Onder de naam Guardian Angels hebben jonge creatieven in Kyiv de handen ineengeslagen. Kappers, modellen en kledingontwerpers gebruiken hun netwerk nu om het front te bevoorraden.
Een maand geleden wist Anastasija Zamoela nog niets van kogelvrije vesten of nachtkijkers. ‘Drie dagen voordat de oorlog uitbrak, werkte ik nog aan een fotoshoot voor Vogue,’ vertelt de drieëntwintigjarige styliste uit Kyiv over de periode die voorafging aan de Russische invasie in Oekraïne. ‘Toen wist ik nog niet dat er kogelwerende vesten bestaan in verschillende categorieën en gradaties. Nu wel. Niveau drie biedt bescherming tegen lichtere handvuurwapens en granaatscherven, maar je hebt niveau vier nodig om geweren van een hoger kaliber tegen te houden.’
De komst van de oorlog naar Kyiv verandert voor bijna alle inwoners radicaal hun dagelijkse activiteiten. In de stad die bekendstaat om zijn hippe, levendige creatieve scene, houdt een hele generatie jongeren zich nu bezig met oorlogsinspanningen op afstand van het front.
Guardian Angels
De ’Guardian Angels‘, een collectief van vrienden en creatieven uit de Oekraïense hoofdstad, behoren tot degenen die voedsel en medicijnen bezorgen bij burgers die in Kyiv zijn achtergebleven. Ook voorzien ze de strijdkrachten en plaatselijke verdedigingseenheden van benodigde uitrustingen.
De groep bestaat uit meer dan vijftig vrijwilligers en is opgericht door dj en regisseur Markijan Matsijovsky, die onlangs aan bod kwam in een artikel van New York Magazine over de oorlogsverhalen van dertig jonge Oekraïners.
Net als de meeste inwoners van de hoofdstad had de dertigjarige kapper Resjat Isliamov niet verwacht dat er een grootschalige oorlog zou uitbreken. ‘De eerste paar dagen zat ik gewoon thuis en volgde ik de hele dag het nieuws,’ zegt Ismailov, een geboren Krim-Tataar, die naar Kyiv verhuisde nadat Rusland het schiereiland in 2014 annexeerde. ‘Er werd wel aan vertrekken gedacht, maar we zagen al snel in dat we gewoon zouden blijven. Na de derde dag legden we contact met gelijkgestemde vrienden en gingen we aan de slag.’
‘Ik kreeg weer energie en kon ineens veel makkelijker omgaan met alles wat er gebeurde’
Jeva Podoerian is model en handelt in kamerplanten. In de eerste week van de oorlog verliet ze Kyiv en evacueerde met haar moeder naar Ivano-Frankivsk in het westen van het land, van waaruit ze haar hulp aanbood aan de groep. ‘In het begin overheerste een gevoel van apathie, van zwakte, van hypnose bijna. Het was ongelooflijk moeilijk,’ zegt de eenentwintigjarige Podoerian over haar aanvankelijke emotionele reactie op de invasie. ‘Daarop volgde een bizar soort innerlijke ontwaking… Ik kreeg weer energie en kon ineens veel makkelijker omgaan met alles wat er gebeurde.’
In het begin, toen screenshots met hulpverzoeken uit heel Kyiv hun sociale media overspoelden, verliep het werk van de vrijwilligers nog chaotisch. ‘Markijan was de eerste die dingen begon te coördineren binnen onze vriendengroep. Hij stuurde ons verzoeken die overal vandaan kwamen: hier had een grootmoeder medicijnen nodig en daar moest een kat worden gevoerd,’ zegt Isliamov. ‘Voor die tijd werkte iedereen op eigen initiatief en in z’n eentje.’
Het duurde niet lang voordat er een georganiseerd systeem ontstond. ‘Ik zag dat Resjat een chatgroep voor Kyiv had gemaakt, en dat die werd overspoeld met screenshots van mensen met hulpverzoeken. Het was allemaal erg ongeorganiseerd,’ zegt Podoerian. ‘Ik heb toen aangeboden om te helpen die screenshots om te zetten in tekst en ze te ordenen.’ Alle verzoeken en leveringen worden nu per wijk van Kyiv bijgehouden in spreadsheets met kleurcodering en er is sprake van volledige financiële transparantie.
Meisjescollectief
Zamoela heeft er inmiddels voor gekozen haar eigen team in Lviv op te zetten, als aanvulling op het werk van de Guardian Angels. Onder de naam Tsvit (Oekraïens voor bloem) voorziet haar ‘meisjescollectief’, zoals het ook wel wordt genoemd, het Oekraïense leger en plaatselijke verdedigingsmilities van artikelen die essentieel zijn aan de frontlinie.
