De afschaffing van het recht op abortus in de VS leidt tot een ware ‘sterilisatierevolutie’

Door de uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof zijn mannen meer gaan nadenken over de vraag hoe ze een ongewenste zwangerschap kunnen voorkomen. En daarbij komt dokter Guarín, a.k.a. ‘de Notenkraker’, goed van pas.

Joplin, Missouri. In een zwarte oplegger, aan de buitenkant bekleed met stripfiguurachtige afbeeldingen van zwemmende zaadcellen, hangt een vage geur van verschroeid vlees. In deze onconventionele behandelkamer op de parkeerplaats van een kliniek van Planned Parenthood [de Amerikaanse evenknie van de Rutgers Stichting] probeert een arts, niet met onverdeeld succes, een patiënt op zijn gemak te stellen. ‘Rustig ademhalen,’ zegt de tengere Esgar Guarín vriendelijk tegen Denny Dalliance. ‘Probeer diep adem te halen.’

Dalliance (31), een in het zwart geklede vrachtwagenchauffeur, probeert zijn kalmte te bewaren. Hij heeft net zijn leren jasje uitgetrokken en plaatsgenomen op de operatietafel. Nu zit hij zwaar te ademen, met dichtgeknepen ogen en een arm over zijn hoofd, terwijl zijn partner geruststellend over zijn arm aait. 

We zitten in de enige mobiele sterilisatiekliniek van het land, eigendom van Guarín, die als fervent pleitbezorger van deze ingreep ooit zichzelf voor het oog van de camera heeft gesteriliseerd. Hij is al twintig jaar arts en heeft de afgelopen jaren meer dan drieduizend mannen geholpen. Hij leidt Dalliance af door over andere dingen te praten, stelt hem vragen over van alles en nog wat: van de langste reis met zijn vrachtwagen (ruim 2500 kilometer, van Noord-Texas naar Los Angeles) tot zijn liefdesleven (Dalliance is polyamoreus) en zijn mening over de elektrische vrachtwagen van Elon Musk (‘dat is in feite die gast die in The Simpsons zijn monorail aan de man brengt’).

Dan is de ingreep uitgevoerd en vloeit de spanning weg. Guarín haalt voor Dalliance een blikje Fanta uit de minikoelkast. Vervolgens vertrekt de vrachtwagenchauffeur om zichzelf te trakteren op een troostmaaltijd: een vegetarische burrito van Taco Bell. Buiten op de parkeerplaats vertelt hij me dat hij al lang geleden heeft besloten dat hij gewoon geen kinderen wil. Met alle zorgen over de teloorgang van het klimaat en de democratie vindt hij het niet verantwoord om een kind op de wereld te zetten. Maar dat hij nu de moeite heeft genomen om vanuit Kansas City tweeënhalf uur te rijden om zich hier te laten helpen, heeft ook één concrete aanleiding, zegt hij: het terugdraaien door het Hooggerechtshof van Roe v. Wade, de eerdere uitspraak waarmee abortus in de VS was gelegaliseerd. 

Twintig minuten nadat deze zogenaamde Dobbs-uitspraak in juni was bekrachtigd, werd in Missouri een verbod van kracht op iedere vorm van abortus, behalve in medische noodgevallen. En dat, zegt Dalliance, ‘maakte de gevolgen van een ongeplande zwangerschap veel ernstiger’.

De Notenkraker

Vooral in staten met een grote Republikeinse meerderheid, zoals Missouri, waren veel vrouwen ontdaan over de Dobbs-uitspraak; ze stelden zich voor wat hun nu te wachten stond bij een ongewenste zwangerschap. Dalliance was een van de vele Amerikaanse mannen die zich afvroegen wat zij konden doen om zo’n zwangerschap te voorkomen. Die mannen gingen in de maanden na de uitspraak naar de dokter voor een vasectomie, oftewel sterilisatie: een vorm van anticonceptie waarbij de zaadleiders worden afgesloten, zodat de zaadcellen niet meer weg kunnen uit de zaadbal en dus geen eitje meer kunnen bevruchten. Het is een remedie waartoe veel stellen hun toevlucht nemen nu in dertien staten met een Republikeinse meerderheid abortus weer volledig verboden is. Landelijke cijfers zijn er nauwelijks, maar overal in het land maken ziekenhuizen en artsen melding van een opvallende stijging in het aantal vragen over en afspraken voor deze ingreep, vooral onder jonge, kinderloze mannen. De hashtag #vasectomy, vaak met filmpjes van vrouwen die spullen klaarleggen voor de nazorg voor hun partner, is op TikTok inmiddels al 650 miljoen keer bekeken.

