Gerecenseerd

Gevecht voor gezinsgeluk en arbeidsrecht

Tweede speelfilm van regisseur Guillaume Senez

FILM – Zonder dat hij het aan ziet komen krijgt de optimistisch ingestelde Olivier het voor de kiezen. Terwijl zijn vrouw ervandoor gaat en hem met hun twee kinderen achterlaat, raakt hij als teamleider bij een Amazon-
achtig bedrijf verwikkeld in een schrijnend arbeidsconflict.

De tweede speelfilm van de Belgische regisseur Guillaume Senez komt 
volgens Catherine Balle, criticus van Le Parisien, aan als ‘een vuistslag, ondanks de vleugjes humor en lichtheid. Sommige dialogen grijpen je bij 
de strot. Op het eind blijf je in tranen achter, met een flauwe glimlach op 
de lippen.’

Collega Olivier Lamm vindt het familieverhaal uiterst geloofwaardig, schrijft hij in Libération: ‘Duidelijk is dat Senez kon putten uit zijn eigen ervaring als achtergebleven vader.’ Minder enthousiast is Lamm over de tweede laag in de film, die van het vakbondsdrama waar Olivier in terecht komt: ‘Dat duurt een eeuwigheid en lijkt eeuwen geleden gemaakt, ver 
vóór de broers Dardenne hun films zouden maken.’

Nicolas Schaller, filmrecensent van de Nouvel Observateur hield zijn hart vast bij de openingsscènes. Toch niet weer zo’n sociaal-realistisch drama over een vader die allerlei ingewikkelde omstandigheden het hoofd moet bieden? Zijn angst blijkt ongegrond: ‘Het scenario is weliswaar een opeenstapeling van dramatische gebeurtenissen maar Senez weet zo zorgvuldig de juiste toon te treffen dat de film nergens gaat trekken. Bovendien zijn 
de acteurs, vooral de twee kinderen, verbluffend goed.’

Karelle Fitoussi schrijft in Paris Match van een ‘overrompelende film met Romain Duris in een van zijn allerbeste rollen. (…) Ze heeft ‘een gevoelige kroniek’ gezien over een ‘gezinsleven waarin gelijkheid slechts in theorie lijkt te bestaan en de hachelijkheid van het dagelijks leven de boventoon voert.’ Diederik Samwel

Nos Batailles van Guillaume Senez is vanaf 10 januari te zien in de Nederlandse bioscoop

Feit en fictie 
tot fantasie 
versmelten

Designcollectief in Stedelijk Museum Amsterdam

TENTOONSTELLING – De eerste overzichtstentoonstelling van het Nederlandse designcollectief Metahaven in het Amsterdamse Stedelijk Museum is over de grens niet onopgemerkt gebleven. De manier waarop kunstenaars Vinca Kruk en Daniel van der Velden ‘een spel spelen met fictie en werkelijkheid’ wekt vooral bevreemding bij de criticus van het Duitse kunstmagazine Design Report: ‘Het is nauwelijks te begrijpen en in elk geval niet eenduidig te ordenen.’

Caspar Shaller schrijft in Die Zeit dat in de voor de expositie geproduceerde film Eurasia ‘geopolitiek, internet en subjectiviteit met elkaar versmelten. In deze wereld hebben feitelijkheden plaatsgemaakt voor verhalen en emoties, hetgeen wordt geïllustreerd met toespraken van de Europese populisten Nigel Farage en Beppe Grillo. Het is een duister beeld dat Metahaven daarmee oproept.’

Volgens The Observer gaat Metahavens film The Sprawl over het ontwerpen van fantasie die als waarheid lijkt of voelt. ‘Door middel van propaganda, 
en het door up- en downloaden voortdurend vermenigvuldigen van dat ontwerp, kunnen feit en fictie naast elkaar bestaan en elkaar overlappen.’ DS

De tentoonstelling Metahaven: Earth is tot 24 februari te zien in het Stedelijk Museum in Amsterdam

Stijlvolle aanval op het klavier

Grande dame van de piano speelt 
nog altijd virtuoos

MUZIEK – De 73-jarige Georgisch-Oostenrijkse Elisabeth Leonskaja geldt al jaren als diva in de Russische pianotraditie van haar leermeester Sjvatoslav Richter. Desondanks gaat ze als het even kan iedere vorm van publiciteit uit de weg. Die is nergens voor nodig: de fans komen toch wel op haar concerten af.

