Gerecenseerd

LITERATUUR | Geen doorsneevaderroman

Zoon schrijft over junta-generaal

De vader als romanfiguur of bron van inspiratie. In de literatuur wemelt het ervan. Het zou pas verrassend zijn wanneer een vader een boek schrijft over zijn zoon. Tenzij er iets bijzonders aan de hand met die vader, zoals met die van de Peruviaanse schrijver Renato Cisneros.

Cisneros senior was in de jaren zeventig van de vorige eeuw als minister van Binnenlandse Zaken namelijk een van de meest controversiële en gewelddadige politici binnen de militaire junta. Probeer je daar als schrijvende zoon maar eens mee te verzoenen.

In zijn boek La distancia que nos separa doet Cisneros een poging. Volgens Ariane Singer, recensent van Le Monde, heeft dat niet alleen geleid tot een ‘intieme en geromantiseerde biografie, maar tegelijkertijd tot historisch onderzoek en een gedegen journalistieke reconstructie’ van ‘El Gaucho’, zoals pa Cisneros werd genoemd. Singer noemt het eindresultaat ‘een heldere en liefdevolle puzzel, ver van iedere vorm van berechting of rehabilitatie’.

Javier Ágreda plaatst op het Peruviaanse opinieportal El Montonero de nodige kanttekeningen bij wat hij noemt de ‘autofictie’ van Cisneros: het vermengen van autobiografische elementen met fictieve gebeurtenissen en personen. ‘De tweede helft van het boek is het best. Daarin toont de schrijver zich eerlijker en oprechter, zonder de duistere en problematische kanten van zijn vader te verdoezelen.’

Thierry Clermont van Le Figaro heeft ‘niets dan lof voor de perfecte constructie van dit ambitieuze project, waarin de auteur in grote lijnen ook zijn eigen autobiografie schetst’. De Franse criticus plaatst Cisneros’ roman dan ook naast de vaderportretten van Philip Roth, Paul Auster, Martin Amis en Albert Camus.

De afstand die ons scheidt van Renato Cisneros is op 18 juni verschenen bij uitgeverij De Geus.

KUNST | Modernistische alleskunner

Duitse kunstenaar Günther Förg vult het Stedelijk

Beschilderde galeriemuren, strakke foto’s van de Bauhaus-architectuur en beelden van formaat. Was de Duitse kunstenaar Günther Förg daarmee een ultieme modernist, een scherp observator of een alleskunner?

Bruce Weber houdt het in The New York Times op een multidisciplinaire artiest ‘die de beperkingen van schilder- en beeldhouwkunst probeerde bloot te leggen door verschillende materialen als ondergrond te kiezen’.

Hans-Joachim Müller stelt in Die Welt dat uit Förgs oeuvre vooral nieuwsgierigheid spreekt: ‘Eén vorm, één medium, één perspectief zou hem nooit tevreden stellen. Vandaar die uiteenlopende beelden: van strak geometrisch tot hevig gesticulerend, van hermetisch gesloten tot licht en plooibaar.’

Volgens Rose-Maria Gropp van de Frankfurter Allgemeine heeft Förg vooral ruimte nodig: ‘Zijn werk vibreert pas als het de hele wand en de totale ruimte vult. Daar past geen doos of lijst omheen.’

De overzichtstentoonstelling A Fragile Beauty van Günther Förg (1952-2013) is nog tot 14 oktober te zien in het Stedelijk Museum in Amsterdam.

FILM | Herder tussen twee culturen

Van Koerdische traditie naar Belgische emancipatie

Zagros, een herder op het Koerdische platteland, en Havin uit de stad zijn voor elkaar geboren. Tot de dorpsgemeenschap haar verdenkt van overspel. En in dat geval kun je maar beter het land uit. Naar België bijvoorbeeld. Zoals het een herder betaamt, reist Zagros zijn vrouw en kind achterna.