Guarín spreekt van een ‘sterilisatierevolutie’. In de 48 uur na de uitspraak van het Hooggerechtshof steeg het bezoek aan zijn website met 250 procent. In de maand daarna verdubbelde het aantal sterilisaties dat hij uitvoerde. En normaal werkt hij vooral in Iowa, maar nu maakt hij in samenspraak met Planned Parenthood een tournee door Missouri, waar hij de ingreep uitvoert op parkeerplaatsen van de klinieken van die organisatie. Zijn vijf ton zware trailer van 8,5 bij 2,5 meter is voorzien van stromend water, een wc en een printer. Achterop staat met grote letters ‘toeter als je gesteriliseerd bent’. De wagen is online viraal gegaan als ‘De Notenkraker’, een schertsende naam die bedacht is door zijn vrienden, al vindt Guarín zelf ‘de Fabeltjeskraker’ toepasselijker. 

Ik rijd drie dagen met hem mee, van St. Louis naar de industriesteden Springfield en Joplin in het zuidwesten van Missouri, en zie dat tientallen mannen van alle leeftijden, beroepen en politieke voorkeuren bij Guarín aankloppen voor zijn ‘snelle, effectieve, stressvrije’ sterilisatie ‘zonder naald of scalpel’. Extreem-linkse types (waaronder zelfs één anarchist) en tegenstanders van abortus, mannen die onlangs werkloos zijn geworden en ten minste één man die denkt dat Biden de verkiezingen heeft gestolen.

Of ze nu vóór 24 juni al voornemens waren om zich te laten steriliseren of niet, de meeste van de vijftien mannen die ik heb gesproken zeggen dat de uitspraak van het Hooggerechtshof hun wel een extra zetje heeft gegeven. Sommigen zien in sterilisatie het enige alternatief, omdat abortus in sommige staten nu al niet meer mogelijk is en zelfs de kans bestaat dat het Hof, gelet op een toespeling van rechter Clarence Thomas, hierna ook het recht op voorbehoedsmiddelen zou willen aanpakken. Anderen zeggen dat ze nooit voor abortus zouden kiezen, maar dat de Dobbs-uitspraak de stap naar sterilisatie wel makkelijker heeft gemaakt, en dat ze het daarom doen.

‘Niet dat ik niet van mijn kinderen hou. Maar het wordt tijd dat er geen nieuwe meer bij komen’

Maar de uitspraak van het Hooggerechtshof is niet hun enige motief. Veel patiënten die langskomen bij Guarín en Margaret Baum, de arts van Planned Parenthood met wie hij samenwerkt, vertellen ook over hun geldzorgen: mannen die onlangs hun baan zijn kwijtgeraakt, kleine zelfstandigen zonder ziektekostenverzekering en mannen die zich gewoon geen verdere gezinsuitbreiding kunnen veroorloven. In de woorden van Anthony Phillips (30), een elektricien uit St. Louis: ‘Kinderen kosten klauwen met geld. Ik heb een hypotheek af te betalen, we hebben auto’s, het leven is al duur genoeg, en nog een kind erbij… dat tikt aan.’

De stijging van het aantal sterilisaties leidt tot een debat over de verantwoordelijkheid van mannen als het gaat om de reproductieve gezondheid van henzelf en hun partner. Volgens een onderzoek dat in 2017 verscheen in het Journal of Sex Research komt de last van anticonceptie voor een onevenredig groot deel op de schouders van vrouwen terecht – zij ondergaan een ingreep of slikken middelen die pijnlijke bijwerkingen kunnen hebben. Waar sterilisatie bij de vrouw vaak meerdere bezoeken aan een arts en enkele weken herstel vergt, is het steriliseren van een man een simpele poliklinische ingreep. Het is in tien minuten gebeurd, het is het eenvoudigste en effectiefste voorbehoedsmiddel voor mannen, en het is in sommige gevallen ook terug te draaien. 

