Gerecenseerd

FILM | Het einde van Trump?

Moore houdt Democraten een spiegel voor

‘Geen enkele terroristische organisatie is er nog in geslaagd een gehele Amerikaanse stad te vergiftigen,’ zegt Michael Moore in de voice-over van zijn nieuwste film, 11/9. ‘Maar de Michigan Republican Party lukte dat wel.’ Hij verwijst naar het schandaal in Flint, zijn geboorteplaats, waar het drinkwater een jaar lang ernstig vervuild was. Hieraan hangt Michael Moore zijn documentaire over de eerste achttien maanden van Trumps 
presidentschap op, genoemd naar de dag waarop hij werd gekozen.

Moore wist dat Trump in 2016 de verkiezingen zou winnen, schrijft Esquire. ‘En hij zegt dat niet uit zelfgenoegzaamheid, al heeft zijn stem wel altijd 
dat zalvende toontje, waarmee zijn oproep gepaard gaat.’ Meer dan in voorgaande documentaires roept Moore nu op tot actie, schrijven zowel DW als The New York Times. ‘In dwarse Democraten zoals Congres-kandidaat Alexandria Ocasio-Cortez en jonge activisten zoals Emma González (…) schuilt volgens mr. Moore De Oplossing. Democratische elites als Bill en 
Hillary Clinton en deze krant [NYT], die mr. Moore als een belichaming van laf centrisme beschouwt, vormen onderdeel van Het Probleem.’

Volgens Esquire weet Moore heel goed dat hij met zijn films geen rechtsdenkenden van gedachten kan doen veranderen. ‘De film is juist op links gericht, het is een ontnuchterende reconstructie van hoe de Democratische partij net zo medeplichtig is aan de macht van Trump als de conservatieven die hem blindelings steunden.’ De aanpak werkt voor recensent Glenn Kenny van NYT, die zich schaamt wanneer Moore uiteenzet dat Trump al zijn wandaden en plein public beging.

Aangezien het project aanvankelijk werd gefinancierd door de Weinstein Company, konden ze na enkele maanden helemaal opnieuw beginnen, 
vertelt Moore in een interview aan Hollywood Reporter. De verandering die deze vertraging tot gevolg had is veelzeggend: ‘Van “Ha ha, we hebben een sukkel in het Witte Huis en maak je geen zorgen want hij zal het toch wel verprutsen” tot de realiteit: hoeveel van zijn beloften Trump daadwerkelijk nakomt.’ Moore zelf heeft goede hoop dat zijn oproep effect zal hebben en noemt de film ‘het begin van het einde van Trump’. De tweede stap moet begin november met de midtermverkiezingen worden gezet.

Nu in de bioscoop

TENTOONSTELLING | Exotische 
maatschappijkritiek

Sol Calero bij Sensory Spaces

Vorig jaar schreven de vier genomineerden voor 
de Preis der Nationalgalerie, de belangrijkste kunstprijs van Duitsland, een open brief aan de organisatie met drie punten van beklag. 
Kort samengevat: 1. Hun gender en afkomst werd in persberichten te veel benadrukt; 2. de kunstenaars kregen niet betaald voor hun participatie; en 
3. er werd een concurrentiesfeer tussen de genomineerden gecreëerd. Een van hen (niet de winnaar) was de in 1982 geboren kunstenaar Sol Calero.

Ook in haar werk – grote, kleurrijke installaties die je kunt betreden – stelt ze zich maatschappijkritisch op. ‘Ze gebruikt haar eigen culturele erfenis [ze komt uit Caracas, Venezuela] om Latijns-Amerikaanse kunst te vieren, maar laat tegelijkertijd zien hoe deze is gekarikaturaliseerd,’ schrijft Artsy. Zo vult ze bijvoorbeeld bont beschilderde ruimtes met schilderijen vol fruit om de stereotyperingen uit te buiten. A*DESK vindt dat ze hierin slaagt. ‘Als ik “Caribisch” intyp in een beeldzoekmachine krijg ik honderden foto’s te zien die stuk voor stuk een turkooizen blauwe zee en palmbomen tonen.’ Met haar installatie confronteert Calero ons volgens de kunstsite met de toerist in onszelf, voor wie reizen een zoveelste vorm van consumptie is.

