Gerecenseerd

MUZIEK | Een dichter op het toetsenbord

Niets dan lof voor 21-jarige pianist Eric Lu

De 21-jarige Amerikaans-Chinese pianist Eric Lu zat vanaf zijn vijfde bij het China Central Orchestra en kreeg les van onder anderen de grote Chinese pianist Yin Chengzong, vertelt zijn moeder aan de Liberty Times. Vorig jaar ontving Lu op de Leeds International Piano Competition de gouden medaille (als eerste ‘etnisch Chinese pianist’, meldt de Singaporese Straits Times trots). ‘Zijn uitvoering vertoonde een verfijning en wijsheid die meestal gepaard gaan met een hogere leeftijd’, schrijft The Guardian. Ook de Daily Telegraph vindt ‘artisticiteit van dit niveau’ bij een 21-jarige ‘verbluffend’.

De site van de Engelse concertzaal Turner Sims beaamt het beeld van de poëtische pianist door Lu’s spel te omschrijven als ‘vervuld van evenwicht en schoonheid, waardoor hij het publiek in de palm van zijn hand draagt’. Behalve dichterlijk te spelen zet Lu aan tot poëtische recensies. Zo schrijft de Chopin Society dat Lu’s noten worden ‘gearticuleerd als stromend water of parelsnoeren’. Volgens de vereniging zou hij niet onderdoen voor de Oekraïens-Amerikaanse grootmeester Vladimir Horowitz.

Met Chopin heeft Lu een bijzondere band. In het Amsterdamse Concertgebouw speelt hij op 29 december behalve zijn preludes ook de ‘Spookvariaties’, die de Chopin de dag na zijn zelfmoordpoging voltooide.

FILM | Verenigd door hun liefde voor woorden

Leonard Cohen en Marianne Ihlen, een gedoemde liefdesaffaire

Zelfs zonder zijn schijnbaar onverzadigbare behoefte aan vrouwen en lsd was Leonard Cohens affaire met de tot muze uitgeroepen Marianne Ihlen even gedoemd geweest als het swingende sociale experiment waarin ze zich bevonden, schrijft The Irish Times. Cohen ontmoette Ihlen toen hij in 1960 Montreal ontvluchtte en terechtkwam op het idyllische kunstenaarseiland Hydra, waar zij in haar eentje een zoontje van zes maanden opvoedde en hij zichzelf als muzikant uitvond. Misschien, speculeert The Guardian, werd hij niet zozeer verliefd op haar, als wel op zijn eigen carrière, waarin hij constant op reis was en de ene na de andere affaire had.

Regisseur Nick Broomfield speelt altijd een rol in zijn eigen films,  maar hoefde daar dit keer weinig moeite voor te doen, vermeldt The New York Times: hij had eind jaren zestig zelf een kortstondige affaire met Ihlen en ze zette hem aan tot het maken van zijn eerste film. Maar wat er in haar omgaat, hoe zij aankijkt tegen Cohens losbandige rol in hun relatie, komen we niet te weten, luidt de kritiek van onder andere The Independent. ‘Ze lijkt het soort persoon te zijn geweest dat haar energie vooral richtte op het ondersteunen van anderen’, schrijft Variety vergoelijkend. Andere recensies, zoals die in FilmWeek en The Spectator, noemen de eenzijdige focus op Cohen een zwaktebod.

Hoewel Cohen zelfs op het podium grapjes maakte dat hij ‘So long Marianne’ steeds minder vaak zag, zouden de twee hun leven lang contact houden. Voor de Londen Evening Standard maakt na een wat zweverig tussendeel – waarin Cohen ‘hopeloos naïeve’ uitspraken doet, zoals dat vrouwen en mannen gelijk zijn omdat ze ‘de zon en de maan zijn, het land en de zee’ en waarin geïnterviewden over de verlangens van vrouwen praten ‘alsof het over een kudde koeien gaat’ – het einde van de documentaire alles goed. ‘Beelden van Marianne op haar sterfbed, luisterend naar een tedere boodschap van Cohen, laten een aangenaam soort pijn achter. Het paar was giftig samen (…), maar ook tot het einde toe verenigd door hun liefde voor woorden.’

Ze stierven drie maanden na elkaar.

Marianne & Leonard: Words of Love draait vanaf 25 december in de bioscoop.