Guarín heeft een boekje van Gabrielle Blair met de titel Ejaculate Responsibly in zijn kast liggen, een pleidooi om campagnes tegen ongewenste zwangerschap niet op vrouwen maar op mannen te richten. (‘In het lichaam van een vrouw bevindt zich ongeveer 24 uur per maand een vruchtbaar eitje. (…) Het sperma van een man is 24/7 vruchtbaar,’ schrijft Blair.) 

‘Het is effectiever om de kogels uit een pistool te halen dan iemand een kogelvrij vest aan te trekken,’ zegt Jackson Frazier (32) uit St. Louis. Dat hij zich laat steriliseren is ‘100 procent’ ingegeven door de recente uitspraak van het Hooggerechtshof. Dat geldt niet voor Gabe Meadows (42), een Republikeinse aannemer en quaddealer uit Ozark. Hij denkt ‘dat het gewoon niet mogelijk is’ dat Biden de verkiezingen heeft gewonnen, en hij had nog niet over de uitspraak van het Hooggerechtshof gehoord voor ik erover begon. (Er is overigens geen bewijs voor grootschalige fraude bij de verkiezingen van 2020.) 

Nadat Guarín de ingreep heeft uitgevoerd, vertelt Meadows me waarom hij deze stap zet. Hij was er al een tijdje aan toe, vertelt hij, want hij heeft al zeven kinderen, maar hij durfde niet goed naar de dokter te gaan. ‘Ik neem geen griepprik, geen vaccinaties, daar doe ik allemaal niet aan,’ zegt hij terwijl hij in de keuken van Planned Parenthood zit bij te komen, het mondkapje onder zijn kin. Maar toen kreeg hij van zijn moeder, en van de jurist die hem bijstaat in de zaak om het ouderlijk gezag over een van zijn kinderen, een link naar de gratis kliniek van deze organisatie die zich inzet voor het recht op abortus en die haar financiering al jarenlang bedreigd ziet door de Republikeinse Partij. Meadows vond dat het onderhand tijd werd. ‘Niet dat ik niet van mijn kinderen hou,’ zegt hij, ‘maar het wordt tijd dat er geen nieuwe meer bij komen.’

Zorgeloze seks

De eerste keer dat Guarín over sterilisatie hoorde, was op zijn elfde. Hij woonde toen nog in Bucaramanga, in Colombia, in een machocultuur waarin mannen een vastomlijnde rol hebben en de schade die ze anderen berokkenen vaak wordt vergoelijkt. Maar zijn moeder eiste dat zijn vader zich liet steriliseren. De reden: hij had een kind gekregen bij een andere vrouw. ‘De reactie van mijn vader trok mijn aandacht nogal,’ vertelt hij me op een avond als we over de I-44 door de Ozarks rijden, waar passerende SUV’s, vrachtwagens en personenwagens naar ons toeteren. Toen zijn moeder het woord ‘sterilisatie’ liet vallen, betrok het gezicht van zijn vader en werd het een heel ernstig gesprek. Het was een hoge prijs, maar die moest hij ervoor over hebben als hij zijn dochter nog wilde zien, dus verbeet hij zijn mannelijke trots. ‘Ik weet dat dit nogal beeldend klinkt,’ zegt Guarín, ‘maar het was letterlijk alsof mijn moeder hem bij de ballen had.’ 

Zijn vader liet zich steriliseren, en dat gesprek tussen zijn ouders is hem altijd bijgebleven – ook toen hij in 2003 naar de Verenigde Staten verhuisde omdat zijn vrouw, een microbioloog, een aanstelling kreeg bij de Universiteit van Maryland. Jaren later vestigde het echtpaar zich in Des Moines, Iowa, waar Guarín huisarts werd. 

Zo’n tweeënhalf jaar geleden, toen hij nog voltijds als huisarts werkte en daarnaast sterilisaties uitvoerde, besefte hij ineens dat hij vijf verschillende vrouwen had helpen bevallen van kinderen die allemaal van dezelfde vader waren. Hij had een goede verstandhouding met die man en probeerde hem over te halen zich te laten steriliseren. ‘Hier is een optie,’ zei hij tegen hem, ‘laat mij je helpen aan die mogelijkheid tot – letterlijk – zorgeloze seks.’ Maar de man wilde niet. ‘Toen begon ik enorm na te denken over hoe dat toch komt.’

