Gerecenseerd

LEZING – Vrijheidslezing 
Zhanna Nemtsova

De dochter van Boris Nemtsov over de toekomst van Rusland

Hillary Clinton vergelijkt Donald Trump wel eens met de slechterik uit een Hollywoodfilm. Waarom geen concretere parallel getrokken, vraagt Zhanna Nemtsova zich af in een recent stuk op Politico. ‘Hallo, wij hebben hier al sinds 2000 met zo’n type te maken, zijn naam is Vladimir Poetin.’

Nemtsova is altijd fel. Misschien heeft ze dat van haar vader, Boris Nemtsov, de Russische politicus die zijn oppositie tegen Poetin moest bekopen met vier kogels in zijn rug. Dochter Zhanna heeft de fakkel van hem overgenomen. Uit veiligheidsoverwegingen emigreerde ze na de moord op haar vader naar Duitsland, waar zij voor de Deutsche Welle is gaan werken.

Sinds een halfjaar heeft ze op die zender een Russischtalig interviewprogramma. ‘Het afgelopen jaar’, zei de 32-jarige Nemtsova tegen Die Zeit, ‘ben ik veel ouder geworden.’

Op 30 november houdt Zhanna Nemtsova de Vrijheidslezing in de Balie te Amsterdam.

LITERATUUR – Verlangen naar een ‘nieuwe realiteit’

Jesús Carrasco is geen Coetzee

Bij Meulenhoff verscheen deze maand De grond onder onze voeten, de nieuwe roman van de Spaanse Jesús Carrasco, die drie jaar geleden debuteerde met het overal lyrisch ontvangen boek De vlucht. El País vergelijkt Carrasco met Coetzee. 
De thematiek van diens Disgrace zou terug te vinden in de nieuwe roman van de Spanjaard.

In een niet nader gespecificeerd verleden is Spanje bezet door ‘een groot rijk dat zich uitstrekte van Rusland tot Afrika’. De vrouw van een gepensioneerde kolonel uit het leger van de bezetter komt in contact met een mysterieuze bedelaar. Contact met ‘inheemsen’ is verboden, maar zij bezwijkt voor haar fascinatie met deze diehard.

Uit alles is af te leiden dat met die bezetter nazi-Duitsland wordt bedoelt, schrijft La Vanguardia: ‘Heden en verleden ontmoeten elkaar en smelten samen in een delirium.’

De vergelijking met de grote Zuid-Afrikaanse meester valt echter verkeerd uit volgens El País: ‘De parallelle verhalen [van de vrouw en de bedelaar] slaan elkaar plat. Er vindt geen wezenlijke ontwikkeling plaats in de personages.’ En dat, beklaagt de recensent zich, terwijl er juist zo veel nadruk ligt op het verlangen naar een ‘nieuwe realiteit’.

Desalniettemin heeft Carrasco voor dit boek de Literatuurprijs van de Europese Unie gekregen. De vertaling is van Arie van der Wal.

BEELDENDE KUNST – Picasso’s zenuwcentrum

Zijn beelden vertellen wat zijn schilderijen bedoelen

‘Groots, ambitieus en duizelingwekkend’, schreef The New York Times over de tentoonstelling Picasso Sculpture, onlangs te zien in het MoMA in New York. Vervolgens reisde de tentoonstelling naar Parijs, en nu toont het Brusselse BOZAR op zijn beurt de beeldhouwwerken van de meester.

Volgens het Franse tijdschrift Le Point zijn de beelden van Picasso te beschouwen als een commentaar op zijn schilderijen, een manier voor Picasso om uit te leggen wat hij bedoelde. ‘Dit werk heeft de status van een zelfreflectie van de grote meester.’

De oudste recensie van de beelden van Picasso is te vinden in de tentoonstelling zelf. In een kleine vitrine ligt een exemplaar van de Cahiers uit 1937, waarin Julio González, een vriend van Picasso en ook beeldhouwer, schrijft: ‘De mystiek van het oeuvre van Picasso, het zenuwcentrum ervan om het zo te zeggen, wordt volgens mij blootgelegd in de beeldhouwwerken.’ ‘Wat González wil zeggen’, becommentarieert Le Monde bijna tachtig jaar later, ‘is dat er een plastisch principe ten grondslag ligt aan Picasso’s oeuvre, of hij nu in drie dimensies werkte of in twee.’

De 240 beelden zijn te zien tot 5 maart 2017.

