Eind mei lanceerden de Franse posterijen een nieuwe commerciële dienst. Postbezorgers gaan tijdens hun rondes ouderen bezoeken om te kijken of het goed met ze gaat.
Vier keer per week bezoekt Christine de 94-jarige Auguste. Ze vraagt hoe het met hem gaat en of hij nog wat nodig heeft en vergewist zich ervan dat alles in orde is. Na een minuut of tien en het invullen van een formulier vertrekt ze weer in haar gele autootje. Christine is al dertien jaar postbezorgster. Sinds twee maanden heeft deze vijftigster uit het departement Eure-et-Loire er een taak bij: het bezoeken van ouderen in het kader van een nieuw initiatief van de Franse posterijen, ‘Veiller sur mes parents’ (‘Waken over mijn ouders’) geheten, afgekort VSMP. Het is inmiddels voor het hele land beschikbaar, nadat er eerst enkele maanden in bepaalde regio’s, zoals de Loire-streek, mee is geëxperimenteerd.
Het is Mireille, de dochter van Auguste, die haar vader voor deze dienst heeft ingeschreven. ‘Ik was op zoek naar iets wat me een gevoel van veiligheid zou geven,’ zegt de 68-jarige vrouw die zestig kilometer van haar vader vandaan woont. Met de schrik van zijn laatste val nog in het achterhoofd heeft ze geen moment geaarzeld: ‘Het feit dat het door de posterijen gebeurt heeft de doorslag gegeven,’ zegt ze. ‘Daar heb ik meer vertrouwen in dan in een thuishulp. Christine maakte wel vaker een praatje met hem, maar ze kwam minder vaak binnen. Omdat het een betaalde vorm van dienstverlening is moet ze nu wel.’
Opleiding en bevoegdverklaring
‘VSMP maakt deel uit van de taken van de postbezorgers in het kader van hun rondes,’ aldus Eric Baudrillard, directeur particuliere postbezorging van de Franse posterijen. Na een opleiding van ongeveer drie uur en een ‘bevoegdverklaring’ kunnen de postbezorgers ouderen bezoeken ‘om te kijken of het goed met hen gaat’. Voor een bedrag tussen de 39,90 en 139,90 euro per maand gaan ze een tot zes keer per week bij de oudere langs. Voor noodgevallen is er een telefonische hulpdienst die op elk uur van de dag of nacht bereikbaar is.
VSMP is onderdeel van een diversificatiestrategie van de Franse posterijen om de terugloop in het briefpostverkeer het hoofd te bieden. Het is een vervolg op Cohésio, dat al sinds 2014 bezoeken aan ouderen aanbiedt. Maar waar Cohésio bedoeld was voor groepen, richt VSMP zich op individuele burgers.
Ook al maakt in heel Frankrijk nog maar een honderdtal mensen van de dienstverlening gebruik, er zijn volgens Eric Baudrillard al zo’n 40.000 postbezorgers opgeleid (van de in totaal 73.000). ‘Ze zijn betrokken, enthousiast en ongeduldig,’ verzekert hij, waarbij hij zich beroept op een interne enquête onder 500 postbezorgers.
De vakbonden kijken er anders tegenaan. Sommige zetten vraagtekens bij de aard van de aangeboden diensten. ‘Men brengt nu iets in rekening wat vroeger gratis gebeurde. En niet iedereen kan dat betalen,’ zegt Pascal Frémont, postbezorger in het departement Loire-Atlantique en vertegenwoordiger van de vakbond SUD–PTT.
De vakbonden maken zich ook zorgen over het feit dat deze nieuwe dienst, die verplicht is voor de postbezorgers, niet leidt tot een loonsverhoging en dat de rondes niet zijn ingekort om hun meer tijd te geven. In dit verband wijst Eric Baudrillard erop dat de posterijen hebben beloofd tot het eind van het jaar ongeveer 3000 nieuwe postbezorgers aan te nemen.
‘Wij zijn geen verpleegkundigen. Wat gebeurt er als wordt gezegd dat het goed met iemand gaat maar dat niet het geval is?’ vraagt Pascal Frémont zich af. Volgens Jérôme Pellissier, arts en psychogerontologisch onderzoeker, is deze nieuwe dienst niet zonder gevaar: ‘De postbezorger mag niets belangrijks over het hoofd zien, maar hij mag ook geen symptomen op een overdreven manier interpreteren en alarm slaan voor niets.’
De posterijen verzekeren dat de postbezorgers er niet zijn om ‘een medische diagnose te stellen, maar alleen om kennis te nemen van een behoefte van de betrokkene’. De opleiding van enkele uren is bedoeld om ze deze behoeften te leren inschatten.
Als hij nu ouderen moet bezoeken zegt Nicolas dat te zullen doen omdat hij “geen keus heeft”, maar hij verzekert dat de werkomstandigheden onhoudbaar zijn
Toch zeggen sommige postbezorgers helemaal niet opgeleid te zijn. Zoals Nicolas (36), die vijftien jaar bij de posterijen werkt. Eind 2016 moest hij voor de eerste keer een bezoek aan een oudere brengen in het kader van Cohésio (waarvoor de postbezorgers ook werden geacht een opleiding te volgen). Hij herinnert nog hoe het hem verging: hij voelde zich vooral ‘ongemakkelijk’ toen hij het formulier samen met de cliënt moest invullen, maar in het vakje waarin hij moest zeggen of het goed met de betrokkene ging heeft hij niets ingevuld. ‘Ik ben geen arts, hoe moet ik dat weten? Ik werd meteen op het matje geroepen en kreeg een berisping,’ zegt hij. Toen hij zich beklaagde bij zijn cheffin, gaf ze hem te verstaan: ‘Zolang hij op de been blijft, zeg je dat het goed met hem gaat.’
De geschokte postbezorger zucht. ‘Ze doen alles voor het geld. Met VSMP is het al net zo, dat is de nieuwe logica.’ Als hij nu ouderen moet bezoeken zegt Nicolas dat te zullen doen omdat hij ‘geen keus heeft’, maar hij verzekert dat de werkomstandigheden onhoudbaar zijn.
Christine, die sinds enkele maanden Auguste bezoekt, zegt van haar kant dat ze een opleiding via internet heeft gekregen die ‘heel nuttig’ was. Deze opleiding is ontwikkeld door het gerontologisch instituut Gérontopôle des Pays de la Loire, in samenspraak met de posterijen. Toch had Christine een langduriger opleiding moeten ontvangen evenals een bevoegdverklaring, maar ze kan zich niet herinneren dat ze die laatste gekregen heeft. ‘De internetopleiding was voldoende om op een goede manier te reageren,’ zegt ze. En bovendien brengt de postbezorgster liever een bezoek aan Auguste om ‘het menselijk contact te onderhouden’ dan dat ze catalogi rondbrengt. Ook al moet ze tegenwoordig alles tegelijk doen. ‘Het is niet anders,’ zucht ze berustend.
Auteur: Pierre Bafoil
Vertaler: Peter Bergsma
Le Monde
Frankrijk | dagblad | oplage 345.000
In 1944 opgericht op initiatief van De Gaulle. Iconische krant, gehecht aan zijn onafhankelijkheid (maar sinds 2010 wel eigendom van drie private investeerders). Om recht te doen aan de titel ‘De wereld’ houdt Le Monde een groot netwerk van correspondenten in stand.
