De Amerikaanse krant blijft opvallend neutraal over de opkomst van de controversiële immigrantenpartij Denk. Maar partijleiders die alleen interviews geven als zij hun uitlatingen voorafgaand aan publicatie kunnen autoriseren, dat kan écht niet.
Europa heeft zijn portie boze partijen tegen immigratie de laatste tijd wel gehad. Daarentegen zet één partij de immigratiepolitiek op zijn kop door waarschijnlijk als eerste in Nederland met een pro-immigrantenstandpunt te komen. De partij, Denk, wordt geleid door mensen van etnische komaf. De multiculturele kandidaten verzetten zich tegen xenofobie en racisme in Nederland.
Denk positioneert zichzelf als antwoord op de ‘eigen-volk-eerst’- en isolationistische gedachte van Geert Wilders’ PVV, die het goed doet in de peilingen. ‘Uniek aan Denk is dat de partij volledig in handen is van mensen met een etnische achtergrond,’ zegt de van oorsprong Nederlandse Cas Mudde, specialist op het gebied van Europese radicale politieke partijen. ‘In Nederland zitten niet-blanken al heel lang in het parlement, maar alle partijen worden nog altijd door witte Nederlanders gedomineerd,’ aldus Mudde, universitair docent aan de School for Public and International Affairs van de Universiteit van Georgia. ‘Er is nog nooit een door niet-blanke Nederlanders gedomineerde partij geweest die kans maakte om in het parlement te komen.’
Controversieel
Denk bleek controversieel. De partij werd door politieke tegenstanders met scepsis begroet en stuitte in de media op kritiek. Ze werd er door Het Parool van beschuldigd ‘het vuurtje van de onvrede onder immigranten op te stoken’. Op social media wordt Denk een partij van ‘Nederlandhaters’ genoemd.
Tot de politieke doelstellingen van Denk behoren het weren van de pejoratieve term ‘allochtoon’ uit wetgevende instanties en het vervangen van termen als ‘integratie’ door ‘acceptatie’. Ze wil een ‘racismeregister’ bijhouden van gekozen vertegenwoordigers die zich van hatelijke taal bedienen en diegenen van openbare functies uitsluiten die racisme aanwakkeren. Ze is ook voor een slavernijmuseum en de afschaffing van Zwarte Piet.
‘Denk is veel moderner, veel slimmer in de manier waarop ze leden mobiliseert’
De oprichters van Denk zijn weggezet als ‘marionetten’ van de president van Turkije, Recep Tayyip Erdogan, maar doen er alles aan de basis van de partij te verbreden door belangrijke vertegenwoordigers van minderheidsgroeperingen in Nederland aan zich te binden. Afgelopen november werd Tatjana Maul, voormalig Miss Nederland en dochter van een Macedonische moeder en een Pools-Nederlandse vader, persvoorlichter van de partij. De grootste boost van Denks profiel vond plaats in mei, toen de in Suriname geboren tv-presentator en danseres Sylvana Simons aankondigde zich namens Denk verkiesbaar te stellen voor de Tweede Kamer. In tv-interviews zei ze dat ze zich bij de partij had aangesloten omdat ze vond dat het racisme in Nederland een ‘gevaarlijk’ niveau had bereikt en dat het land zijn koloniale erfenis en rol in de trans-Atlantische slavenhandel ‘ontkende’. Haar aankondiging leidde in de sociale media tot zulke extreem negatieve reacties – naar haar zeggen kwamen er veertigduizend racistische beledigingen – dat Mark Rutte deze ‘walgelijke’ berichten van ‘idioten’ in een van zijn wekelijkse tv-interviews veroordeelde.
Mevrouw Maul zegt dat de partijleiders elk interviewverzoek weigeren zolang ze niet de gelegenheid krijgen hun uitlatingen voorafgaand aan publicatie te autoriseren, iets wat The New York Times nooit doet.