MUZIEK – Amy is dood, Beth leeft. En hoe

‘Na een sterke carrière van twintig jaar’, schrijft The Independent, komt Beth Hart nu echt tot haar kern.’ Hart, de licht schorre bluesrocker uit Los Angeles had in 2015 al een hoogtepunt bereikt met Better than Home. Een regionale krant uit Minneapolis, de Star Tribune, luisterde naar haar nieuwe soloalbum Fire on the Floor, om te constateren: ‘Denk aan Melissa Etheridge die probeert Etta James te zijn, dat is Hart. De prachtige titelsong van het album is ‘een smeulende track die net niet in brand vliegt’.

‘Maar er is een andere kant aan het verhaal van Hart – dat begon met haar eerste plaats in een talentenjacht die haar alleen maar een drank- en drugsverslaving opleverde, een verhaal van afbraak in plaats van de doorbraak die de platenmaatschappij voor haar in het verschiet zag, het verhaal van zelfmoordpogingen en een bipolaire stoornis’, schrijft John Bungey in een portret van Beth Hart, bijgenaamd ‘de Amerikaanse Amy Winehouse’ in The Times. Waarna hij dat verhaal uit de mond van de heldin zelf nauwgezet optekent, tot en met het voorlopige happy end: een zorgzame echtgenoot-roadmanager, een beetje God en tijdens de tour tweemaal per week een telefoontje van de therapeut.

Heeft een kunstenaar destructieve krachten nodig? vraagt Bungey. Hart meent van niet, en noemt haar idool Jeff Beck als voorbeeld van een nuchtere maar fantastische muzikant. En zijzelf? Antwoord: ‘Ik denk dat ik geloof dat ik ze wel nodig heb, en daarom ben ik in therapie.’ Beth Hart heeft een verleden met Amsterdam, waar ze platen opnam in Paradiso (Live at Paradiso, 2005) en in Carré (Live in Amsterdam, 2014).

Op 26 november speelt zij in de Heineken Music Hall.

FILM – Het boek was beter

Niet elke legende levert een goeie film op

Maxwell Perkins is de beroemdste man in de literatuur die zelf geen boek heeft geschreven. Perkins was de redacteur die Ernest Hemmingway ontdekte, Thomas Wolfe groot maakte, F. Scott Fitzgerald corrigeerde. Een stille kracht.

Genius van regisseur Michael Grandage gaat over de band tussen Perkins en Tom Wolfe, de auteur van Het vreugdevuur der ijdelheden en In alles een man. De Los Angeles Times vindt de film sympathiek, al is hij hier en daar ‘zo stoffig en kruimelig als een slecht bewaarde eerste druk’. Als de film al een mislukking zou moeten heten, ‘dan een nobele, zelfs vertederende mislukking’.

Het probleem is dat Genius ‘als zo veel versimpelde weergaven van kunstenaarslevens die Hollywood produceerde, een ingewikkeld intellectueel proces vertaalt in simpele emoties’. Een belangrijke scène in de film toont Wolfe (gespeeld door Jude Law) die denkt dat hij bij Perkins (Colin Firth) moet komen om te horen dat zijn manuscript is afgewezen. Hij heeft niet meteen door dat Perkins hem een contract aanbiedt. De Canadese Globe and Mail vindt dat ongeloofwaardig. ‘Een briljante man als Wolfe, zou die niet begrepen hebben dat je voor een afwijzing niet ontboden wordt op de uitgeverij? Alsjeblieft zeg.’ De vernietigende recensie eindigt met de verzuchting: ‘Had Max Perkins maar even naar het script kunnen kijken.’

The Wall Street Journal ontdekte dat noch Jude Law, noch Colin Firth, noch Michael Grandage zelf ooit een letter van Wolfe hadden gelezen voordat ze aan deze film begonnen

Hetzelfde zegt de Daily Telegraph over een scène waarin Wolfe’s muze en minnares (gespeeld door Nicole Kidman) Perkins in zijn kantoor komt bedreigen. ‘U zet deze scène een beetje te zwaar aan,’ zegt Perkins daar.

‘Genius?’ vraagt The Independent, om al in de kop boven de recensie het antwoord te geven: ‘Grandage had in het theater moeten blijven.’ The Wall Street Journal ontdekte dat noch Jude Law, noch Colin Firth, noch Michael Grandage zelf ooit een letter van Wolfe hadden gelezen voordat ze aan deze film begonnen. Alleen John Logan, die de biografie van Perkins omwerkte tot een filmscript, had zijn tanden erin gezet. Het kostte hem vervolgens vijftien jaar om eruit te komen.

Genius is nu te zien in de bioscoop.

Auteur: Pieter van den Blink