KUNST | Van tegencultuur tot consumptiemiddel

De postindustriële grottekeningen van Keith Haring

New York, jaren tachtig. ‘Uitgehold, depressief, failliet’, beschrijft de New Statesman de sfeer, die werd bepaald door homofobie, hiv en hedonisme. Het was in die tijd dat Keith Haring, tijdgenoot van Basquiat en Warhol, ‘de metro als canvas’ koos. Maar hij maakte niet, zoals andere graffitikunstenaars, gebruik van spuitbussen en verf: hij koos ‘wit krijt voor zijn buitengewoon sprekende schetsen, als postindustriële grottekeningen, zodat hij het grootste en diverst mogelijke publiek zou bereiken’.

Halverwege de jaren tachtig was Haring, net als zijn mentor Warhol, van tegencultuur uitgegroeid tot merk. Iedereen wilde wel een Haring-horloge of -peper-en-zoutstel hebben. Maar anders dan Warhol bleef Haring altijd politiek. Behalve tegen de regering-Reagan en het conservatisme verzette hij zich tegen de couch generation, die mensen tot slaven maakte van schermen. Het is dan ook wrang dat zo veel mensen zijn tekeningen tegenwoordig gereduceerd tot het formaat van hun iPhone tot zich nemen, schrijft The Guardian.

Op zijn 31ste stierf Haring aan de gevolgen van aids. Zijn ‘Ignorance = Fear’-poster uit 1989, met menselijke versies van de spreekwoordelijke drie wijze apen, wordt nog altijd gezien als lhbti-symbool.

Keith Haring, tot 19 april 2020 in BOZAR, Brussel.

LITERATUUR | Gundar-Goshen onderzoekt grijze gebieden

Ontroerend boek voorzien van Netflix-plot

The New York Times heeft nogal wat aan te merken op Leugenaar, de derde roman van de Israëlische auteur Ayelet Gundar-Goshen. In een recensie met als kop ‘What Happens When Girl Power Goes Wrong?’ bekritiseert Teddy Wayne de keuze van Gundar-Goshen om haar bespiegelingen over innerlijke strijd en eenzaamheid te voorzien van een ‘made for Netflix’-plot. Ook zou het #MeToo-thema dat in de roman verweven zit – de hoofdpersoon liegt dat haar seksueel geweld is aangedaan – niet overkomen, omdat de misdaad inwisselbaar zou zijn voor iedere andere.

Maar volgens de Financial Times gaat het Gundar-Goshens daar dan ook niet om: ze is ‘meer geïnteresseerd in de rommelige grijze gebieden tussen goed en slecht, tussen aanstichter en slachtoffer’. ‘Het komt zelden voor dat fictie zich zo erg richt op morele kwesties zonder dat de verhaallijn en vertelling eronder lijden’, oordeelt de krant. En Der Spiegel noemt het ‘puur leesplezier als Ayelet Gundar-Goshen met psychologische genadeloosheid de behoeftes van haar ijsverkoopster [de zogenaamd aangerande vrouw] blootlegt, maar haar tegelijkertijd met empathie en begrip volgt’.

Leugenaar verschijnt op 15 januari bij Uitgeverij Cossee, in een vertaling van Shulamith Bamberger.

360 Top-5 non-fictie

Deze titels worden getipt door Athenaeum Boekhandel in Amsterdam.

Bespiegelingen over het vraagstuk van het antisemitisme – Delphine Horvilleur
Vert. Corine Kisling

Deze scherpe en eloquente beschouwing van de Parijse rabbijn Delphine Horvilleur speelt in op het overal – ook in Europa, ook in Nederland en België – toenemende antisemitisme.

Fatsoen – Cicero
Vert. Paul Silverentand

Net voor zijn dood schreef Cicero De officiis, zijn spirituele testament en meesterwerk. Hij legt zijn zoon Marcus uit hoe hij zich in de betere kringen van Rome moet gedragen als hij eenmaal een voorbeeld-functie heeft. 

Handboek voor de moderne stoïcijn – G. Lopez & M. Pigliucci
Vert. Ruud van de Plassche

In ons hectische bestaan wordt stress meestal veroorzaakt door situaties die buiten onze invloed liggen. Maar onze reactie op deze problemen kunnen we wel zelf controleren – dit is het uitgangspunt van de oude stoïcijnen.

Een waarschuwing – Anoniem
Vert. Jan van den Berg

Een waarschuwing biedt een kijkje achter de schermen van de regering-Trump en zorgde al voor verschijning voor veel opschudding in de Verenigde Staten. Geschreven door een anoniem en prominent staflid van het Witte Huis.

Lodewijk XIV – Philip Mansel
Vert. Conny Sykora, Paul Janse, Cornelis van Ginneken en Rob de Ridder

In deze uitgekiende biografie brengt historicus Philip Mansel de Zonnekoning opnieuw tot leven. Een overtuigend
portret van een fascinerende vorst, die nog altijd tot de verbeelding spreekt.