Op dit moment wijzen peilingen uit dat Denk bij de volgende verkiezingen waarschijnlijk op twee of drie zetels kan rekenen, volgens andere is dat er hooguit één. ‘Andere populistische migrantenpartijen hebben tot dusver geen succes,’ zegt Lars Rensmann, hoogleraar Europese Politiek en Maatschappij aan de Universiteit van Groningen, die onderzoek doet naar Europese politieke partijen, waaronder rechts-extremistische en populistische. ‘Denk is veel moderner, veel slimmer in de manier waarop ze leden mobiliseert,’ zegt hij, ‘en ze maakt kans op succes bij de verkiezingen, wat vergelijkbare partijen nooit is gelukt.’
Veel politici ter linkerzijde geloven dat winst voor Denk ten koste zal gaan van de PvdA. Ahmed Marcouch, PvdA-Kamerlid, geboren in Marokko en woonachtig in Nederland sinds 1979, is bang dat Denk de langs etnische scheidslijnen lopende tegenstellingen in Nederland alleen maar zal verergeren. ‘Wij van de PvdA willen een samenleving voor iedereen, zonder dat het ertoe doet waar je vandaan komt,’ zegt hij.
Maar anderen vinden dat de PvdA weinig voor minderheidsgroeperingen heeft gedaan. ‘Denk raakt een gevoelige snaar bij mensen die vinden dat in het parlement niemand namens hen spreekt over cruciale onderwerpen als islamofobie en racisme,’ zegt Sandew Hira, directeur van het International Institute for Scientific Research, dat zijn basis heeft in Den Haag en onderzoek doet naar identiteitsvorming en kolonialisme. ‘De mensen identificeren Denk niet met etnische kandidaten, wat wel het geval zou zijn geweest als ze nog steeds in de PvdA hadden gezeten,’ voegt hij eraan toe. ‘Ze hebben een etnische stem die het voor gekleurde mensen opneemt en hun belangen behartigt.’
Denk slaat aan bij mensen als Jerry Afriyie, een in Ghana geboren en in Nederland opgegroeide dichter. Hij is grondlegger van Nederland Wordt Beter, een activistische volksgroepering die gedeeltelijk de opvattingen van de Black Lives Matter-beweging omarmt en demonstraties tegen Zwarte Piet organiseert. ‘Nu is er tenminste een politieke partij die de term “institutioneel racisme” in de mond durft te nemen,’ zegt hij. ‘We wonen in een land waar blanke overheersing bestaat, altijd bestaan heeft en steeds groter wordt. Daar moet een antwoord op komen.’ Hij en vele anderen die hij kent stemmen komend jaar op Denk, zegt hij: ‘Want Denk is het beste antwoord dat we op dit moment hebben.’
Auteur: Nina Siegal
Vertaler: Nico Groen
Afbeelding bovenaan: Tunahan Kuzu is de tweede van links, Selçuk Öztürk staat rechts.
The New York Times
Verenigde Staten | dagblad | oplage 1.120.402
De krant der kranten, met als motto ‘All the news that’s fit to print’. Won meer journalistieke prijzen dan enig ander medium.
CONTEXT: Ontstaan van Denk
Denk werd in 2014 opgericht door twee van oorsprong Turkse Kamerleden, Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, die uit de PvdA stapten uit onvrede over het integratiebeleid van de partij. Ze behielden hun zetel in het parlement, wat zo blijft tot aan de verkiezingen van maart 2017. Denk heeft de drempel van duizend leden geslecht, waardoor ze in aanmerking komt voor 165.000 euro staatssteun per jaar. Ze hoopt te profiteren van de aanzienlijke groep Nederlanders van buitenlandse komaf, die wordt geschat op 1 miljoen van de in de totaal 17 miljoen inwoners. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft ongeveer 4,4 procent van de Nederlanders een Marokkaanse achtergrond en zo’n 3,5 procent een Turkse.
