Igor Voloboejev sloot zich aan bij een legioen Russen die hun vaderland hopen te verslaan en Poetin ten val willen brengen. Niet alleen willen ze Oekraïne helpen, ook denken ze dat dit de enige manier is om van Rusland een beschaafde democratie te maken.
Nu hij in Kyiv rondloopt in zijn nieuwe Oekraïense militaire uniform, heeft Igor Voloboejev het gevoel dat hij eindelijk zijn doel heeft bereikt.
Na zijn vertrek uit Rusland naar Oekraïne probeerde deze voormalig vicepresident van Gazprombank wekenlang om ambtenaren ervan te overtuigen hem Oekraïense documenten te verstrekken. Daarmee zou hij zich kunnen aanmelden voor militaire dienst en meevechten tegen het land waar hij het grootste deel van zijn volwassen leven heeft doorgebracht.
‘Op het moment dat de oorlog uitbrak, wist ik meteen dat ik Oekraïne wilde gaan verdedigen’, zegt Voloboejev tijdens een interview in de Oekraïense hoofdstad.
‘Ik wilde me eerst aansluiten bij de territoriale verdedigingseenheden in de regio Soemy, waar ik ben opgegroeid. Ik heb veel ambtenaren benaderd, maar het was wettelijk niet mogelijk voor mij om mee te vechten als Rus.’
Legioen ‘Vrijheid voor Rusland’
Al snel werd Voloboejev de mogelijkheid geboden om zich aan te sluiten bij het legioen ‘Vrijheid voor Rusland’, een speciale militaire eenheid die deel uitmaakt van de Oekraïense strijdkrachten en die volledig bestaat uit Russische staatsburgers.
Hij zegde meteen toe en op zaterdag 11 juni liet Voloboejev, met een automatisch geweer in de hand, via een videotoespraak weten dat hij zich bij het legioen had aangesloten.
‘Ik ben erg blij dat ik mijn eerste doel heb bereikt. Maar ik moet snel een militaire opleiding volgen, zodat ik daadwerkelijk kan gaan vechten. Anders doe ik half werk.‘
Igor was vicepresident van Gazprombank, de op twee na grootse bank van Rusland
De vijftigjarige Voloboejev heeft Oekraïense wortels, maar een Russisch paspoort en hij woonde het grootste deel van zijn leven in Moskou. Daar werd hij vicepresident van Gazprombank, de op twee na grootste bank van Rusland, die eigendom is van energiebedrijf Gazprom. Hij is een van het handjevol prominente Russische ‘overlopers’ dat de oorlog veroordeelt.
Zijn besluit om de wapens op te nemen tegen Rusland is een nieuwe wending in een opmerkelijk verhaal. Zijn openlijke veroordeling van de inval zorgde al eerder voor de nodige ophef, gezien zijn hoge functie bij een bedrijf in het hart van het Russische establishment, voorgezeten door Alexej Miller, die als CEO van Gazprom dicht bij Vladimir Poetin staat.
‘Ik heb lange tijd compromissen gesloten met mezelf. Maar op 24 februari [de dag waarop Rusland de invasie begon] was geen enkel compromis meer mogelijk,’ zegt hij. ‘Ik wilde niet bijdragen aan deze misdaad.’
De meeste Russen in het legioen willen ook een wisseling van het regime in Moskou
Er is niet veel bekend over het ‘Vrijheid voor Rusland’-legioen waarbij Voloboejev zich heeft aangesloten. Nieuws over de oprichting van het legioen werd op 12 maart via Telegram bekendgemaakt en begin april hielden enkele leden met bivakmutsen op een persconferentie in Kyiv. Op zijn Telegram-kanaal publiceert het legioen regelmatig foto’s van leden die met militaire voorbereidingen bezig zijn.
‘Ik was al publiekelijk bekend, dus ik kon me uitspreken,’ zegt Voloboejev. ‘Maar voor andere leden en hun families is het erg gevaarlijk om hierover te praten. Daarom is de groep erg gesloten.’
