In het door droogte getroffen Californië wordt naarstig gezocht naar water. Ontzilting van het zeewater lijkt een voor de hand liggende oplossing, maar er zitten veel haken en ogen aan.
Elke keer wanneer Californië door droogte wordt getroffen, denken de inwoners van de staat onherroepelijk aan het enorme reservoir onaangesproken water voor de kust: ongeveer 709 triljoen liter (709 miljard keer miljard, oftewel 709 met achttien nullen), die verleidelijk in de zon ligt te schitteren.
Maar nu staat voor het eerst een Californische wereldstad op het punt de Stille Oceaan als drinkwaterbron te gebruiken. San Diego County bouwt in Carlsbad een installatie van 1 miljard dollar die zout uit zeewater gaat halen en al in november operationeel moet zijn. Het wordt een belangrijke test die moet uitwijzen of Californische steden de oceaan zullen kunnen gebruiken om hun nijpende watertekort op te lossen.
In de hele gordel van zuidelijke zonstaten krijgt een technologie die ooit te duur en te belastend voor het milieu werd gevonden een tweede kans. Texas, dat met aanhoudende droogte en een toestroom van nieuwe inwoners kampt, zet misschien een paar van zulke installaties neer. Florida heeft er al een in bedrijf en ziet zich mogelijk genoodzaakt er nog een paar te bouwen nu de stijgende zeespiegel een bedreiging vormt voor zijn zoetwatervoorraad.
In Californië draaien al een paar kleinschalige ontziltingsinstallaties in kleinere steden. Er bestaan vergevorderde plannen voor een grote in Huntington Beach, die het drukbevolkte Orange County van water zou moeten voorzien. In Santa Barbara wordt binnenkort misschien een oude installatie uit de mottenballen gehaald. Nog eens ettelijke steden langs de Californische kust bestuderen de mogelijkheden.
De ontziltingsinstallatie die voor San Diego County wordt gebouwd, wordt met ongeveer 200 miljoen liter drinkwater per dag de grootste van het westelijk halfrond. Dus wordt er met argusogen naar gekeken of hij zonder al te grote problemen zal draaien.
‘Het was geen gemakkelijk besluit,’ zegt Mark Weston, directeur van het bedrijf dat gemeenten in San Diego County van water voorziet. ‘Maar het heeft spectaculair uitgepakt. Wat we tien jaar geleden nog aan de dure kant vonden, is tegenwoordig betaalbaar.’
De installatie laat echter ook zien dat staten en lagere overheden met lastige keuzes te maken krijgen wanneer ze overwegen drinkwater uit de oceaan te halen.
In San Diego County, dat afhankelijk is van zoetwater uit de rivier de Colorado en uit het noorden van Californië, bedragen de waterrekeningen nu al gemiddeld 75 dollar per maand. Wil de installatie een nieuwe aanvoer van water kunnen garanderen die goed is voor 7 tot 8 procent van de totale consumptie in de regio, dan komt daar nog eens zo’n vijf dollar bij.
Het bouwwerk gebruikt bovendien een gigantische hoeveelheid elektriciteit, die de kooldioxide-uitstoot, verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde, nog verder opvoert. En juist de opwarming van de aarde veroorzaakt watertekorten. Plaatselijke milieugroeperingen, fel gekant tegen de bouw, vrezen bovendien verstrekkende gevolgen voor het leven in zee.
Het bedrijf dat de installatie ontwikkelt, Poseidon Water, belooft de schade aan het milieu te compenseren. Zo betaalt het mee aan een programma voor de financiering van projecten die de uitstoot van broeikasgassen neutraliseren.
Maar wetenschappers en milieugroeperingen beweren dat deze en vergelijkbare installaties een overbodige luxe zullen worden zodra de regenachtige omstandigheden in Californië terugkeren. Santa Barbara, ten noordwesten van Los Angeles, bouwde zijn ontziltingsinstallatie een kwart eeuw geleden en legde hem prompt plat toen het vaker begon te regenen.
In Australië was het nog een graadje erger: het land bouwde in een periode van droogte zes reusachtige installaties, waarvan er tegenwoordig vier min of meer niets staan te doen. De afnemers zitten opgescheept met enkele miljarden dollars aan aannemersrekeningen.
‘Wij vinden dat ontzilting het laatste redmiddel moet zijn,’ zegt Sean Bothwell, jurist bij de California Coastkeeper Alliance, een coalitie van milieugroeperingen die de strijd met Californië heeft aangebonden over de keuze voor ontzilten. ‘We moeten eerst alle duurzame voorraden aanspreken die we tot onze beschikking hebben.’
De groeiende vraag naar ontzilting is geen wanhoopsoffensief, maar heeft daar zeker iets van weg in staten met een groeiende bevolking en weinig andere manieren om aan water te komen. Voorstanders beweren dat de technologie in de afgelopen twintig jaar aanzienlijk is verbeterd. Het water is weliswaar twee keer zo duur als water dat een standaardbehandeling heeft ondergaan, maar kost uiteindelijk nog geen halve dollarcent per liter, wat aanvaardbaar lijkt voor droge regio’s.