Er zit blijkbaar iets in het mannelijkheidsideaal dat sommige mannen ervan weerhoudt zich te laten steriliseren, zelfs als ze het eigenlijk wel zouden willen. Eeuwenlang is in veel culturen de mythe in stand gehouden dat een man (een échte man) alleen gedijt bij de gratie van competitie, dominantie en seksuele verovering. Ook in de politiek zie je dat steeds weer opduiken, van het snoeven van Donald Trump over wat in feite seksueel geweld is tot de kritiek van senator Josh Hawley op wat hij een linkse oorlog tegen ‘assertieve’ mannelijkheid noemt. Sommige mannen vrezen ten onrechte dat sterilisatie nadelige effecten kan hebben op hun potentie, of dat het ze ‘minder man’ maakt, en er is geen gebrek aan fabeltjes over wat de ingreep precies behelst.

Dat is te merken in Joplin, waar in 2020 72 procent van de kiezers op Trump stemde en in 2022 73 procent op de Republikeinse senator Eric Schmitt (voorheen als procureur-generaal belast met de handhaving van het abortusverbod in de staat). Jacob Baughman (40), een dakdekker met een flinke baard, kreeg met die fabeltjes te maken toen hij zijn collega’s vertelde wat hij van plan was. ‘We zijn dakdekkers onder mekaar, die nemen geen blad voor de mond,’ zegt hij met een bulderende lach. ‘Ze gaan je ballen eraf hakken! En ik van: nee, zo gaat dat niet meer.’ 

Toen Guarín besloot zich volledig aan het uitvoeren van sterilisaties te wijden, wilde hij de drempel voor mannen zo laag mogelijk maken. Patiënten hoeven niet met de assistent te bellen voor een afspraak, maar kunnen zich online opgeven. Andere artsen vragen soms wel 1300 dollar of meer voor de ingreep, hij slechts 699 dollar. (De meeste zorgverzekeraars hebben sterilisatie wel in hun pakket, maar ze zijn daar niet landelijk toe verplicht.) 

En toen kwam Guarín met zijn mobiele kliniek. Hij was op dat idee gekomen toen hij in 2017 een reis maakte voor World Vasectomy Day, een non-profitorganisatie waarvoor hij in de medische adviesraad zit. Op reis in Mexico zag hij dat daar mobiele klinieken worden gebruikt voor de zorg aan mensen in afgelegen gebieden. Hij raakte geobsedeerd door dit idee, vertelt hij, en in de zomer van 2020 besloot hij uit eigen zak de aanschaf en inrichting te bekostigen van zijn trailer en de Ford F-150 waarmee hij rondrijdt. En dat model blijkt te werken: elke maand gaat hij er een week mee op pad en dan zit zijn afsprakenboekje altijd vol.

‘Niemand heeft tot nu toe iets gezegd over het feit dat ik als latino midden in een van de witste staten van Amerika aan de lopende band witte mannen steriliseer’

Nu artsen na de Dobbs-uitspraak worden overspoeld met aanvragen van jonge, kinderloze mannen, beginnen sommigen te aarzelen en stellen ze zelfs een minimumleeftijd in. Guarín zegt dat hij elke patiënt boven de achttien aanneemt, maar wel controleert of ze er goed over hebben nagedacht en vraagt of ze hebben overwogen sperma te laten invriezen bij een spermabank, omdat het niet zeker is dat de ingreep ongedaan kan worden gemaakt. (Daarvoor ligt de slaagkans volgens de Mayo Clinic ergens tussen de 30 en 90 procent, afhankelijk van verschillende factoren.) 

De terughoudendheid in de medische wereld is volgens Guarín ook terug te voeren op de beladen geschiedenis van gedwongen sterilisaties in de Verenigde Staten. Van het begin van de twintigste eeuw tot ver in de jaren zeventig waren er onder invloed van het eugenetische gedachtengoed nog overheidsprogramma’s waarbij mannen en vrouwen van kleur, met name Afro-Amerikaanse en Puerto Ricaanse vrouwen, onder dwang werden gesteriliseerd. Vorig jaar sprak het hoofd van Planned Parenthood haar ondubbelzinnige veroordeling uit over de banden die oprichter Margaret Sanger had gehad met racistische organisaties en aanhangers van de eugenetica.

Als ik Margaret Baum vraag wat zij zou zeggen tegen een patiënt van kleur die zich zorgen maakt vanwege dat verleden, zegt ze dat ze onmiddellijk zou erkennen dat dit heel kwalijk is geweest. ‘Maar dan zou ik zeggen: afgezien daarvan zijn dit de medische feiten over de veiligheid en de slaagkans van deze ingreep, en ik laat het aan jou over om te kiezen wat het beste is voor jou en jouw lichaam.’ 