Voloboejev weigert vanuit zijn militaire geheimhoudingsplicht te zeggen hoe groot het legioen is en waar het heeft gevochten, maar hij liet wel los dat de eenheid vaak bij actieve gevechten betrokken is.
Geen huurlingen
Hij benadrukt dat de eenheid ‘geen groep huurlingen’ is, maar officieel onderdeel uitmaakt van de Oekraïense strijdkrachten en dat de soldaten daarom, als zij gevangen worden genomen, volgens het internationaal humanitair recht moeten worden behandeld.
Het officiële insigne van de eenheid is op het uniform van Voloboejev gestikt: een wit-blauwe vlag die zowel binnen als buiten het land door Russische antioorlogsdemonstranten wordt gebruikt. Het ontwerp van de vlag komt overeen met dat van de Russische vlag, maar de rode band is wit gemaakt om associaties met ‘bloed en geweld’ uit de weg te gaan, aldus Voloboejev.
De verdediging van Oekraïne, dat hij beschrijft als zijn ‘enige moederland’, was voor Voloboejev de belangrijkste motivatie om de wapens op te nemen, maar hij vertelt dat de meeste Russen in het legioen ook een wisseling van het regime in Moskou willen.
‘Van wat ik nu al gezien heb, gaat het om een groep zeer gemotiveerde Russen volgens wie het verslaan van het Russische leger de enige kans is op een democratisch, beschaafd land,’ zegt hij.
Oppositie
Artyom (niet zijn echte naam), een ander lid van de eenheid, zegt dat hij lid werd ‘omdat het de enige mogelijkheid was om zich te ontdoen van dit regime’ en dat hij voordat hij Rusland in 2020 verliet betrokken was bij de oppositie.
Hij vertelt dat hij kort voor de oorlog naar Oekraïne verhuisde omdat hij aanvoelde dat een Russische aanval ophanden was. ‘Ik hou van mijn moederland,’ zegt hij, ‘en ik zou willen dat het niet zover had hoeven komen, maar we moeten een einde maken aan dit systeem. Ik hoop dat ik na de oorlog naar huis kan terugkeren.’
Sommige Russen hebben andere manieren gevonden om bij te dragen aan de militaire inspanningen van Oekraïne. Maxim Motin, een voormalig oppositieafgevaardigde in Moskou die sinds vier jaar in Kyiv woont, zette kort na het uitbreken van de oorlog snel verschillende productielijnen op om kogelvrije vesten en helmen te maken voor het Oekraïense leger.
Motin vertelt dat hij jarenlang Rusland van binnenuit probeerde te veranderen, via de politiek
‘Vooral in de eerste dagen van de oorlog was er veel vraag naar kogelvrije vesten. We hebben tot nu toe meer dan zevenhonderd vesten gemaakt en veel helmen,’ zegt Motin in een telefonisch interview vanuit Lviv in het westen van Oekraïne, waar hij de productie van de legerkleding coördineert.
Motin vertelt dat hij jarenlang Rusland van binnenuit probeerde te veranderen, via de politiek, maar dat hij in 2018, na bedreigingen door Russische veiligheidsdiensten, uiteindelijk werd gedwongen het land te ontvluchten.
Hij hoefde er geen moment over na te denken of hij militaire uitrusting wilde leveren om het Oekraïense leger te helpen in zijn strijd tegen zijn thuisland.
Onlangs zijn de autoriteiten in Moskou twee strafzaken tegen hem begonnen vanwege zijn steun aan Oekraïne, waaronder de zware aantijging dat hij terrorisme financiert.
‘Ik associeer me op geen enkele manier met het bloedige regime in Rusland of met wie de oorlog steunen,’ zegt Motin. ‘Mijn overtuiging is dat Rusland op het slagveld moet verliezen.’
Lees ook:
