Gerecenseerd

EXPOSITIE | Fotografie als schilderkunst

Elk detail maximaal tot zijn recht

Mensen zijn alleen met een vergrootglas te vinden op de foto’s van de Britse fotograaf John Riddy. Het is hem te doen om stadsgezichten: parken, pleinen, straten en steegjes. In Londen, in Manhattan of op Sicilië. Daarbij kiest Riddy meestal voor een sombere lichtval die precies genoeg is om elk detail maximaal tot zijn recht te laten komen. Zo ontstaan foto’s als stillevens, waarbij het geen verbazing wekt dat de fotograaf eigenlijk schilder of beeldend kunstenaar had willen worden.

Criticus Adrian Searle van The Guardian betrapt zich er soms op dat hij over straat loopt en om zich heen kijkt met Riddy’s blik: ‘Onbegonnen werk. De camera registreert veel meer dan het menselijk oog. (…) Als er enige gelijkenis bestaat met het beslissende moment van Henri Cartier-Bresson, hebben we het bij Riddy niet over een halve seconde maar over een half uur.’

In het Amerikaanse kunstmagazine Artforum typeert Mark Harris Riddy’s werk als ‘cinematografische melancholie die doet denken aan het werk van filmmaker Andrej Tarkovski’. Róisín Lacey-McCormac schrijft in het Britse cultuurblad Aesthetica dat Riddy’s keuze voor zwart-wit voor zijn foto’s in Palermo prima uitpakt: ‘Op het eerste gezicht verleent het zijn beelden een grote tijdloosheid. Maar wie de serie in samenhang bekijkt, ziet tegelijkertijd iconische wenken naar het onafwendbare verstrijken van de tijd.’

De overzichtstentoonstelling Photographs van John Riddy is t/m 1 september te zien in Museum De Pont, Tilburg.

FILM | Seriemoordenaar onder alcoholisten

Een zwaar gestileerde horrorfilm

‘Bij het boek kreeg je al de neiging om na elk hoofdstuk te gaan douchen, tijdens het zien van de film is dat niet anders.’ Toch raadt filmcriticus Gian-Philip Andreas van Die Welt zijn lezers aan om Der Goldene Handschuh van Fatih Akin (Aus dem Nichts) te gaan zien. Dat heeft volgens Andreas alles te maken met Jonas Dassler, die de hoofdrol van seriemoordenaar Fritz Honka vertolkt: ‘Hij speelt zo dicht tegen het groteske aan, dat je de film niet anders dan als een zwaar gestileerde horrorfilm kunt zien.’

Het verhaal speelt zich af in de jaren zeventig en heeft weinig om het lijf. In een aftandse kroeg in de Hamburgse wijk Sankt Pauli verkennen alcoholisten dagelijks de grenzen van hun incasseringsvermogen. Alle stamgasten hebben het naoorlogse Wirtschaftswunder grandioos gemist. Een van hen heeft het gemunt op oudere vrouwen, die hij gruwelijk om zeep brengt en op al even wanstaltige wijze opruimt.

Volgens Wenke Husmann, recensent van Die Zeit, is het ‘geen film voor mensen met zwakke zenuwen. Regisseur Akin doet er alles aan om in aanmerking te komen voor de volgende Stephen King-verfilming.’ Sonja Hartl, filmcriticus voor Kino-Zeit, vindt het knap hoe de regisseur ‘geweldsporno vermijdt’ en door middel van geluiden en impliciete beelden des te meer akeligs suggereert. Volgens Hartl is de zelfkant van de samenleving treffend in beeld gebracht. ‘Bovendien worden de hoofdpersonages, balancerend op de grens van karikaturen, zonder ironie of sarcasme in al hun uitzichtloze treurigheid neergezet.’

Der Goldene Handschuh van Fatih Akin draait sinds eind juni in de bioscoop.

LITERATUUR | Liefde te midden van Birmese stammenstrijd

Allerlei vormen van loyaliteit

Myanmar, voorheen Birma, is de laatste jaren vooral in het nieuws vanwege Nobelprijswinnaar Aung San Suu Kyi en de uittocht van ruim 400 duizend Rohingya-moslims naar Bangladesh. Minder bekend is dat de voormalige Britse kolonie decennialang gebukt ging onder een burgeroorlog tussen verschillende stammen en etnische groepen. Met Miss Burma publiceerde de Amerikaanse schrijfster Charmaine Craig een roman waarin ze die roerige geschiedenis verbindt met haar eigen familieverhaal.

Zo staan Craigs grootouders model voor twee hoofdpersonages. Waar Benny als Birmees opgroeit in India en terugkeert als buitenstaander die zijn moedertaal nauwelijks nog beheerst, vertegenwoordigt zijn echtgenote Khin de Karen-stam die lange tijd door de Birmese bevolkingsgroep werd onderdrukt. Hun dochter Louisa (Craigs moeder) wordt in 1956 gekroond tot Miss Birma en dient op basis van haar gemengde schoonheid uit te groeien tot eenheidssymbool van het verdeelde land.