Toch blijven er altijd sceptici. Online heeft ten minste één columnist het streven naar laagdrempelige sterilisatie al uitgemaakt voor ‘verkapte eugenetica’. ‘Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik ervan sta te kijken,’ zegt Guarín. ‘Niemand heeft tot nu toe iets gezegd over het feit dat ik als latino midden in een van de witste staten van Amerika aan de lopende band witte mannen steriliseer.’

Twilightzone

De kliniek van Planned Parenthood in Joplin is een kleine bakstenen blokkendoos, vlak bij een tweedehands autohandel, een zonnestudio en een baptistenkerk. Net als bij andere klinieken van de organisatie hangt er bij de ingang een blauw spandoek met de tekst ‘We zijn er nog’. Terwijl Guarín in zijn trailer sterilisaties uitvoert, ontvangt Baum andere mannen in de kliniek. Politiek en geloof zijn doorgaans geen gespreksonderwerp in de behandelkamer, maar soms beginnen de patiënten er zelf over. 

Neem Casey Saddler (47). Als hij op de grijsgroene behandeltafel ligt, vertelt hij Baum dat hij net terug is uit China, waar hij sinds 2009 Engelse les gaf. Eenmaal terug in een Amerika waar abortus ineens weer verboden kan worden, voelt het alsof hij ‘in de twilightzone’ is beland. ‘Het is bizar dat de mensen die razen en tieren over hun geloofsvrijheid zelf wel hun geloof willen opleggen aan mensen die het niet delen,’ zegt hij. Hij had eerst geprobeerd om zich in China te laten steriliseren, maar daar drong zijn arts erop aan dat niet hij maar zijn vrouw zich liet steriliseren. ‘Ik sta helemaal achter deze ingreep,’ zegt zijn vrouw Yaxian Yu – waarop iedereen moet lachen.

Baum is gynaecoloog en medisch directeur van Planned Parenthood in de regio St. Louis en Zuidwest-Missouri. Tot juni bood haar kliniek abortussen aan, maar nu moet ze daarvoor met haar patiënten naar het zuiden van de staat Illinois, waar abortus nog wel is toegestaan. (Planned Parenthood heeft onlangs ook een mobiele abortuseenheid in gebruik genomen.) Maar steriliseren mag overal, dus besloot ze in 2021 die techniek te leren, deels vanwege het politieke klimaat in het land, maar ook omdat ze het ‘hele scala’ aan mogelijkheden voor gezinsplanning wil kunnen aanbieden. Ze vond het niet redelijk dat de ene helft van de bevolking met de last wordt opgezadeld en de andere helft zich nergens druk om hoeft te maken. Dus nam ze contact op met het Midwest Access Project, een non-profitorganisatie in Illinois die artsen opleidt in het verlenen van reproductieve gezondheidszorg. Die koppelde haar aan Guarín, die naar Missouri afreisde om haar op te leiden.

Sindsdien is de capaciteit van Planned Parenthood voor deze ingreep enorm uitgebreid, zegt Baum. Zowel het aantal vrouwen als het aantal mannen dat zich in de klinieken van haar district laat steriliseren is gestegen, maar de stijging van het aantal mannen is veel groter. Volgens hun eigen cijfers werden in St. Louis en Zuidwest-Missouri in juli 2022 achttien vrouwen gesteriliseerd, tegen 42 mannen. In augustus lieten acht vrouwen zich steriliseren, maar ook weer 42 mannen. Vergelijk dat met augustus 2021, toen er maar veertien mannen en drie vrouwen werden gesteriliseerd. Een aantal van hen betrof volgens Baum transvrouwen die haar vertelden dat het wegnemen van de mogelijkheid om iemand zwanger te maken hen bevestigde in hun genderidentiteit.

Saddler doet niet kinderachtig als hem wordt gevraagd of hij zelf wil meekijken. Hij gaat overeind zitten en kijkt naar de tere zaadleider. ‘Dus dat hele kleine…’ begint Baum, om zichzelf grappend te corrigeren: ‘Ik bedoel, oké, ik zeg wel klein, maar die van jou zijn niet kleiner dan die van een ander.’ De lijntjes rond haar ogen bewegen mee met de glimlach onder haar mondkapje. ‘Weet ik, weet ik,’ zegt Saddler een beetje vaag, en hij gaat weer liggen, de armen over zijn buik gevouwen.

