te krijgen tot de Chinese markt, zou Beijing kunnen dicteren wat wel of niet wordt gemaakt. We hebben al voorbeelden gezien van studio’s die de inhoud van films bewerken om de Chinese censuur tevreden te stellen, zoals Mission: Impossible III, Skyfall, World War Z en de remakes van The Karate Kid en Red Dawn.
Wat zal het effect zijn als meer westerse media in handen komen van door de staat gecontroleerde, Chinese bedrijven? Zouden films als Seven Years in Tibet in de ijskast worden gezet, uit angst om eigenaren van grote studio’s te grieven?
Er zijn diverse stappen die de VS nu zouden kunnen ondernemen zonder onze concurrentiepositie te ondermijnen. Allereerst moet de Commissie Buitenlandse Investeringen in de VS in staat worden gesteld om opnieuw te bekijken hoe buitenlands eigendom van autocratische regimes de creatieve vrijheid zou kunnen beperken. Ten tweede zou de Registratiewet voor buitenlandse agenten uit 1939 van toepassing moeten worden op buitenlandse censuur en invloed op Amerikaanse mediabedrijven.
En ten slotte moet het toezicht op buitenlandse propaganda en desinformatie verruimd worden, zodat autoritaire buitenlandse eigenaren van Amerikaanse media er ook onder vallen.
Auteur: Editorial Board
The Washington Post
Verenigde Staten | dagblad | oplage 700.000
Bewees zich met het publiceren van de Pentagon Papers. Eerste krant die zeven dagen per week verscheen (sinds 1980). Een van de meest invloedrijke kranten ter wereld. Centrum-rechts georiënteerd met een grote focus op de Amerikaanse politiek.
NEE
Staat China op het punt Hollywood over te nemen? De afgelopen jaren hebben de Chinezen enorm geïnvesteerd in de filmindustrie, en het is alweer jaren geleden dat Hollywood een film maakte waarin China in een negatief licht werd gesteld. Hollywoods lafhartige poging om bij de Chinezen in de smaak te vallen in ruil voor een deel van hun markt, valt alleen te vergelijken met de manoeuvres van Mark Zuckerberg om de blokkade van Facebook in China op te heffen.
Dat gezegd hebbende is het belangrijk om twee dingen in gedachten te houden: de Chinese filmindustrie blijft artistiek gezien hopeloos, en ze begint financieel te wankelen.
Allereerst de cijfers. In 2016 produceerde China’s veelgeprezen filmindustrie duizend films. Gemiddeld brachten die films in China ongeveer twee miljoen dollar op, terwijl een doorsnee westerse film daar zeventig miljoen oplevert. Hollywood tekende afgelopen jaar voor 42 procent van China’s omzet, hoewel er niet meer dan 34 westerse films mochten worden uitgebracht in China.
Bovendien zit bijna elk Chinees filmbedrijf in de financiële problemen, en daalde de kaartverkoop in 2016. De voornaamste reden voor deze daling is simpel: de censuur in China. Chinese films zullen slecht blijven zolang de regering zich bemoeit met de totstandkoming.
Gravity zou kansloos zijn, omdat het over een ramp in de ruimte gaat, iets wat de Chinese ruimtevaartorganisatie nooit zou toestaan
Neem bijvoorbeeld het meest ambitieuze Westers-Chinese project dat ooit is ondernomen: The Great Wall, met Matt Damon in de hoofdrol. Het verhaal was door en door conservatief: Damon en anderen verdedigden de Chinese staat tegen een bende monsters. Het enige wat goed was aan deze draak waren de special effects. Er wordt gefluisterd dat The Great Wall een verlies leed van 75 miljoen dollar.
Onlangs somde een Chinese reclameman de redenen op waarom er in China geen kaskrakers kunnen worden gemaakt. Een film als The Hunger Games zou nooit werken, merkte hij op, omdat ‘het om een groep arme mensen ging die zich verzetten tegen een dictator’. Gravity zou kansloos zijn, omdat het over een ramp in de ruimte gaat, iets wat de Chinese ruimtevaartorganisatie nooit zou toestaan. Voor The Fast and the Furious zou de hulp van de Chinese verkeerspolitie nodig zijn. En wat The Lord of the Rings betreft, vergeet het maar. In 2009 verkondigde de filmautoriteit van China dat er een ‘overvloed’ aan fantasyfilms was. Ze beval producers om toekomstige scripts louter en alleen op Chinese sprookjes te baseren.
Is het een probleem dat Hollywood zich in allerlei bochten wringt om de Rode Mandarijnen in Beijing te behagen? Beslist. Maar de dreiging moet niet overdreven worden. Vóór China Hollywood zo ver kan krijgen om hun verhaal te vertellen, moet het allereerst een fatsóénlijk verhaal te vertellen hebben.
Auteur: John Pomfret
Vertaler (beide stukken): Tineke Funhoff
Los Angeles Times
Verenigde Staten | dagblad | oplage 657.000
Meest links georiënteerde van de grote Amerikaanse kranten. Belangrijke nieuwsbron voor de entertainmentindustrie en winnaar van vele Pulitzerprijzen. Eigendom van de Tribune Company in Chicago.