Muziekrecensent Michael Church van The Independent vergeet nooit hoe hij ‘die lange, in stemmig zwart gestoken dame het podium zag beklimmen’ en hoe ze ‘de piano aanviel nog 
voor ze was gaan zitten’. Volgens Church speelde Leonskaja de Vier Scherzi van Chopin ‘met 
verbazingwekkend weinig gebruik van de pedalen, terwijl de zaal zich toch met kristalheldere klanken vulde’.

Haar leeftijd begint wel vat op Leonskaja te krijgen, hoorde Ismene Brown van de Britse cultuursite The Arts Desk tijdens Leonskaja’s concert in de Londense Wigmore Hall: ‘Hier en daar wat slippertjes van haar 
linkerhand. Maar wat dan nog? Ze speelt vrijwel alles uit haar hoofd. Waar het om gaat is dat 
zij de Steinway waarop ze Mozart ten gehore bracht magisch transfomeert tot een verrukkelijk reisgezelschap van hakkenborden, drums en cimbalen onderging.’

Gareth Jones van The East Anglian Daily Times moest aanvankelijk wennen aan Leonskaja’s manier van optreden, ‘maar haar solide techniek en de vanzelfsprekende autoriteit die ze uitstraalt maken haar vertolkingen alleszins overtuigend.’ DS

Elisabeth Leonskaja speelt op 25 januari de drie laatste Beethoven-sonates in het Amsterdamse Muziekgebouw aan het IJ

Mysterieuze messias uit Polen

Een reis door 18de-eeuws Europa vol parallellen met het huidige tijdsgewricht

LITERATUUR – De omschrijving die Aleksandra Lipczak van het Adam Mickiewicz Institute geeft van De Jacobsboeken van Olga Tokarczuk, maakt op zijn minst nieuwsgierig: ‘Een volstrekt krankzinnig boek. Bijna duizend pagina’s, een omslag dat louter zinnen bevat en een bizar verhaal… Het heeft er alle schijn van dat de schrijfster alles uit de kast heeft gehaald om de lezer uit diens comfortzone te halen.’

Maar diezelfde Tokarczuk won met De Rustelozen de laatste Man Booker International Prize, en criticus Nicolas 
Weil van Le Monde beschouwt De Jacobsboeken ‘als 
een van de beste romans van 2018’.

De uitgebreide ondertitel biedt houvast: een reis door de achttiende eeuw langs zeven landsgrenzen, vijf talen en drie religies. Gesitueerd in het Midden-Europa van de Verlichting. De Poolse messias Jacob Frank is de hoofdpersoon: een Joodse held die zich eerst bekeert tot de islam en vervolgens tot het christendom en onderweg evenveel vrienden als vijanden maakt.

‘Gaat het om een mysterieuze heilige, een charlatan of een verrader?’ vraagt Maryla Laurent zich af in Le Figaro. Het oordeel laat ze over aan de lezer. Volgens Laurent draait het in het boek om ‘de strijd tegen de onderdrukking van vrouwen en buitenlanders en ook tegen gestolde religieuze en filosofische opvattingen’.

Isabelle Rüf van de Zwitserse krant Le Temps wordt geciteerd op de achterflap van de Franse editie: ‘Meeslepend van begin tot eind.’ Waarom iedereen het volgens Rüf zou moeten lezen? ‘Het is een boek over Europa, vol parallellen met het huidige tijdsgewricht. Ook wij moeten voortdurend bedenken wat vreemd is en wat vertrouwd. Op lange termijn is de vorming van een samenleving altijd een kwestie van onderhandelen.’ DS

De Jacobsboeken van Olga Tokarczuk verschijnt 
half januari bij uitgeverij De Geus