In The New York Times vergeeft Emma Larkin de auteur de ‘onwerkelijke momenten van zelfbewustzijn’ die ze haar personages geeft om ‘geschiedenis te doceren’. Daar staat volgens Larkin tegenover dat Craig met haar roman ‘de verborgen geschiedenis van Birma voor de vergetelheid behoedt’. Lucy Scholes van The National, het Engelstalige dagblad in het Midden-Oosten, vindt dat Craig zich niet moet bezondigen aan lyrisch proza. Tegelijkertijd vindt ze dat de schrijfster ‘het persoonlijke en politieke subtiel met elkaar vervlecht en allerlei verschijningsvormen van loyaliteit laat zien.’

De recensent van het Amerikaanse tijdschrift Kirkus Reviews stelt dat de auteur ‘met vaardige hand momenten van intimiteit en introspectie afwisselt met aangrijpende passages waarin etnische groepen en naties vechten om de heerschappij over Birma’. Rosalie Metro van de Los Angeles Review of Books is het opgevallen hoe subtiel Craig de hoofdpersonen uit de Birmese geschiedenis laat opdraven in haar roman: ‘Aung San, U Nu en Ne Win zijn geen doorsneenamen; die kun je gerust vergelijken met George Washington en Alexander Hamilton in de Verenigde Staten.’

Miss Burma van Charmaine Craig, vertaald door Astrid Huisman en Roos van de Wardt, verscheen in juni bij Meulenhoff.

MUZIEK | Veelzijdig als een jukebox

Madeleine Peyroux is betoverend intiem

Wie haar setlist bekijkt, krijgt de indruk dat de Amerikaanse zangeres Madeleine Peyroux maar niet kan kiezen. Tijdens haar concerten schakelt ze van jazz, blues, folk en americana naar Franse chansons en rock-’n-roll. Behalve eigen songs komen nummers voorbij van Bob Dylan, Leonard Cohen, Serge Gainsbourg en Chuck Berry.

Voor Philippe Renaud van de Canadese krant Le Devoir was het of hij niet in een grote concertzaal zat, maar in een nachtclub in het souterrain: ‘Door haar stem, spel en repertoire voelt het alsof Peyroux bij je op schoot zit.’

Ook poprecensent John Shand van The Sydney Morning Herald vindt dat Peyroux soms een betoverende intimiteit oproept: ‘Ze klinkt kwetsbaar in haar hoogste register, haar aangeboren stijl. Maar soms schuurt het, omdat ze niet overal even zuiver blijft.’

Daar heeft Alison Kerr geen last van, schrijft ze in het Schotse dagblad The Herald: ‘Elk liedje is doordrenkt van die bluesy, licht gekwelde soul.’ DS

Tournee Madeleine Peyroux: 15/7 Freiburg, 22/7 Amsterdam, 23/7 Hamburg, 27/7 Berlijn.

Deze titels worden getipt door Athenaeum Boekhandel in Amsterdam.

Vrijwillig naar Auschwitz – Jack Fairweather

De Poolse vrijheidsstrijder Witold Pilecki redde tijdens WOII honderdduizenden levens. Dit is het eerste volledige verhaal van zijn wonderbaarlijke reis, gebaseerd op exclusieve familiedocumenten en recentelijk vrijgegeven dossiers, evenals ongepubliceerde getuigenissen van de vechters uit het kamp.

Leve het Latijn – Nicola Gardini

Met Leve het Latijn brengt Gardini de liefde voor die taal met een onuitputtelijke intellectuele nieuwsgierigheid op ons over. Hij moedigt ons aan ons te verdiepen in een beschaving waarvan ook wij deel uitmaken en toont ons de zeggingskracht van een ‘dode’ taal die nog steeds springlevend is.

Oude wijze honden – Elli H. Radinger

Elli H. Radinger, wolven- en honden-expert, vertelt fascinerende verhalen over vertrouwen, geduld, toewijding, dankbaarheid, intuïtie, liefde, vergeving en humor, maar ook over de omgang met verdriet en verlies. Dit boek is een warm en inspirerend eerbetoon aan de beste vriend van de mens

1939 – Frederick Taylor

Taylor biedt met dit boek een belangrijk nieuw perspectief op de Tweede Wereldoorlog. Een fascinerende en intieme kijk op de gecompliceerde relatie tussen het volk en de regering in tijden van crisis, en het desastreuze lot dat de gewone mens door de elite werd opgelegd.

Misschien moet je eens met iemand praten? – Lori Gottlieb

Therapeut Lori Gottlieb beschrijft de sessies in haar spreekkamer met uiteenlopende patiënten, zoals een pasgetrouwd stel dat moet omgaan met een dodelijke ziekte en een vrouw die telkens relaties begint met verkeerde mannen, maar ook de therapie die ze zelf volgt.