Het protest tegen de coronamaatregelen zwelt aan in Duitsland, sommige demonstranten ontkennen zelfs dat er überhaupt zoiets bestaat als SARS-CoV-2. Moeten politici en media met deze groep in gesprek gaan?
NEE
De meeste mensen in Duitsland begrijpen heel goed wat hen in coronatijd te doen staat. In openbare en afgesloten ruimtes draag je een mondkapje, je houdt tenminste anderhalve meter afstand en je ontmoet elkaar als het even kan in de open lucht. Het zijn vrij overzichtelijke beperkingen, die een nieuwe verstoring van het openbare leven kunnen verhinderen.
Toch is dit een minderheid van de mensen te veel gevraagd. In Berlijn verzamelde zich een grote groep demonstranten om meer ‘vrijheid’ te eisen, waarbij ze de regels nadrukkelijk aan hun laars lapten. Terwijl het juist zulke simpele gedragsregels zijn die vrijheid mogelijk maken.
Het is duidelijk aan welke kant de meerderheid van de Duitsers staat in deze strijd tussen waan en verstand. Toch is er een publiek debat opgelaaid over de manifestatie, waar zo’n 20.000 mensen op afkwamen. De uitspraken van de demonstranten worden verbazingwekkend serieus genomen.
Natuurlijk, door hen te beledigen of hun verbieden samen te komen, gun je ze de zo begerenswaardige slachtofferrol. Het is het goed recht van elke burger om dubieuze uitspraken te doen. Maar voor een serieus debat is het even essentieel om ongegronde beweringen niet zomaar te laten passeren, of af te doen als uiting van een ander wereldbeeld. Daarmee maak je ze ergens toch acceptabel. In de discussie over het coronabeleid gaat het uiteindelijk om mensenlevens. Hoewel het op andere vlakken geregeld voorkomt dat de meerderheid het mis heeft, zijn zulke situaties in de wetenschap zeldzaam.
Wie in twijfel trekt of er überhaupt een nieuw coronavirus bestaat waar we voor op moeten passen, staat zo ver van de realiteit af dat elke discussie verder zinloos is
Zaken die de overgrote meerderheid van de wetenschappers na diepgaand onderzoek als ongeveer correct beschouwen, zijn dat in de regel ook wel. Het staat niet ter discussie dat het SARS-CoV-2-virus gevaarlijker is dan een griep. Het treft meerdere organen en is bovendien nieuw voor het menselijk organisme. We hebben er nog geen weerstand tegen opgebouwd, zodat het zich snel kan verspreiden. Wie deze simpele feiten accepteert, zal geen bezwaar hebben tegen een mondkapjesplicht op bepaalde plaatsen of tegen het sociaal afstand houden. Over details valt natuurlijk te twisten en wie dat wil doen moet die vrijheid hebben en altijd serieus worden genomen.
Maar wie in twijfel trekt of er überhaupt een nieuw coronavirus bestaat waar we voor op moeten passen, staat zo ver van de realiteit af dat elke discussie verder zinloos is. Voor de omgang met coronaontkenners geldt daarom precies hetzelfde als voor rechtsextremisten: het heeft geen enkele zin om met ze in gesprek te gaan. Uiten mensen daarentegen twijfels, hebben ze oprechte zorgen of zitten ze met vragen, dan moeten we het gesprek zeker niet uit de weg gaan.
Auteur: Julia Merlot
Julia Merlot werkt sinds 2014 als wetenschapsjournalist bij Der Spiegel. Voor dit weekblad schrijft ze onder andere de rubriek ‘Mythos oder Medizin?’ (Mythe of medicijn).
Der Spiegel
Duitsland | weekblad | oplage 840.000
Een belangrijk onderzoekstijdschrift dat verscheidene politieke schandalen aan het licht heeft gebracht.
JA
Uit je twijfel, dan maak je jezelf niet populair. Toch is twijfel het smeermiddel van vrijheid en vooruitgang. Juist nu, midden in de pandemie, is de vraag hoeveel twijfel we toelaten een graadmeter voor de stabiliteit van onze maatschappij. Het gaat daarbij niet om een strijd tussen coronaontkenners en coronarealisten. Zo eenvoudig ligt de zaak niet, al wordt die wel vaak zo voorgesteld.
Het begrip ‘covidioten’ wordt gebruikt met de bedoeling duidelijkheid te creëren waar die helaas ver te zoeken is. Het is dodelijk voor het debat om mensen die vraagtekens zetten bij de coronaregels op één hoop te gooien met types die het hele bestaan van het virus ontkennen. Een maatschappelijke consensus ontstaat alleen als je elkaar met argumenten probeert te overtuigen. Wat er gebeurt als dat niet lukt, bleek in Duitsland na de zomer van 2015 rondom het vluchtelingenvraagstuk. Nu gaat het debat over de proportionaliteit van de coronamaatregelen. Discussie over de sociale en economische gevolgen daarvan is er al langer: die begon eigenlijk al direct nadat in maart de lockdown inging – ook toen werd twijfelaars de les gelezen.
Zo introduceerde Angela Merkel het woord ‘openingsdiscussie-orgieën’. Deze ‘orgiën’ waar de rijkskanselier het over had, bestonden uit het stellen van een paar volstrekt rechtmatige en noodzakelijke vragen. Hoe konden we bijvoorbeeld zo snel mogelijk een einde maken aan de lockdown om zo snel mogelijk weer naar een ‘nieuw normaal’ te gaan?
Het begrip “covidioten” wordt gebruikt met de bedoeling duidelijkheid te creëren waar die helaas ver te zoeken is
Tot dat laatste zijn we nu pas overgegaan, en de situatie is nog onoverzichtelijker dan tijdens de lockdownfase. Ten eerste omdat de precieze invulling ervan aan de deelstaten wordt overgelaten. Dat leidt er bijvoorbeeld toe dat leerlingen in Noordrijn-Westfalen in de klas verplicht een mondkapje moeten dragen, terwijl dat in Saksen en Mecklenburg-Vorpommern niet hoeft.
Verder voelen sommigen de economische gevolgen van de crisis veel harder dan anderen – hoe hard precies zal pas duidelijk worden als vanaf oktober ondernemers weer verplicht worden om een eventueel bankroet te melden. Het linkse sprookje dat corona iedereen gelijk maakt, is dan definitief uit.
Hoe moeten we omgaan met al diegenen bij wie het ‘nieuwe normaal’ meer vragen dan antwoorden oproept? Het lijkt erop dat de meeste politici (met uitzondering van Saskia Esken [SPD-kamerlid]) en ook de media geleerd hebben van de fouten uit het vluchtelingendebat. Differentiëren in plaats van moraliseren, argumenteren in plaats van uitsluiten – en bovenal: twijfel toelaten, zodat er geen ruimte voor vertwijfeling ontstaat, want daar profiteren alleen linkse en rechtse extremisten van.
Auteur: Dagmar Rosenfeld
Dagmar Rosenfeld is hoofdredacteur van Die Welt. In die hoedanigheid schrijft ze scherpe politieke commentaren en opinie-artikelen over actuele kwesties in Duitsland.
Die Welt
Duitsland | type uitgave | oplage 117.840
Profileert zich als conservatief. Op economisch gebied zeer uitgebreid, tevens aandacht voor toerisme en de huizenmarkt. In 1946 door de Britten in Hamburg opgericht.