Maar Calero belicht ook andere aspecten van haar geboortestad, die ze inmiddels heeft verruild voor Berlijn. Zo keert de schoonheidssalon in haar werk vaak terug, vanwege de sociale functie die deze in Venezuela heeft. 
‘Je deelt er geheimen en vindt er zwartemarktgoederen, zoals een toiletrol, die je in de supermarkt niet meer kan krijgen. De kapper is haast een soort psycholoog,’ vertelt de kunstenaar The New York Times.

Boijmans vroeg haar in de reeks Sensory Spaces, solotentoonstellingen waarin kunstenaars de eigenschappen van de ruimte op een verrassende manier naar hun hand zetten. Frieze vindt alleen juist dat verrassende in haar werk soms ontbreken. ‘De “exotificatie” van openbare plekken dreigt onderhand een formule te worden,’ oordeelt de site.

Vanaf 13 oktober in Boijmans Van Beuningen, Rotterdam

MUZIEK | Revolutie in elf talen

Afropsychedelische nummers à la Fela Kuti

Ze noemen zichzelf moderne vrijheidsstrijders, schrijft muzieksite Black Major, de acht muzikanten die samen BCUC (Bantu Continua Uhura Consciousness) vormen. ‘In 
elf talen willen ze de harde realiteit van Afrika overbrengen (…) en de manier waarop in het Westen naar Afrika wordt gekeken ter discussie stellen.’ Ze produceren hun muziek in de eettent die ze samen runnen in een scheepscon-tainer in Soweto, het grootste township van Zuid-Afrika.

Africa is a Country bezocht een oefensessie en geeft een bevlogen beschrijving van de manier waarop ze hun missie vormgeven. ‘Ze rappen in eloquent Sesotho; ze huilen vuur en zwavel op de melodie van duizend engelen, ze harmoniseren, spelen neusfluit, slaan op de grote trom, ze dansen de jiva ispantsua op het ingetogen ritme van de tamboerijn, en ze doen hun “tribal” ding, je weet wel, voeten in de lucht, vechten voor de wijk (…) Word!’

Zo komen de ‘afropsychedelische’, soms wel twintig minuten lange, Fela Kuti-achtige 
nummers tot stand waarin oude en moderne invloeden worden vermengd en chant, rap, gospel en percussie door elkaar lopen. ‘BCUC heeft een indrukwekkend gevoel voor dynamiek,’ schrijft Robin Denselow van The Guardian, ‘hun nummers ontwikkelen zich, vervagen, 
veranderen van richting en bouwen dan op tot een razende climax.’ Het collectief is volgens hem een grote geruststelling voor iedereen die vreest dat Zuid-Afrikaanse muziek te veel 
Amerikaanse invloeden ondergaat.

7 oktober in Het Bimhuis, Amsterdam

LITERATUUR | Een verrassend perspectief

Jing-Jing Lee wil mooie verhalen over vrouwen vertellen

De Singaporese auteur Jing-Jing Lee begon vijf jaar geleden 
te dromen over een Singaporese vrouw die tijdens de oorlog door de Japanners werd gedwongen gezelschapsdame te zijn. ‘Het ging maanden door,’ zegt ze tegen The Straits Times. ‘Ik begreep dat ik deze stem wilde laten horen.’ Zo ontstond How We Disappeared, het internationale debuut van de 32-jarige auteur, die eerder twee boeken in Singapore publiceerde en nu voor het eerst in Engeland en de VS wordt uitgegeven. Binnenkort verschijnt bij uitgeverij Prometheus de Nederlandse vertaling door Susan Ridder, Hoe wij verdwenen.

De redacteur van haar Engelse uitgever, One World, noemt het boek op Bookseller een van de opzienbarendste romans die ze in tijden las. ‘Het neemt je me naar Singapore tijdens WOII, maar niet vanuit het voor ons gebruikelijke perspectief van de Britse soldaten, maar gezien vanuit de Singaporezen. Dat is nog niet vaak gedaan.’ Dat dit perspectief goed werkt, zou 
te danken zijn aan Lees ‘ongelofelijke vermogen tot karakterisering’. ‘Als je lezers meeneemt naar een donkere tijd in de geschiedenis, heb je goede personages nodig waar ze zich in in kunnen leven.’ Die personages zijn bij voorkeur vrouw, schrijft Metropolitant, al weet ze dat ze daarmee een risico neemt.

‘Vrouwen die over vrouwen schrijven worden al snel te huiselijk, te soft gevonden,’ vertelt ze het onlineportaal. ‘Maar ik blijf het toch doen. En zijn zo veel mooie verhalen over vrouwen te vertellen die niemand kent.’

Auteur: Laura Weeda