‘Markijan stuurde me een lijst met spullen die soldaten in Boetsja nodig hadden: vesten, helmen, fakkels, thermisch ondergoed, laarzen et cetera,‘ zegt Zamoela. ‘Ik bekeek die enorme lijst, en zag als eerste item staan “militaire winterslaapzakken, 300 stuks”. Toen wist ik dat ik het niet in mijn eentje zou redden. Dus belde ik een stel vriendinnen die verspreid over heel Oekraïne wonen, met wie ik plannen maakte om een soort crowdfunding op te zetten.’
In de eerste weken van de oorlog raakten militaire dumpstores door Europa in snel tempo door hun voorraad kogelvrije vesten heen, en dus moesten Zamoela en haar vriendinnen creatief zijn. Daar kwamen de uiteenlopende netwerken en vaardigheden van de creatieven in Kyiv goed van pas.
‘Het feit dat we elkaar allemaal al kenden heeft enorme invloed op wat we nu aan het doen zijn’
‘Ik benaderde een vriendin, een ontwerpster in Kyiv die haar eigen merk heeft. Die vertelde me dat ze een werkplaats en werknemers had, en dat ze wel kogelvrije vesten wilden gaan maken’, vertelt Zamoela. ‘Ik bracht haar in contact met een paar smederijen in een andere stad die de beschermende platen maken, en nu werken ze samen aan de vesten.‘
De energie en de organisatorische kracht van de groep schrijft Zamoela toe aan de hechte band die veel leden in vredestijd al met elkaar hadden. ‘Het feit dat we elkaar allemaal al kenden, dat we naar elkaars verjaardagen en feestjes gingen, heeft enorme invloed op wat we nu aan het doen zijn,’ zegt ze.
‘Voordat dit allemaal begon, hadden we al een sterke gemeenschappelijke ideologie… We zijn allemaal heel verschillend, maar hebben ook veel gemeen. Dat maakt het gewoon makkelijker. We bedachten altijd al dingen samen, kwamen elkaar altijd al tegen en werkten samen. Ik denk dat dit gewoon een voortzetting is van die traditie.’
Nieuwe normaal
De vrijwilligers in Kyiv zien oorlog nu als het nieuwe normaal. Hoewel de hoofdstad niet in dezelfde mate is verwoest als andere Oekraïense steden, zoals Charkov, is aan de rand van de stad regelmatig artillerievuur te horen en worden dagelijks woonwijken getroffen.
‘Gelukkig hebben we het nog niet van dichtbij meegemaakt, maar het gevaar spookt door je hoofd’, zegt Isliamov. ‘Soms loop je op straat als je het nieuws leest, dan hoor je sirenes, explosies en trillen de ramen – dat heeft allemaal zeker impact. Dan komen er wel gedachten bij je op, maar we proberen er niet te lang bij stil te staan.’
De humanitaire situatie in Kyiv is grotendeels gestabiliseerd. Voedsel is goed verkrijgbaar in de supermarkten, maar er is nog steeds een tekort aan bepaalde medicijnen. De Russische opmars naar de buitenste voorsteden is tot stilstand gekomen en van een omsingeling van de stad door Russische troepen is geen sprake.
‘Als deze oorlog voorbij is, dan denk ik dat jonge Oekraïners Oekraïne beter zullen heropbouwen dan het ooit geweest is‘
‘Kyiv is als een gebalde vuist,’ zegt Isliamov. ‘Overal in de stad zijn controleposten, er zijn soldaten en plaatselijke verdedigingseenheden op straat, en het is duidelijk dat iedereen er mentaal op is voorbereid zijn huis te verdedigen.‘
Het is nog de vraag met hoeveel verwoestingen Kyiv te maken zal krijgen voordat de oorlog voorbij is. De afgelopen weken leken wat rustiger te verlopen dan kort na de invasie, maar raketaanvallen op de avond van 20 maart herinnerden er op grimmige wijze aan dat de bombardementen elk moment weer heviger kunnen worden.
Wat de uitkomst ook is, de Guardian Angels van Kyiv zijn optimistisch over de toekomst. ‘Dit is zo’n unieke tijd. De oorlog, de verwoestingen, alle verschrikkingen waarmee we te maken hebben vallen samen met de opkomst van deze ongelooflijk actieve generatie’, zegt Zamoela. ‘Als deze oorlog voorbij is, dan denk ik dat jonge Oekraïners Oekraïne beter zullen heropbouwen dan het ooit geweest is.‘
