Decennialang werden Amerikaanse buitenwijken volledig ingericht op de auto. Het resultaat: onbeheersbare files en een obesitasepidemie. Daarom gooien planologen nu het roer om.
Stel, je woont in Prince George’s County, een district in de Amerikaanse staat Maryland, en je wilt een pak melk kopen. Ook voor zo’n eenvoudige boodschap moet je dan meestal in de auto stappen. Daar komt verandering in, als het aan de plaatselijke planologen ligt. Al jaren spelen zij met de gedachte gemeentes her in te richten, op zo’n manier dat inwoners een eenvoudige boodschap voortaan met de fiets of te voet kunnen doen. Dat zou de files flink terugdringen.
Verkeersproblemen oplossen is echter niet de enige zorg van die planologen. Ze hebben ook oog voor de gezondheidsrisico’s van steden waarvan het uitgestrekte patroon helemaal op autogebruik is afgestemd.
Bijna 70 procent van de volwassenen in Prince George’s County lijdt aan overgewicht. Er zijn weinig trottoirs en het voelt er op veel plekken te onveilig aan om te wandelen, te fietsen of buiten te spelen – door auto’s of door criminaliteit. De woon-werkafstand is gemiddeld een van de grootste in de regio rond Washington. Veel inwoners hebben dus weinig tijd om de hond uit te laten, en nog minder om naar een sportschool te gaan.
Vorig jaar is de levensverwachting in de VS voor het eerst sinds 1993 gedaald
In hun streven de volksgezondheid te verbeteren willen de ambtenaren van Prince George’s verder gaan dan verkeersbeperkende maatregelen invoeren. De bebouwde omgeving moet op de schop. Dat wil zeggen: de manier waarop gebouwen, straten en overige nieuwbouw worden ontwikkeld – en op welke plekken – moet anders.
Een meer op gezondheid gerichte stedelijke planning is inmiddels bittere noodzaak in de Verenigde Staten. Het aantal kinderen en volwassenen met obesitas is explosief toegenomen, evenals type 2 diabetes, hart- en vaatziekten en andere aandoeningen die te maken hebben met overgewicht. Voorlichtingscampagnes en waarschuwingen van artsen hebben weinig uitgehaald. Vorig jaar is de levensverwachting in de VS voor het eerst sinds 1993 gedaald, deels als gevolg van hart- en vaatziekten, beroertes en diabetes. Dit staat allemaal in een onlangs vrijgegeven rapport van de federale overheid.
En het gaat niet alleen om lichamelijke gezondheid. Het behoud van bomen en groene ruimtes lijkt cruciaal voor de geestelijke gezondheid van een gemeenschap. Uit recent onderzoek van de Stanford-universiteit blijkt dat tijd die je doorbrengt in de natuur zowel je humeur als je werkgeheugen kan stimuleren, en hersenactiviteit die samenhangt met depressie juist terugdringt. In voorsteden, waar garagedeuren veranda’s hebben vervangen, hunkeren sommige bewoners naar sociaal contact, zo zeggen deskundigen.
‘Mensen beginnen echt te begrijpen wat er mis is gegaan in de manier waarop we onze steden en voorsteden de afgelopen vijftig jaar hebben ingericht. Hoe we die helemaal hebben afgestemd op autogebruik,’ zegt Susan Powers, president van Urban Ventures, een bedrijf uit Denver dat in deze stad bezig is een grote, ‘gezondheidsgerichte’ gemeenschap van zo’n acht hectare op te richten.
De gemeenschap, die al een aantal bewoners heeft, propageert ‘een gezonde levensstijl en simpeler wonen’, met tuinen, miniatuurparkjes en een netwerk van paden.
Het verband tussen ruimtelijke ordening en volksgezondheid krijgt ook elders meer aandacht. Veel voorsteden streven naar herontwikkeling van hun verkeerscorridors: brede straten, geflankeerd door winkelcentra, tankstations en parkeerterreinen uit de jaren vijftig. Die op auto’s afgestemde inrichting blijkt gevaarlijk voor voetgangers en fietsers, aldus planologen, en is ook steeds minder van deze tijd: grote bevolkingsgroepen als millennials en babyboomers hebben een voorkeur voor compacter wonen, waarbij veel op loopafstand bereikbaar is.
Die focus op gezondheid is een van de redenen dat er volgens planologen zo veel trottoirs worden verbreed, straatverlichting verbeterd, en wegen ‘afgeslankt’ door fietspaden en trottoirs aan te leggen.
Verschuiving in het denken
Het district Fairfax County, in het noorden van de staat Virginia, breidde zijn nieuwe economische ontwikkelingsplan onlangs uit met een paragraaf ‘gezonde leefomgeving’. Gloria Addo-Ayensu, directeur gezondheid van Fairfax: ‘De mensen beseffen het nog niet, maar ruimtelijke ordening, bestemmingsplannen, huisvestingsbeleid: ze vallen allemaal onder gezondheidsbeleid. Het is een verschuiving in het denken.’
Gezondheidsambtenaren zeggen dat mensen braaf ja knikken als de dokter hun adviseert beter te eten en meer te bewegen, maar dat hier niets van terechtkomt als er geen goede supermarkt in de buurt is, en er geen veilige plekken zijn om te wandelen, te joggen en buiten te spelen.
Xuemei Zhu, universitair hoofddocent architectuur aan de Texas A&M-universiteit, heeft studie gedaan naar de bewoners van Mueller, een op voetgangers ingestelde gemeente van zo’n 300 hectare die net buiten de stad Austin wordt gebouwd. Een verkennend onderzoek van Zhu en haar collega’s uit 2014 laat zien dat 65 procent van de inwoners van Mueller zegt er fysiek actiever te zijn geworden. De gezondheid van 48 procent zou naar eigen zeggen zijn verbeterd.
In Montgomery County in Maryland zegt directeur planologie Gwen Wright dat het district streeft naar ‘10 minuten-wonen’, ofwel: de mogelijkheid kantoren, winkels, horeca en scholen te bereiken in een ‘uitnodigende’ wandeling van maximaal 10 minuten.
‘Volgens mij is het een kwestie van instelling,’ aldus Wright. ‘We moeten zeggen: Wij worden een gemeente waar je goed kunt wandelen en in de openbare ruimte kunt toeven, en waar mensen dat ook graag willen. Misschien kan niet iedereen drie keer per week sporten, maar we weten allemaal dat we meer zouden kunnen lopen.’
Auteur: Katherine Shaver
Vertaler: Carl Stellweg
The Washington Post
Verenigde Staten | dagblad | oplage 700.000
Eerste krant die zeven dagen per week verscheen (sinds 1980). Een van de meest invloedrijke kranten ter wereld. Centrum-rechts georiënteerd met een grote focus op de Amerikaanse politiek.