Met wereldwijd 15.000 werkende installaties is ontzilting een megabusiness geworden. Veel installaties zijn klein en verwerken brak grondwater, wat minder energie kost en veel goedkoper is dan oceaanwater ontzilten. In de VS wemelt het inmiddels van die kleine installaties. Grote zijn er schaars en zijn vooral te vinden in gebieden waar het bijna altijd droog is, zoals in het Midden-Oosten. In nog geen tien jaar tijd heeft Israël een einde aan zijn hardnekkige watercrisis gemaakt door de helft van het water uit ontzilting te halen. Israëlische ingenieurs zijn graag geziene gasten in tal van Californische steden en zijn ook betrokken bij het project in Carlsbad.
De technologie waarvoor in Carlsbad en veel recente andere installaties is gekozen heet omgekeerde osmose. Zeewater wordt door een membraan geperst waar zulke kleine gaatjes in zitten dat de watermoleculen er wél doorheen kunnen maar de grotere zoutmoleculen niet. Er is veel energie nodig om genoeg druk op te bouwen om het water door de membranen te krijgen. Dankzij slimme technieken is het energieverbruik van de installaties in twintig jaar echter met de helft teruggebracht en is de betrouwbaarheid toegenomen.
Toekomstige ontziltingsinstallaties passen bovendien naadloos in de elektriciteitsnetwerken van Californië en Texas, waar steeds meer duurzame stroom in omgaat. Omdat het ontzilte water kan worden opgeslagen, kan de productie worden opgevoerd wanneer er meer dan genoeg elektriciteit uit wind- en zonne-energie voorhanden is, om in mindere tijden weer te worden teruggeschroefd.
Milieuwetgeving
Maar net nu de belangstelling voor ontzilting toeneemt, staan Californië en andere staten voor belangrijke besluiten over milieuwetgeving voor de nieuwe installaties.
Zowel de inname van zeewater als het lozen van overtollig zout kan schade toebrengen aan alles wat in zee leeft. Visseneieren en larven die te veel zout binnenkrijgen sterven massaal af. Er bestaan technologische oplossingen, maar die jagen de kosten op, en het is nog niet duidelijk hoe streng de Californische wetgeving de ontwikkelaars van de installaties aan banden zal leggen.
Milieugroeperingen stellen dat de gretigheid waarmee ontzilting wordt omarmd een gebrek aan effectief zoetwaterbeheer verhult. Ze pleiten voor veel ambitieuzere programma’s voor het behoud en het hergebruik van bestaande voorraden; volgens hen gaat de helft van het water van de gemeente Carlsbad nog steeds op aan de besproeiing van gazons. Dergelijke argumenten gaan erin als koek, bijvoorbeeld in Santa Cruz, waar de kiezers met succes het plan voor een ontziltingsinstallatie hebben getorpedeerd.
Mark Weston, directeur van de dienst waterbeheer van San Diego County, beweert dat in zijn regio intussen veel ervaring is opgedaan met het duurzaam omgaan met water. Sinds 1990 is het waterverbruik in de provincie met 12 procent gedaald, hoewel de bevolking met 30 procent is gegroeid. Omdat waterbeheerders in de regio zich al lang zorgen maakten over de waterschaarste, kwamen ze met baanbrekende maatregelen die zich uiteindelijk over de hele VS hebben verspreid, zoals waterbesparend sanitair, zuiniger wasmachines en andere innovaties.
Helaas zijn de maatregelen ontoereikend gebleken om de toekomstige watervoorziening veilig te stellen, aldus Weston. Om die reden besloot de dienst waterbeheer jaren geleden al, nog voor de huidige droogte, het plan voor de ontziltingsinstallatie door te zetten.
Duur water is een betere optie dan geen water
De bouw is intussen bijna voltooid. Er moet bij Carlsbad alleen nog een kunstmatige baai worden aangelegd om toegang tot de zee te krijgen. Onlangs hing er nog een vage geur van lijm, die de constructeurs gebruikten om de enorme buizen met verbindingsstukken aan elkaar te bevestigen. Is de installatie eenmaal in gebruik, dan pompt hij water door de 16.040 cilinders met membranen die het zout afvangen.
Peter MacLaggan, adjunct-directeur van Poseidon Water en leider van het project, ziet de installatie als een lang gekoesterde wens van het publiek. ‘Elke keer dat het droog is in Californië, sturen de mensen ons brieven waarin ze erop wijzen dat er meer dan genoeg water uit de oceaan beschikbaar is,’ zegt hij terwijl de golven in de verte stukslaan op de kust. ‘Ze zeggen: “Kom op, jongens, waar wachten we nog op?”’
Santa Barbara, een chique toeristenbestemming aan de kust, zou binnen een jaar met een ernstig watertekort te maken krijgen als de droogte aanhoudt. De stad staat op het punt 40 miljoen dollar op te hoesten om zijn ontziltingsinstallatie uit de mottenballen te halen.
Die stap zou de waterrekening opnieuw flink opstuwen, erkent burgemeester Helene Schneider. Maar, voegt ze eraan toe: ‘Duur water is een betere optie dan geen water.’
Auteur: Justin Gillis
Vertaler: Nico Groen
Justin Gillis schrijft voor ‘The New York Times’ over het milieu. Hij staat bekend om zijn zeer kritische, ‘alarmerende’ houding.
The New York Times
Verenigde Staten, dagblad, oplage 990.000
De Krant der kranten. Won meer journalistieke prijzen dan enig ander medium. Het motto ‘All the news that’s fit to print’ wordt sinds 1896 bewaakt door de familie Ochs Sulzberger. De gedrukte oplage is onder de 1 miljoen gedaald maar de website trekt meer dan 30 miljoen bezoekers per maand.