In Zagros, het speelfilmdebuut van de Belgisch-Koerdische regisseur Sahim Omar Kalifa, ontrolt zich vervolgens een drama rond de ‘pijnlijke culturele spreidstand waarmee heel wat mensen met een migratieachtergrond worstelen’, zoals Lieven Trio het in De Morgen verwoordt.

‘Tussen respect voor familie en tradities aan de ene kant, en emancipatie en moderniteit aan de andere kant.’ Trio heeft een ‘behoorlijk denderend debuut’ gezien, al had het volgens hem beter gekund: ‘Sommige passages worden te snel afgehaspeld, terwijl andere scènes wat overbodig voelen.’

Mark Adams stelt in het Britse filmmagazine Screen International dat Kalifa (37), zelf op zijn eenentwintigste gevlucht vanuit Iran, ‘slim’ beide kanten van het verhaal laat zien. ‘De onmogelijke omstandigheden waaronder een Koerdische vrouw zich staande moet houden staan lijnrecht tegenover de gekrenkte trots van een man die er maar niet in slaagt de vrouw van wie hij houdt te vertrouwen.’ Adams noemt de hoofdrolspelers ‘indrukwekkend’ en het verdriet dat de film oproept ‘overweldigend’.

Dave Mestdach, chef film van Knack Focus, begrijpt dat hoofdpersoon Zagros worstelt met zijn ‘dubbelzinnig moreel kompas’. Maar hij heeft er moeite mee dat ‘de issues iets te nadrukkelijk en illustratief worden aangekaart. (…) De film wil je zo graag naar de dramatische climax sleuren dat de geloofwaardigheid er bij momenten bij inboet, waardoor Kalifa er niet altijd in slaagt de emoties te kalibreren en de plotmechaniek te maskeren.’

In het Waalse Moustique Magazine prijst Thierry van Wayenbergh Zagros om ‘het fabuleuze camerawerk en het geluidsdesign, vooral in de laatste, hartverscheurende scène’.

Zagros van Sahim Omar Kalifa draait vanaf 28 juni in de Nederlandse bioscopen.

MUZIEK | Dirigent of Beach Boy?

Eric Whitacre is een natuurkracht

Componist, koorleider, dirigent. Een wereldster die balanceert tussen Night of the Proms en Grammy Awards. Zo’n man is Eric Whitacre. Met koor en orkest brengt de Amerikaan behalve zijn eigen, moderne composities net zo gemakkelijk werken van Leonard Bernstein, Depeche Mode of filmcomponist Hans Zimmer.

Jeffrey Williams noteert in het onlinemagazine New York Concert Review dat er een ‘ware natuurkracht uitgaat van Whitacre. Je wordt eenvoudig meegezogen. Muzikale scholing is niet nodig om te voelen dat deze man hart en ziel in elke uitvoering legt.’

Rob Hubbard van The Pioneer Press uit Minnesota was erbij toen de dirigent het publiek opriep massaal de smartphone aan te zetten en een app te downloaden. ‘Vervolgens klonk zijn soundtrack uit duizend mini speakers, onder begeleiding van zangers en strijkers. (…) Whitacres muzikale interpretaties switchen de hele avond heen en weer: van meditatief naar ronduit rauw.’

Muziekrecensent Richard Morrison spreekt in The Times van ‘The Eric Experience’: ‘Met zijn Californian beach boy-uiterlijk is van terughoudendheid of introspectie geen sprake. André Rieu zonder viool; alsof hij vanuit een boyband per ongeluk bij een klassiek geschoold koor terecht is gekomen.’ Toch is Morrison onder de indruk: ‘Whitacres harmonische stijl valt nog het best als “tonaliteit plus” te omschrijven. En dan staat die plus voor de manier waarop hij zijn akkoorden extra aanzet, als siliconenimplantaten voor het gehoor.’
Diederik Samwel

Eric Whitacre dirigeert op 2 juli het Groot Omroepkoor op in het Amsterdamse Concertgebouw.

Auteur: Diederik Samwell