Aan het eind van de derde dag hebben ze met z’n tweeën 61 mannen gesteriliseerd. Guarín is doodop. Maar zijn werk zit er nog niet op. Zoals elke avond maakt hij eerst nog zijn instrumenten steriel, verschoont het papier op de onderzoekstafel, sjouwt de zandzakken naar binnen die als ballast voor de promotiebanieren dienen, verstuift ontsmettingsmiddel in de behandelkamer en gaat dan op zoek naar een tankstation om zijn aggregaten bij te vullen. Uit een klein bluetoothspeakertje klinkt Spaans- en Engelstalige muziek, van Maná’s Mariposa traicionera tot You Shook Me All Night Long van AC/DC. 

Guarín put voldoening uit zijn werk, ook al verkeren zijn patiënten soms in moeilijke omstandigheden. Met elke nieuwe patiënt hoort hij ook weer nieuwe verhalen over hoe mannen hiermee worstelen. Hij kan daaruit putten om in gesprekken met andere mannen weer een vertrouwensband te kweken en ze ervan te overtuigen dat sterilisatie een verstandige keuze is. ‘Van elk geval op zich leer je weer iets, en dat neem ik mee,’ zegt hij. En er was één verhaal in Springfield waar hij niet alleen iets van leerde, maar dat hij hartverscheurend vond.

‘Het is geen zwart-witkwestie. Er is een groot grijs gebied’

Een man kwam binnen met zijn vrouw. Guarín vroeg of ze kinderen hadden. Nee, dat hadden ze niet. Oké, zei Guarín, als je daar tevreden mee bent, is het geen probleem. ‘Nou, eigenlijk hadden we wel kinderen gewild,’ zei de man. Maar zijn vrouw had door een infectie littekenweefsel in haar baarmoeder opgelopen, en dat verhoogt het risico op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, een levensbedreigende en uiterst pijnlijke complicatie. Beëindiging van de zwangerschap is dan de enige remedie. En bij het verbod op abortus is in Missouri dan wel een uitzondering gemaakt voor medische noodgevallen, maar veel artsen zijn bang dat de wet te vaag geformuleerd is en patiënten met dergelijke levensbedreigende aandoeningen daardoor toch gevaar lopen.

‘Wat je dan krijgt is dat heel, heel veel ziekenhuizen niet weten wat ze ermee aan moeten, want dan moet je een zwangerschap beëindigen en daar willen ze niet op worden afgerekend,’ zegt Guarín. Hij had wel vaker aan die theoretische mogelijkheid gedacht, maar nu had hij daadwerkelijk een man voor zich die zich moest laten steriliseren als gevolg van de beslissing van zes opperrechters. ‘Dat is nou precies waarover niet is nagedacht voordat [het federale recht op abortus] werd teruggedraaid. Het is geen zwart-witkwestie. Er is een groot grijs gebied.’

Hij maakt zich zorgen over de toekomst van het land waar hij zich binnenkort laat naturaliseren. Zorgen over de politisering van de rechtspraak, over de neiging van politieke partijen om niet meer samen te werken maar langs elkaar heen te praten, en over de polarisatie van de samenleving waar zijn in de VS geboren dochters opgroeien. Die dochters zijn trots op hun Colombiaanse afkomst, maar hij zegt altijd: ‘Dit is jullie land.’ 

Toen in 2015 de campagnes voor de Republikeinse voorverkiezingen op gang begonnen te komen, vertelde zijn jongste dochter Manuela, destijds vijf jaar oud, over iets wat haar op school was overkomen. Een van haar klasgenootjes had zich misdragen en zij had hem gewaarschuwd dat ze het tegen de juf zou zeggen als hij niet ophield. En toen had het jongetje zich omgedraaid en tegen haar gezegd: ‘Doe maar, dan laat ik je ouders terugsturen naar hun eigen land.’ 

We rijden in het donker als Guarín dit vertelt. De stilte die na dit verhaal valt, wordt doorbroken door het getoeter van een auto die hem inhaalt. Een man in een Prius, hij lacht naar Guarín. Die lacht ook, en toetert terug.

Lees ook:

Deze tiener uit Texas wilde een abortus. Nu heeft ze een tweeling